
局米旁大师教言集MP193大乘摄要及疏
12-15-1a
大乘摄要及疏
第一安立阿赖耶识
༄༅། །ཐེག་ཆེན་བསྡུས་པའི་སྙིང་པོ་མཆན་བཅས་བཞུགས་སོ། །
12-15-1b
ན་མོ་མཉྫུ་ཤྲཱི་མེེ་ཏྲི་ན་ཐཱ་ཡ། འདིར་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་གཞུང་གི་དོན་གནད་སྙིང་པོ་རང་གི་ཡིད་ལ་འཇིག་པའི་སླད་དུ་ཚིག་སྣ་བསྡུས་ཏེ་བཀོད་པ། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ངེས་ཤིང་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་སུམ་དུ་བཞུགས་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་བརྩམ་ནས། ཆོས་མངོན་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་གསུང་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཅུས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་གསུང་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་
12-15-2a
ཀུན་གཞི་སྟེ། རྒྱུ་དང་རྟེན་གྱི་ཕྱིར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ། སྟོན་པ་ཚདམའི་སྐྱེས་བུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་གསུང་ཞེས་བྱ་བའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་དེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལ་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གསུང་དང་ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟར་དོན་བསྡུ་ན། གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་ལ་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། འཇུག་པ་དེའི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་འབྲས་བསྒོམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་དབྱེ་བ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་
12-15-2b
དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བཅུ་གསུངས་སོ། །འདི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་མ་བསྟན་པའི་གནས་བཅུ་འདི་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ཤེས་བྱའི་གནས་ཐ་སྙད་དུ་ཕྲ་ཞིང་ཟབ་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས། གཞན་དབང་། ཀུན་བརྟགས། ཡོངས་གྲུབ་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ནི་གང་གིས་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལ་འཇུག་པ། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ནི་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྱིན་སོགས་དང་འདས་པའི་སྦྱིན་སོགས་འབྲས་བུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་ནི་དེའི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འཇུག་པ་གོམས་པར་བྱེད་པ་བསྒོམ་པའི་རབ་དབྱེ། སྒོམ་པ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་མི་དགེ་མི་བྱེད་པ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས། དཔའ་འགྲོ་མཁའ་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྷག་པའི་ནང་གི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ། མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་འབྲས་བུ་སྟེ་སྒྲིབ་གཉིས་སྤངས་པ་ཆེན་པོ། མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཐུག་པའི་དབང་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གསུམ་འབྲས་བུ་ཡེ་ཤེས་སོ། །འདི་དག་ཉན་ཐོས་ལ་མ་བསྟན་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལས་བརྩམས་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་འཕགས་ཆོས་སུ་བསྟན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ནི་འདི་དག་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་ཅིང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པའི་ལམ་ཁྱད་པར་པ་འདི་ཡིན་པས། 
12-15-3a
ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་དེ་མེད་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གྲངས་སུ་ཆུད་པ་མིན་ནོ།

大乘摄要及疏
第一 安立阿赖耶识
༄༅། །ཐེག་ཆེན་བསྡུས་པའི་སྙིང་པོ་མཆན་བཅས་བཞུགས་སོ། །
顶礼文殊室利弥勒那他耶。在此，为了将圣者无着的大论著《大乘集论》中的要义牢记于心，简要摘录其精要。
已经深入通达并领悟了甚深广大的大乘义理的菩萨，为了阐述大乘的甚深与广大本质，在世尊现前安住时，从大乘出发，在极为广大的大乘阿毗达摩经中，说明了佛世尊言教以十种殊胜特征而超胜，即：
如是佛世尊言教的处所殊胜，以因和依据而超胜；教主即量士夫（权威者）佛世尊言教本性的相殊胜而超胜；于所知相而入的殊胜而超胜的言教等等。总结其义：处所殊胜、相殊胜、入相殊胜、彼入的因果殊胜、彼因果修习分别的殊胜、修习分别的殊胜、增上戒的殊胜、增上心的殊胜、增上慧的殊胜、其果断（断除烦恼）的殊胜、智慧的殊胜这十种殊胜。
这样，在声闻乘中未宣说的十处，是三自性之因、所知处微细深奥的阿赖耶识，依他起、遍计所执、圆成实三自性是所知的相，唯识是能入于所知相的方式，六波罗蜜是彼入的因（世间布施等和出世布施等的果），菩萨十地是彼因果入的修习的差别，对于彼修习的菩萨戒律不作不善是增上戒，勇进虚空藏等三摩地是增上内心的学处，无分别智是增上慧，无住涅槃之果即断除二障，因无分别智究竟而有法身、受用身、化身三身为果智。
这些未对声闻宣说，而是针对菩萨们宣说为大乘的殊胜法。因此，大乘佛语就是这些，因为这是成就大菩提、获得一切智智的殊胜道路，声闻乘中没有这些，故不算为大乘。


 །ཤེས་བྱའི་གནས་རྟེན་འབྲེལ་བསྟན་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལ་འདུས་ཏེ་ནང་གི་རྟེན་འབྲེལ་ཟབ་མོ་ཡིན་པ་དང་ཀུན་གཞི་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་རྣམ་རིག་ཙམ་གྱི་དོན་དེར་འཇུག་པ་དང་། རྣམ་རིག་ཙམ་ཡིན་པ་དེ་ཡི་རྒྱུ་འབྲས་ཕར་ཕྱིན་དང་དེ་ས་བཅུར་གོང་ནས་རབ་དབྱེ་བ་གོང་དུ་གོམས་པའི་དང་། །ས་དག་གི་བསླབ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་དེ་ལས་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་མྱང་འདས་དང་། །རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པས་འདི་བཅུ་བསྟན་པའི་ཐེག་པ་ནི་ཐེག་དམན་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་ཁྱད་པར་འཕགས། །གནས་བཅུ་བསྟན་པ་འདི་འདི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་གཞན་ན་མ་མཐོང་ལ། །འདི་དག་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་རྒྱུར་མཐོང་བས། །གནས་བཅུ་བསྟན་པས་ཁྱད་ཞུགས་གང་ཡིན་པ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀར་འདོད་དོ། །འདི་དག་གི་གོ་རིམ་ནི། འདི་ལྟར་ཐོག་མར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པས་ཀུན་བརྟགས་མེད་པ་དང་། གཞན་དབང་ཡོད་ཀྱང་དེ་ལྟར་མིན། ཡོངས་གྲུབ་ཡོད་པས་སྒྲོ་སྐུར་གྱི་མཐའ་སྤང་ངོ་། །དེའི་རྗེས་སུ་མཚན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་ནས་སེམས་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་ཙམ་དུ་ཤེས་ཤིང་ལྷག་བསམ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་སྒྲུབ་བོ། །ཕར་ཕྱིན་དེ་དག་ས་བཅུར་གོང་ནས་གོང་དུ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་སྒོམ་མོ། །དེ་ལས་བསླབ་གསུམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་འབྲས་བུ་མྱང་འདས་དང་།
12-15-3b
བླ་མེད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱས་ཏེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་བོ། །ཞེས་གསུངས་པ་འདིར་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དང་པོ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་བསྒྲུབ་པ། མངོན་པའི་མདོ་ལས། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱིངས་སམ་རྒྱུ་དེ་ནི། འཁོར་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་འབྱུང་བའི་གནས་ཡིན་ཏེ། དབྱིངས་དེ་ཡོད་པས་ན་ཁམས་གསུམ་གྱི་འགྲོ་ཀུན་དང་། དེ་སྤངས་པས་མྱ་ངན་འདས་པའང་འཐོབ་པར་འགྱུར། །རྣམ་བྱང་གི་གནས་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཀུན་གཞིས་མ་བསྡུས་ཀྱང་རྟེན་ཙམ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དང་། ཆོས་ཀུན་གྱི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་སྟེ། །དེ་བས་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །དམ་པ་བྱང་སེམས་དག་ལ་ངས་བཤད་དོ། །ཞེས་གསུངས། ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཞེས་བྱ་ན། སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་དང་དེའི་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དེར་སྦྱོར་བའམ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དེ་ཡང་དེ་དག་གི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་དེ་དག་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་པ་དག་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བས་སོ། །དགོངས་འབྲེལ་ལས་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་སྐྱེ་གནས་བཞིའི་བསྡུས་པ་དེ་དག་སྐྱེ་གནས་སུ་ལུས་འགྲུབ་པ་དེའི་དང་པོར་རྟེན་པ་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལེན་པ་དང་མིང་དང་མཚན་མ་རྣམ་རྟོག་ལས་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ལེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པར་སྨིན་ཅིང་འཇུག་ལ་རྒྱས་ཤིང་འཕེལ་བ་དང་ཡངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
所知处缘起的教法包含在阿赖耶识中，是深奥的内在缘起，以及如何在阿赖耶中显现的相，以及唯识义入于其中，唯识之因果波罗蜜多，以及在十地中逐渐区分，逐渐修习，十地中的三学圆满清净，及其果位断除涅槃，证得智慧，此十种教法的乘较小乘殊胜超胜。此十处的教法在声闻乘中不见，而此等被视为无上菩提之因


 །དེ་ནི་ལེན་པའི་རྣམ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དགོངས་འགྲེལ་ལས། ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་པས་མ་རྟོགས་པས་
12-15-4a
ཟབ་ཤིང་ཉན་ཐོས་བསམ་རྟོགས་པའི་ཕྲ་བ། ཀུན་ཉོན་གསུམ་གྱི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་འབབ་སྟེ། རྡོར་ཏིང་མ་སྐྱེད་པར་དུ་རྒྱུན་ཆགས་པས། དེ་བསྟན་ན་བདག་ཏུ་རྟོགས་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ཞེས། །འདི་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ངས་མ་བསྟན། །ཞེས་གསུངས། ཅི་ཕྱིར་ལེན་པའི་རྣམ་ཤེས་ཞེས་བྱ་ན། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ལུས་ཅན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚེ་ཇི་སྲིད་སྐྱེས་ནས་མ་ཤིའི་བར་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་གི་བར་དུ། དེས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལྔ་པོ་མ་ཞིག་བར་ཉེ་བར་བཟུང་བས་ཡིན་གྱི་མ་བཟུང་ན་ཤི་ལུས་བཞིན་དུ་རུལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཀུན་གཞིའི་ཤེས་པ་དེ་ལུས་ཐམས་ཅད་ལེན་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྔ་ཕྱིའི་མཚམས་སྤྲེལ་བ་ན་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དེས་ལུས་ཕྱི་མ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་སྟེ་དེ་ལ་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཡོད་པས་ལུས་ཉེ་བར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་བཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དེ་ནི་སེམས་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀུན་ནས་བསགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ནི་གཉིས་ཏེ་རྣམ་ཤེས་འགགས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་གནས་དང་༡ ། ཉོན་ཡིད་ནི་བག་ཆགས་སོགས་འཁོར་བཞི་ལྡན་ངར་འཛིན་དེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་སོ། །འཇུག་ཤེས་ནི་གཟུགས་སོགས་སོ་སོའི་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་ཤེས་སོ། །དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་ཞེས་གསུངས་སོ། །
12-15-4b
ཉོན་ཡིད་མེད་ན་མ་རིག་པ་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དང་། མིག་ཤེས་སོགས་ལྔ་པོ་དག་དང་ཆོས་མཚུངས་པའམ་འདྲ་བ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཏེ་མིག་ཤེས་སོགས་ལ་སོ་སོའི་རྟེན་མིག་སོགས་ཡོད་ཀྱང་། ཡིད་ལ་ནི་ཉོན་ཡིད་རྟེན་ཡིན་ལ་དེ་མེད་ན་ལྔ་པོ་དང་མི་འདྲ་བར་རྟེན་མེད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་བཤད་པ་འདི་ལྟར་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་ལྔའི་རྟེན་རང་དང་ལྷན་ཅིག་འགྱུར་བ་ནི་མིག་སོགས་སོ། །ངར་འཛིན་པས་ན་ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་ངེས་ཚིག་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཏེ་དེ་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ནི་འགགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་བརྗོད་དོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་འགོག་སྙོམས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྔ་མ་རྣམ་ཤེས་གཞན་འགགས་ཀྱང་ཉོན་ཡིད་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱེ་བ་དང་འགོག་སྙོམས་ལ་ཉོན་ཡིད་འགགས་ཏེ་མེད་པས་སོ། ༧ །འདུ་ཤེས་མེད་པར་ཉོན་ཡིད་མེད་ན། དེར་སྐྱེ་བ་གཞན་ཐོག་མ་འབྱུང་མ་ཐག་ཏུ་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པར་འགྱུར་རོ་ཏེ་ངར་འཛིན་མེད་ན་ངར་འཛིན་རྒྱུ་མེད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ༧ །དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་དུས་ཀུན་དུ་ངར་འཛིན་འབྱུང་བར་དམིགས་ན་ཡང་། གཞན་དུ་ན་ངར་འཛིན་མེད་ན་ངར་འཛིན་དེ་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཁོ་ན་དང་དེ་མཚུངས་པར་ལྡན་རུང་གི་དགེ་དང་ལུང་མ་བསྟན་ལ་དེ་མཚུངས་ལྡན་དུ་འབྱུང་མི་རིགས་ན་ཡང་། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པས་སྦྱིན་སོགས་དགེ་བའི་སེམས་ལའང་ངར་འཛིན་འཇུག་པས་སོ། །དགེ་སོགས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། མཚུངས་ལྡན་དུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་གོང་བཤད་སྐྱོན་འདིར་ཉོན་ཡིད་འདོད་པ་ལ་མི་འགྱུར་རོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ཉོན་ཡིད་མེད་ན་མ་འདྲེས་པ་ཡི་མ་རིག་པ་མེད་པ་དང་། 
12-15-5a
མིག་ཤེས་སོགས་ལྔ་པོ་དག་དང་ཡིད་ཤེས་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་དེ་འགལ་ཏེ་མིག་ཤེས་ལ་མིག་སོགས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནམ་གནས་ཡིན་ན། ཡིད་ལ་ཉོན་ཡིད་མེད་ན་དེ་མེད་པས་སོ།

这被称为取识。《解深密经》中说：取识被世间人所不了解而深奥，被声闻思惟了解而微细，三杂染的一切种子如流水般流注，在金刚定未生起之前相续不断，若宣说此者，恐怕会被执着为"我"而不合理。"此是我不对凡夫众宣说的。"
为何称为取识？因为它是一切有形根门的原因，是有身众生取的处所，这是因为从出生到死亡的整个过程中，它持有五种色根直至损坏，若不持有则会如死尸一般腐烂；且阿赖耶识是一切身体取的处所，如此，在结生相续前后时，阿赖耶识成就后续身体，因其具有一切身体的种子而持取身体，因此是持取身体的缘故。
阿赖耶识被称为"心"，因为它积聚各种法的习气。"意"有二种：一是刚刚灭去的识叫做"等无间意"，是作为等无间缘产生识的处所；二是染污意，具有习气等四种眷属的我执，这是一切染污识的所依处。转识是因为了别色等各自境界而称为识。因此世尊说"心、意、识"。
若无染污意，则有无明贪等染污与其他不相混的过失，且与眼识等五识不相类似或不相应，虽然眼识等有各自的所依眼等，但意以染污意为依，若无此染污意，则与五识不同，成为无依而生。解释如下：五识蕴的依是与其同时变化的眼等。若无染污意，则有"意"的词源解释（我执故名意）不成立的过失，因为等无间意已灭故不能如此称呼。无想定与灭尽定也将无差别，因前者虽其他识已灭但染污意存在而区分，而灭尽定中染污意已灭而不存在。
若无想中没有染污意，则生于彼处者初生时不应是染污性的，因为若无我执则无我执因而生起。虽然在一切善、不善、无记心中都观察到常有我执生起，否则，若无我执，则我执只应与不善心相应，不应与善心和无记心相应，但事实并非如此，因为布施等善心中也有我执。
因为与善等同时生起，恒时与之相应而生起，所以上述过失在承认染污意者处不存在。此处偈颂：若无染污意，则无不与其他混杂的无明；眼识等五识与意识相同的承认是矛盾的，因为眼识以眼等为增上缘或处所，而若意无染污意则无所依故。


 །གཞན་གྱི་གཞུང་ལས་གང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གནས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཁས་བླང་ངོ་། །ཀུན་གཞི་གནས་མིན་ནམ་ཞེ་ན་མིན་ཏེ། བདག་པོའི་རྐྱེན་དུ་བརྗོད་པས་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞི་ནི་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །ཉོན་ཡིད་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །གང་དག་སྙིང་ལ་གནས་པའི་གཟུགས་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཡིད་ཤེས་སྐྱེ་བའི་གནས་སོ། །ཞེས་སྨྲ་བ་རྣམ་རྟོག་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །གཟུགས་ལ་བརྟེན་པའི་མིག་ཤེས་སོགས་བཞི་ནི་ད་ལྟའི་ཡུལ་ཡོད་པ་ལ་རྟོག་གི་འདས་མ་འོངས་ལ་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་རོ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་འགོག་སྙོམས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་སྙམ་ན་མི་འཐད་དེ་ངོ་བོ་ལ་ཐ་དད་མེད་པས་སོ། །དེས་ན་བྱེ་བྲག་ཁྱད་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ངར་སེམས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་དོ་ཞེས་པའི་ངེས་ཚིག་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་གནས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ལ། །ངར་འཛིན་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ལ་ཉོན་མོངས་མེད་པའི་མི་འཐད་དེ་སྐྱེ་སྲིད་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྒྱུ་ངར་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པར་ནི། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མི་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་ངར་འཛིན་མེད་པའི་རྒྱུད་ཅན་ཡིན་ན་འཕགས་པས་སྨད་པའི་གནས་སུ་མི་རིགས་ཏེ་བསྔགས་པའི་འོས་སོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་ན། །མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་མེད་པ་དང་ལྔ་པོ་དང་འདྲ་བ་གཉིས་མེད་གསུམ་པོ་ནི་སྙོམས་འཇུག་གི་བྱེ་བྲག་ངེས་ཚིག་ངར་འཛིན་མེད་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར། །དེ་མེད་ན་ནི་ངར་འཛིན་པ། །ཀུན་ན་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མ་འདྲེས་
12-15-5b
པའི་མ་རིག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་མཐོང་བ་ལ་འཇུག་པ་ཡི། །སེམས་ཀྱི་བགེགས་སུ་རྟག་གྱུར་དང་། །དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དུས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དེ། །སྦྱིན་པ་སྦྱིན་ཚེ་ང་སྦྱིན་པོ་སྙམ་པ་སོགས་མ་འདྲེས་པ་ཡི་མ་རིག་འདོད། །ངར་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་རིག་མེད་ན་མི་འབྱུང་ངོ་། །མ་རིག་པ་ཡང་སེམས་བྱུང་ཡིན་པས་གནས་མེད་པར་མི་འབྱུང་ཏེ། དེའི་གནས་ནི་ཉོན་ཡིད་མིན་པ་གཞན་མེད། སྦྱིན་པ་བྱེད་པའི་ཚེ་ང་སྦྱིན་པ་བྱེད་དོ། །ཞེས་སེམས་པས་སོ། །དགེ་སེམས་ནི་མ་རིག་པའི་གནས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །ཉོན་ཡིད་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་པས་བསྒྲིབ་ལ་དགེ་མི་དགེར་ལུང་མ་བསྟན་ནོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་མ་གཏོགས་པར་སེམས་ཀྱི་ལུས་གསུམ་པ་མི་དམིགས་ཏེ། ཞེས་པ་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་གྱི་སྒྲའི་ལུས་སམ་སྒྲ་ཡི་གདགས་གཞི་ནི། ཡིད་ནི་འགགས་མ་ཐག་པའི་རྣམ་ཤེས། རྣམ་ཤེས་ནི་དྲུག་པོ་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་ཐ་དད་དུ་འབྱེད་པར་ཡོངས་སུ་གྲགས་ཀྱང་། སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་ཡིན་པར་དོན་གྱིས་ཤེས་སོ་གསུངས། ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལས་ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་གཞན་འབྱུང་ངོ་། །འཇུག་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་བསགས་ཤིང་གང་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སེམས་ཀྱི་ངེས་ཚིག་གསུངས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཀུན་གཞི་འམ་ལེན་པའི་རྣམ་ཤེས་དེ་མ་བསྟན་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཤེས་བྱ་ཕྲ་མོ་རྟོགས་དཀའ་བར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཤེས་བྱ་ཕྲ་བ་ཐམས་ཅད་ལྷག་པར་ཤེས་པ་ལ་གཏོགས་པ་མིན་ཏེ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བའི་
12-15-6a
ཐབས་ཙམ་འདོད་པས། དེ་དག་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དེ་བསྟན་པ་མེད་པར་ཡང་། བདག་དོན་འབའ་ཞིག་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་སྡུག་བསྔལ་སོགས་ཤེས་པར་གྱུར་པས་ཉོན་སྒྲིབ་རགས་པ་ཉིད་ལས་རྣམ་གྲོལ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་མ་བསྟན་ཏོ།

 །གཞན་གྱི་གཞུང་ལས་གང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གནས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཁས་བླང་ངོ་། །ཀུན་གཞི་གནས་མིན་ནམ་ཞེ་ན་མིན་ཏེ། བདག་པོའི་རྐྱེན་དུ་བརྗོད་པས་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞི་ནི་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །ཉོན་ཡིད་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །གང་དག་སྙིང་ལ་གནས་པའི་གཟུགས་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཡིད་ཤེས་སྐྱེ་བའི་གནས་སོ། །ཞེས་སྨྲ་བ་རྣམ་རྟོག་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །གཟུགས་ལ་བརྟེན་པའི་མིག་ཤེས་སོགས་བཞི་ནི་ད་ལྟའི་ཡུལ་ཡོད་པ་ལ་རྟོག་གི་འདས་མ་འོངས་ལ་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་རོ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་འགོག་སྙོམས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་སྙམ་ན་མི་འཐད་དེ་ངོ་བོ་ལ་ཐ་དད་མེད་པས་སོ། །དེས་ན་བྱེ་བྲག་ཁྱད་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ངར་སེམས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་དོ་ཞེས་པའི་ངེས་ཚིག་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་གནས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ལ། །ངར་འཛིན་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ལ་ཉོན་མོངས་མེད་པའི་མི་འཐད་དེ་སྐྱེ་སྲིད་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྒྱུ་ངར་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པར་ནི། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མི་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་ངར་འཛིན་མེད་པའི་རྒྱུད་ཅན་ཡིན་ན་འཕགས་པས་སྨད་པའི་གནས་སུ་མི་རིགས་ཏེ་བསྔགས་པའི་འོས་སོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་ན། །མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་མེད་པ་དང་ལྔ་པོ་དང་འདྲ་བ་གཉིས་མེད་གསུམ་པོ་ནི་སྙོམས་འཇུག་གི་བྱེ་བྲག་ངེས་ཚིག་ངར་འཛིན་མེད་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར། །དེ་མེད་ན་ནི་ངར་འཛིན་པ། །ཀུན་ན་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མ་འདྲེས་
12-15-5b
པའི་མ་རིག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་མཐོང་བ་ལ་འཇུག་པ་ཡི། །སེམས་ཀྱི་བགེགས་སུ་རྟག་གྱུར་དང་། །དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དུས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དེ། །སྦྱིན་པ་སྦྱིན་ཚེ་ང་སྦྱིན་པོ་སྙམ་པ་སོགས་མ་འདྲེས་པ་ཡི་མ་རིག་འདོད། །ངར་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་རིག་མེད་ན་མི་འབྱུང་ངོ་། །མ་རིག་པ་ཡང་སེམས་བྱུང་ཡིན་པས་གནས་མེད་པར་མི་འབྱུང་ཏེ། དེའི་གནས་ནི་ཉོན་ཡིད་མིན་པ་གཞན་མེད། སྦྱིན་པ་བྱེད་པའི་ཚེ་ང་སྦྱིན་པ་བྱེད་དོ། །ཞེས་སེམས་པས་སོ། །དགེ་སེམས་ནི་མ་རིག་པའི་གནས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །ཉོན་ཡིད་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་པས་བསྒྲིབ་ལ་དགེ་མི་དགེར་ལུང་མ་བསྟན་ནོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་མ་གཏོགས་པར་སེམས་ཀྱི་ལུས་གསུམ་པ་མི་དམིགས་ཏེ། ཞེས་པ་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་གྱི་སྒྲའི་ལུས་སམ་སྒྲ་ཡི་གདགས་གཞི་ནི། ཡིད་ནི་འགགས་མ་ཐག་པའི་རྣམ་ཤེས། རྣམ་ཤེས་ནི་དྲུག་པོ་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་ཐ་དད་དུ་འབྱེད་པར་ཡོངས་སུ་གྲགས་ཀྱང་། སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་ཡིན་པར་དོན་གྱིས་ཤེས་སོ་གསུངས། ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལས་ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་གཞན་འབྱུང་ངོ་། །འཇུག་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་བསགས་ཤིང་གང་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སེམས་ཀྱི་ངེས་ཚིག་གསུངས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཀུན་གཞི་འམ་ལེན་པའི་རྣམ་ཤེས་དེ་མ་བསྟན་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཤེས་བྱ་ཕྲ་མོ་རྟོགས་དཀའ་བར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཤེས་བྱ་ཕྲ་བ་ཐམས་ཅད་ལྷག་པར་ཤེས་པ་ལ་གཏོགས་པ་མིན་ཏེ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བའི་
12-15-6a
ཐབས་ཙམ་འདོད་པས། དེ་དག་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དེ་བསྟན་པ་མེད་པར་ཡང་། བདག་དོན་འབའ་ཞིག་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་སྡུག་བསྔལ་སོགས་ཤེས་པར་གྱུར་པས་ཉོན་སྒྲིབ་རགས་པ་ཉིད་ལས་རྣམ་གྲོལ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་མ་བསྟན་ཏོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是完整的简体中文翻译：
从他人的论著中，有人认为没有俱生处的识是不存在的。若问阿赖耶识是否为处所，答：不是，因为已经被说为增上缘，所以是可接受的。阿赖耶识是意识的因缘。末那识是增上缘。有些人说任何住于心中的色法都是意识生起的处所，这仅仅是妄想而已。依靠色法的眼识等四种识只能对当下存在的对境进行思维，而不能思维过去和未来的对象。若认为无想定和灭尽定有差别，这是不合理的，因为本质上没有差异。因此，将导致特性没有差别的过失，以及由于执著为"我"而称为"意"的词源解释不存在的过失。在无想处投胎转世的相续中，会导致没有我执的过失，这是不合理的，因为生命相续中不可能没有烦恼，生存是有烦恼的。因此，认为其因具有我执在任何情况下都是不合理的。如果是没有我执的相续，则不应该是圣者呵斥的对象，而应该是值得赞扬的。如果没有烦恼意，就不会有未混杂的无明，与五种相似的二种和三种也就不存在，这与禅定的特征和"执我"的词源相矛盾。如果没有它，那么执我就不会普遍存在。未混杂的无明常常成为见到真实义理时，心的障碍，在一切善、不善和无记心的状态中都会出现。例如布施时想"我是施主"等，这被认为是未混杂的无明。具有我执是不可能在无明不存在时产生的。无明也是心所，不可能没有所依处而存在，其所依处除了末那识外别无他物，因为布施时会想"我在布施"。善心不适合作为无明的所依。末那识是有烦恼的，属于有覆无记性。除了阿赖耶识，心的三种本体是不可得的。所谓的心、意和识三者的语言载体或名言基础是：意是刚刚灭去的识；识是六识聚集，虽然这种区分广为人知，但实际上心就是阿赖耶识。一切种子的阿赖耶识中生起意和其他识。由于转识所摄的法的种子，具有特殊能力的各种差异种子充满阿赖耶，这就是"心"字的词源解释。如果问为何声闻乘中没有教导阿赖耶识或取识，那是因为它属于难以理解的微细所知范畴。声闻不是要了解一切微细的所知，他们只求解脱轮回苦的方法。即使没有教导他们阿赖耶识，也能通过了解苦等获得解脱，仅仅从粗大的烦恼障中解脱，所以没有教导。


 །བྱང་སེམས་རྣམས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ལྷག་པར་བརྟགས་ཤིང་ཤེས་པ་ལ་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ་དེ་དག་ལ་དེ་བསྟན་ཏེ། ཤེས་བྱ་ཕྲ་བ་དེ་ཤེས་པ་མེད་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་གྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཡང་བསྟན་ཏེ། གཅིག་ལས་འཕྲོས་པའི་ལུང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། སྐྱེ་དགུ་ད་ལྟའི་ཀུན་གཞི་ལ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་མདོར་བསྟན། འདས་པའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་གཞི་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བ། མ་འོངས་པའི་ཀུན་གཞི་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཅན་ལ། ད་ལྟ་བའི་ཀུན་གཞི་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་བསྟན་ན་ཉན་འདོད་ལ། ཞེས་པ་ནས། ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་འདི་ཡང་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པའི་བར་དང་།ཕལ་ཆེན་སྡེ་པའི་ལུང་ལས་ཀྱང་། རྩ་བའི་རྣམ་ཤེས་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། ས་སྟོན་སྡེ་པའི་ལུང་ལས། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཞེས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་བསྟན་ཏོ། །ལ་ལར་སེམས་མེད་པའི་གནས་སྐབས་གཟུགས་གཟུགས་མེད་དང་འདུ་ཤེས་མེད་སོགས་སེམས་རྒྱུན་ཆད་པར་སྣང་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་རྒྱུན་བརྟན་པ་ལ་དེ་དག་གི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དང་། སེམས་དང་། རྩ་བའི་རྣམ་ཤེས་དང་། ལེན་པའི་རྣམ་
12-15-6b
ཤེས་དང་། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་ཕུང་པོ་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ཅེས་བརྗོད་པ་དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ལམ་པོ་ཆེ་ཐོག་མར་བཏོད་བ་ཡིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་པ་ཁ་ཅིག་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་ཚིག་འབྲུ་ཐ་དད་ཀྱང་དོན་གཅིག་སྙམ་པ་མི་འཐད་དེ། ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་ཐ་དད་པར་དམིགས་པ་བཞིན། སེམས་ཀྱང་དོན་ཐ་དད་ཡོད་པས་དེ་གསུམ་འབྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གོང་དུ་ཀུན་གཞི་ཞེས་གསུངས་པ་ཉེར་ལེན་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཀུན་གཞིར་གསུངས་སོ་ཞེས་དང་། ཡང་བདེ་ཚོར་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་། འཇིག་ལྟ་ལ་ཀུན་གཞིར་གསུངས་སྙམ་ན། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་བཞག་པའི་ཚུལ་ལྟར་དེ་ལྟར་བཞག་པ་ལ་མི་རུང་བ་མེད་ཀྱང་། དངོས་ཀྱི་བརྗོད་དོན་ཀུན་གཞི་མ་ཤེས་པར་ལུང་དོན་དེ་ལྟར་བཟུང་ན་ཡང་། མ་རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལ་བཟུང་བ་ནི་ཆེས་བཟང་སྟེ། ཉེར་ལེན་ཕུང་ལྔ་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པ་དག་དང་མི་མཐུན་པས་ཤིན་ཏུ་འདོད་པ་མེད་པས་དེ་དག་ལ་དགའ་ཞིང་སྦྱོར་བ་མི་རིགས་ཏེ་དེ་དག་དེ་དང་འབྲལ་བར་འདོད་པས་སོ། །བདེ་ཚོར་ཆགས་བཅས་ཀྱང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་ན་མེད་ཅིང་། བདེ་ཚོར་དེ་ལྡན་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པས་དེ་དག་དེར་ཡང་སྦྱོར་བ་མི་རིགས་སོ། །འཇིག་ལྟ་ཡང་ཆོས་འདི་བ་བདག་མེད་ལ་མོས་པ་དང་མི་མཐུན་པས་དེ་དག་དེ་ལ་སྦྱོར་བར་མི་རིགས་སོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལ་ནང་གི་བདག་གི་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་གཞིའི་དངོས་པོར་ཁས་བླངས་པ་ནི། ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་ངན་སོང་བ་རྣམས། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཞིག་པར་འདོད་
12-15-7a
ཀྱང་། ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ལ་བདག་ཏུ་ཆགས་པས་བཅིངས་པ་དེ་དག་དེ་ཞིག་པར་འདོད་པ་མིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་ན་བདེ་བ་མེད་ཀྱང་། ཀུན་གཞིའི་སེམས་ལ་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཡོད་ཅིང་། ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ལ་བདག་ལྟ་དང་མི་མཐུན་ཟིན་ཀྱང་། སེམས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལ་བདག་ཆགས་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཡོད་དོ་སྟེ་ཡོད་པ་ཙམ་བཟློག་མི་ནུས་སོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་། རྒྱུ་ཉིད་དུ་བཞག་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་བཞག་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ། ཀུན་ཉོན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་མི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པས་ན། དེ་ནི་ཆོས་གཞན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དོ།

以下是完整的简体中文翻译：
菩萨们考察并了解一切所知，因此为他们宣说阿赖耶识，因为若不了解这些微细的所知，就难以证得一切智智。然而，在声闻乘中也以不同的名称教导过，如《一经》中佛陀出现的四种利益经中说："众生现在喜爱阿赖耶，从过去的阿赖耶中生起，对未来的阿赖耶有强烈的喜爱，为了断除现在的阿赖耶而宣说法时，他们愿意听闻"，直到"这种稀有殊胜的法也在世间出现"。在大众部的教法中也称为"根本识"，在说一切有部的教法中以"轮回时蕴"等不同名称来表示它。在某些无心的状态，如色界、无色界和无想等，虽然表面上心识似乎断灭，但由于阿赖耶识相续稳定，这些心的种子相续不会断绝。阿赖耶识、心、根本识、取识、轮回时蕴和有支等称谓，是首次开辟阿赖耶识的大道。某些声闻部认为心、意、识虽然文字不同但意义相同，这是不合理的。正如意与识是不同的，心也有不同的含义，所以应当区分这三者。
前面提到的"阿赖耶"若认为是指五取蕴，或者说乐受与贪欲相伴，或指认为有身见是阿赖耶，虽然按照声闻乘的设置方式不是不可以这样理解，但如果不了解阿赖耶的真正含义而这样理解经文，那么不迷惑的人们理解为阿赖耶识是更好的。因为五取蕴是极其痛苦的，投生在恶趣的众生不喜欢它们，不愿与之相应，而是希望远离它们。带有贪著的乐受在第四禅以上不存在，对于与此乐受相应的众生来说不相容，因此也不应把他们与此联系。有身见也与此法中信仰无我的人不相容，所以不应把他们与此联系。
承认阿赖耶识作为内在的"我"的名言假立基础的情况是：极度痛苦的恶趣众生虽然希望痛苦的蕴体消失，但他们因对阿赖耶识的我执而被束缚，并不希望它消失。第四禅以上虽然没有乐受，但对阿赖耶心的我执仍然相续存在，即使此法的修行者与我见不相容，但对阿赖耶识的我执相续仍然存在，仅仅是存在而不能断除。
阿赖耶识的定义有三方面：自相的安立、因的安立和果的安立。首先，由于依靠一切杂染法的习气而具有能持种子的功能，它具有作为其他法生起的因的特征。


 །གཉིས་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པས་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིར་ཀུན་ཉོན་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པའོ། །གསུམ་པ། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཀུན་ཉོན་གྱི་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་གཞི་དེ་བྱུང་བའོ། །བག་ཆགས་ཞེས་པ་འདི་ཅི་ཞིག་མིང་འདིའི་བརྗོད་བྱ་ཅི་ཞེ་ན། ཆོས་གང་ལ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སླད་ཀྱིས་དེ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མིང་འདིའི་བརྗོད་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་ཏིལ་ལ་མེ་ཏོག་གིས་བསྒོས་པ། ཏིལ་དང་མེ་ཏོག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འགགས་ཀྱང་ཏིལ་རྣམས་མེ་ཏོག་དེའི་དྲི་གཞན་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་དང་། འདོད་ཆགས་སོགས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་སོགས་ཀྱི་
12-15-7b
བག་ཆགས། འདོད་ཆགས་སོགས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འགགས་ཀྱང་སེམས་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། མང་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་མང་ཐོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱང་། ཐོས་པ་དེ་ཡིད་བྱེད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འགགས་ཀྱང་སེམས་ནི་དེ་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དུ་འབྱུང་སྟེ། བག་ཆགས་དེས་ཟིན་པ་ལ་ཆོས་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟར། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་ལྟར་བག་ཆགས་ཀྱི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་པར་བལྟའོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ལ་ཡོད་པའི་ས་བོན་དེ་དག་ཐ་དད་དམ། ཐ་དད་པ་མིན་ཞེ་ན། ས་བོན་ལ་མྱུ་གུའི་དབྱིབས་སོགས་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ས་བོན་ལས་ཐ་དད་མིན་ལ། ས་བོན་གྱི་ནུས་པ་དང་དོན་གཅིག་མིན་པ་བཞིན་དུ་དེ་དག་རྫས་སུ་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་མིན་པའང་མིན་མོད་ཀྱི། ཆོས་གང་དེ་འབྱུང་བའི་མཐུའི་ཁྱད་པར་ཅན་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་དེ་འབྲས་བུ་བཞིན་བྱུང་བ་ལ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱའོ་སྟེ། ༧ །ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་དང་། ཀུན་ཉོན་གྱི་ཆོས་དེ་དག་དུས་མཉམ་དུ་གཅིག་གི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གཅིག་འགྱུར་བ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ན། དཔེར་ན་མར་མེའི་མེ་ལྕེ་འབྱུང་བ་དང་། སྙིང་པོ་ཚིག་པ་ཕན་ཚུན་དུས་མཉམ་པ་དང་། མདུང་ཁྱིམ་ཡང་དུས་མཉམ་པ་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ནས་མི་འགྱེལ་བ་བཞིན་དུ་བལྟའོ། །འདིས་ཆོས་གཉིས་དུས་མཉམ་དུ་ཡོད་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་རྒྱུ་དངོས་སུ་རུང་བར་གྲུབ་བོ། ༧ །ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀུན་ཉོན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར། ཀུན་ཉོན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ། དེ་དག་ཕན་ཚུན་རྒྱུར་གྱུར་བ་ལས་རྒྱུའི་རྐྱེན་གཞན་མ་དམིགས་
12-15-8a
པས་སོ། ༧ །བག་ཆགས་ཐ་དད་མིན་ལ་སྣ་ཚོགས་མིན་པ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཐ་དད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུར་ཅི་ལྟར་རུང་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ཚིག་གུའི་རྩི་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའི་རས་སྣ་ཚོགས་སུ་མི་སྣང་བ། སྐུད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བཅིངས་བའི་གོས་ལ་སྣ་ཚོགས་མི་སྣང་ཡང་གང་ཚེ་ཚོན་གྱི་སྣོད་དུ་བཅུག་པ་དེའི་ཚེ་རས་ལ་ཚོན་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཐ་དད་སྣ་ཚོགས་དུ་མ་སྣང་བ་དེ་བཞིན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལ་བག་ཆགས་བསྒོས་པ་ཡང་། བག་ཆགས་ཀྱི་དུས་ན་སྣ་ཚོགས་སྨིན་ཡང་། འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་པའི་ཚོན་སྣོད་དུ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ན་སྣ་ཚོགས་ཚད་མེད་པ་སྟོན་ཏེ། འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་སོ་སྐྱེས་རྟོགས་དཀའ་ཞིང་ཕྲ་བ་དགྲ་བཅོམ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྟོགས་དཀའ་བས་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པའི་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའོ། །མདོར་བསྡུ་ན་རྟེན་འབྲེལ་ནི་གཉིས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་དང་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་ནོ། །དང་པོ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བ་སྟེ། ཀུན་གཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཆོས་སྣ་ཚོགས་པར་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་དངོས་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྟེ་རྟོགས་དཀའ་བ་ཕྲ་བའི་དོན་ཏོ།

以下是完整的简体中文翻译：
第二，由于它具有生起一切法的能力，以一切种子的方式作为一切杂染法的因而永远存在。第三，从无始以来依靠杂染法的习气而生起阿赖耶识。
如果问习气是什么，这个名称所指的内容是什么，那么答案是：任何与某法同时生起和灭去后，成为该法后来生起的因的东西，就是这个名称所指的内容。例如，芝麻被花熏染，虽然芝麻和花一起生灭，但芝麻成为那花香生起的因；贪欲等行为的贪欲等习气，虽然与贪欲等一同生灭，但心成为其因；多闻者的多闻习气，虽然所闻与作意一起生灭，但心成为能述说它的因，正如被这些习气所持的人被称为"持法"一样。阿赖耶识也应当以这种方式看待为具有各种习气界。
若问阿赖耶识中的这些种子是各自不同的还是不异，如同种子中产生芽的形状等能力与种子不异，但与种子的功能也非一体，同样，这些既非实质上各自不同，也非不异。具有特殊功能能生起某法的阿赖耶识，如同结果的生起，称为一切种子。
如果问阿赖耶识与杂染法如何同时成为彼此的因，应当如灯焰生起和灯芯燃烧相互同时，或如相互依靠而不倒的束矛一样来理解。这证明两法同时存在可以成为俱生因，作为直接因。
正如阿赖耶识是杂染法的因，杂染法也被安立为阿赖耶识的因缘，因为除了它们互为因外，未见有其他因缘。
如果问习气无差别而不多样，如何能成为不同多样法的因，例如被各种染料浸染的布表面上不显现多样性，被各种线束缚的衣服也不显现多样性，但当放入染料容器时，布上就会显现出染料的各种差异和多样性。同样，熏习阿赖耶识的习气，在习气阶段虽然熏习多样性，但当遇到显现果报的条件如同染料容器般时，就会显示无量多样性。这是大乘中极微细难解，甚至阿罗汉也难以理解的最深奥的内在缘起。
总之，缘起有二种：自性差别和苦乐差别。第一种是依靠阿赖耶识而生起诸法，因为阿赖耶识的自性成为分别诸多样法的实体。这是难以理解的微细义理。


 །
第二.十二缘起
གཉིས་པ་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཏེ། བདེ་འགྲོ་ངན་འགྲོའི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་དབྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་དངོས་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་རགས་པ་རྟོགས་སླ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
说所知处
རྟེན་འབྲེལ་དང་པོའི་དོན་ལ་རྨོངས་པ་དག་ཁ་ཅིག་གིས་ཆོས་རྣམས་གཙོ་བོའི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་རྟོག །ཁ་ཅིག་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་འཛིན། དེ་བཞིན་
12-15-8b
དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པ་དང་། གང་ཟག་གི་བདག་ནི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཆད་ལྟ་བས་རྒྱུ་མེད་པ་དང་རྐྱེན་མེད་པར་བྱུང་བར་རྟོག་གོ། །རྟེན་འབྲེལ་གཉིས་པ་ལ་རྨོངས་པས་བདག་ལ་ལས་བྱེད་པོ་དང་འབྲས་བུ་ཟ་བ་པོར་རྟོག་སྟེ། དཔེར་ན་དམུས་ལོང་དུ་མ་གླང་པོ་ཆེ་མ་མཐོང་བ་དག་གིས་གླང་པོ་ཆེའི་སྣ་ལ་རེག་ནས་གླང་པོ་ཆེ་བཤོལ་མདའ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སྨྲ། མཆེ་བ་ལ་རེག་པས་གཏུན་ཤིང་ལྟ་བུར་སེམས། རྣ་བ་ལ་རེག་པས་ཞིབ་མ་ལྟ་བུ་ཞིག་གོ་སོགས་ཟེར་བ་ལྟར། རྟེན་འབྲེལ་གཉིས་པོའི་དོན་མི་ཤེས་པ་མ་རིག་པས་དམུས་ལོང་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱིས། གླང་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྔར་བསྟན་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འགྱུར་ཚུལ་མི་ཤེས་པས། རང་བཞིན་དང་སྔོན་བྱས་དང་དབང་ཕྱུག་སོགས་རྒྱུར་འཛིན་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པར་ཡང་འཛིན་ཏེ། ཟ་བོ་དང་བྱེད་པོར་ཡང་འཛིན་ཏོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་སྟེ། དེས་ཁམས་གསུམ་པའི་རིས་ཀྱི་ལུས་མི་མཐུན་སྣ་ཚོགས་དང་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་དང་ནང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དང་མི་གསལ་བ་ལུང་མ་བསྟན་པའོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དགེ་མི་དགེ་གཉིས་དང་ཀུན་རྫོབ་ཕྱི་རོལ་ཏེ་དེའི་ས་བོན་ཉིད་དང་ནི། །དམ་པའི་དོན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཐ་སྙད་པའི་དོན་དམ་མོ་དེ་དག་ཀུན། །ས་བོན་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འདོད། །དེ་དག་སྐད་ཅིག་པ་དང་ས་བོན་དང་དེ་འཛིན་ལྷན་ཅིག་བྱུང་པ། །དེ་ནི་ཇི་སྲིད་གཉེན་པོ་སྐྱེས་ཀྱི་བར་དུ་རྒྱུན་ཆགས་
12-15-9a
སུ་འབྱུང་བར་འདོད། །ས་བོན་དེ་ཡང་སོ་སོར་ངེས་དང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་དང་། །ས་བོན་ལས་རང་རང་གི་འབྲས་བུས་བཟུང་བས་བསྒྲུབ་པའོ། །བརྟན་པ་བསྒོ་བཞི་ལུང་མ་བསྟན་པ་ལ་བསྒོ་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་བའི་བག་ཆགས་བཞག་པས་སོ། །འབྲས་བུའང་དེ་ཉིད། དེ་ཉིད་ལ་བསྒོས་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་ཤེས་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱ་ལ། གང་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་སོ་སོར་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །དེ་ལ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྒོས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་པའོ། །མི་བརྟན་པ་རླུང་ལྟ་བུ་ལ་བསྒོ་བྱ་མིན། ལུང་བསྟན་པ་ལ་བསྒོ་བྱ་མིན་ཏེ་དྲི་མི་ཞིམ་པ་ལ་དྲི་ཞིམ་བཞིན་ནོ། །བསྒོ་བར་འོས་པ་ལ་བསྒོ་ཡི། མི་འོས་པ་ལ་མ་ཡིན་ཏེ་རྡོ་བ་དང་གསེར་དངུལ་སོགས་ལ་དྲི་ཞིམ་བཞིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་ལ་ལྟ་ན་འབྱུང་རྒྱུན་ཆགས་སོགས་དེ་དག་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལ་ཡོད་ཀྱི་འཇུག་ཤེས་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་མེད་དོ། །དེས་ན། བསྒོ་བྱ་དེ་སྒོ་བར་བྱེད་དང་འབྲེལ་བ་ལས། །སྒོ་བར་བྱེད་ཀྱི་དེ་ནི་གཞན་ནི་དེ་ལྟར་མིན་པ། །དེ་ནི་བག་ཆགས་མཚན་ཉིད་དོ་དེའི་ཀུན་གཞིའི་བག་ཆགས་བསྒོ་བར་འཐད་དོ།

 །
第二.十二缘起
གཉིས་པ་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཏེ། བདེ་འགྲོ་ངན་འགྲོའི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་དབྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་དངོས་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་རགས་པ་རྟོགས་སླ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
说所知处
རྟེན་འབྲེལ་དང་པོའི་དོན་ལ་རྨོངས་པ་དག་ཁ་ཅིག་གིས་ཆོས་རྣམས་གཙོ་བོའི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་རྟོག །ཁ་ཅིག་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་འཛིན། དེ་བཞིན་
12-15-8b
དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པ་དང་། གང་ཟག་གི་བདག་ནི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཆད་ལྟ་བས་རྒྱུ་མེད་པ་དང་རྐྱེན་མེད་པར་བྱུང་བར་རྟོག་གོ། །རྟེན་འབྲེལ་གཉིས་པ་ལ་རྨོངས་པས་བདག་ལ་ལས་བྱེད་པོ་དང་འབྲས་བུ་ཟ་བ་པོར་རྟོག་སྟེ། དཔེར་ན་དམུས་ལོང་དུ་མ་གླང་པོ་ཆེ་མ་མཐོང་བ་དག་གིས་གླང་པོ་ཆེའི་སྣ་ལ་རེག་ནས་གླང་པོ་ཆེ་བཤོལ་མདའ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སྨྲ། མཆེ་བ་ལ་རེག་པས་གཏུན་ཤིང་ལྟ་བུར་སེམས། རྣ་བ་ལ་རེག་པས་ཞིབ་མ་ལྟ་བུ་ཞིག་གོ་སོགས་ཟེར་བ་ལྟར། རྟེན་འབྲེལ་གཉིས་པོའི་དོན་མི་ཤེས་པ་མ་རིག་པས་དམུས་ལོང་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱིས། གླང་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྔར་བསྟན་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འགྱུར་ཚུལ་མི་ཤེས་པས། རང་བཞིན་དང་སྔོན་བྱས་དང་དབང་ཕྱུག་སོགས་རྒྱུར་འཛིན་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པར་ཡང་འཛིན་ཏེ། ཟ་བོ་དང་བྱེད་པོར་ཡང་འཛིན་ཏོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་སྟེ། དེས་ཁམས་གསུམ་པའི་རིས་ཀྱི་ལུས་མི་མཐུན་སྣ་ཚོགས་དང་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་དང་ནང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དང་མི་གསལ་བ་ལུང་མ་བསྟན་པའོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དགེ་མི་དགེ་གཉིས་དང་ཀུན་རྫོབ་ཕྱི་རོལ་ཏེ་དེའི་ས་བོན་ཉིད་དང་ནི། །དམ་པའི་དོན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཐ་སྙད་པའི་དོན་དམ་མོ་དེ་དག་ཀུན། །ས་བོན་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འདོད། །དེ་དག་སྐད་ཅིག་པ་དང་ས་བོན་དང་དེ་འཛིན་ལྷན་ཅིག་བྱུང་པ། །དེ་ནི་ཇི་སྲིད་གཉེན་པོ་སྐྱེས་ཀྱི་བར་དུ་རྒྱུན་ཆགས་
12-15-9a
སུ་འབྱུང་བར་འདོད། །ས་བོན་དེ་ཡང་སོ་སོར་ངེས་དང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་དང་། །ས་བོན་ལས་རང་རང་གི་འབྲས་བུས་བཟུང་བས་བསྒྲུབ་པའོ། །བརྟན་པ་བསྒོ་བཞི་ལུང་མ་བསྟན་པ་ལ་བསྒོ་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་བའི་བག་ཆགས་བཞག་པས་སོ། །འབྲས་བུའང་དེ་ཉིད། དེ་ཉིད་ལ་བསྒོས་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་ཤེས་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱ་ལ། གང་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་སོ་སོར་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །དེ་ལ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྒོས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་པའོ། །མི་བརྟན་པ་རླུང་ལྟ་བུ་ལ་བསྒོ་བྱ་མིན། ལུང་བསྟན་པ་ལ་བསྒོ་བྱ་མིན་ཏེ་དྲི་མི་ཞིམ་པ་ལ་དྲི་ཞིམ་བཞིན་ནོ། །བསྒོ་བར་འོས་པ་ལ་བསྒོ་ཡི། མི་འོས་པ་ལ་མ་ཡིན་ཏེ་རྡོ་བ་དང་གསེར་དངུལ་སོགས་ལ་དྲི་ཞིམ་བཞིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་ལ་ལྟ་ན་འབྱུང་རྒྱུན་ཆགས་སོགས་དེ་དག་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལ་ཡོད་ཀྱི་འཇུག་ཤེས་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་མེད་དོ། །དེས་ན། བསྒོ་བྱ་དེ་སྒོ་བར་བྱེད་དང་འབྲེལ་བ་ལས། །སྒོ་བར་བྱེད་ཀྱི་དེ་ནི་གཞན་ནི་དེ་ལྟར་མིན་པ། །དེ་ནི་བག་ཆགས་མཚན་ཉིད་དོ་དེའི་ཀུན་གཞིའི་བག་ཆགས་བསྒོ་བར་འཐད་དོ།

 །
第二.十二缘起
གཉིས་པ་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཏེ། བདེ་འགྲོ་ངན་འགྲོའི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་དབྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་དངོས་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་རགས་པ་རྟོགས་སླ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
说所知处
རྟེན་འབྲེལ་དང་པོའི་དོན་ལ་རྨོངས་པ་དག་ཁ་ཅིག་གིས་ཆོས་རྣམས་གཙོ་བོའི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་རྟོག །ཁ་ཅིག་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་འཛིན། དེ་བཞིན་
12-15-8b
དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པ་དང་། གང་ཟག་གི་བདག་ནི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཆད་ལྟ་བས་རྒྱུ་མེད་པ་དང་རྐྱེན་མེད་པར་བྱུང་བར་རྟོག་གོ། །རྟེན་འབྲེལ་གཉིས་པ་ལ་རྨོངས་པས་བདག་ལ་ལས་བྱེད་པོ་དང་འབྲས་བུ་ཟ་བ་པོར་རྟོག་སྟེ། དཔེར་ན་དམུས་ལོང་དུ་མ་གླང་པོ་ཆེ་མ་མཐོང་བ་དག་གིས་གླང་པོ་ཆེའི་སྣ་ལ་རེག་ནས་གླང་པོ་ཆེ་བཤོལ་མདའ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སྨྲ། མཆེ་བ་ལ་རེག་པས་གཏུན་ཤིང་ལྟ་བུར་སེམས། རྣ་བ་ལ་རེག་པས་ཞིབ་མ་ལྟ་བུ་ཞིག་གོ་སོགས་ཟེར་བ་ལྟར། རྟེན་འབྲེལ་གཉིས་པོའི་དོན་མི་ཤེས་པ་མ་རིག་པས་དམུས་ལོང་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱིས། གླང་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྔར་བསྟན་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འགྱུར་ཚུལ་མི་ཤེས་པས། རང་བཞིན་དང་སྔོན་བྱས་དང་དབང་ཕྱུག་སོགས་རྒྱུར་འཛིན་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པར་ཡང་འཛིན་ཏེ། ཟ་བོ་དང་བྱེད་པོར་ཡང་འཛིན་ཏོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་སྟེ། དེས་ཁམས་གསུམ་པའི་རིས་ཀྱི་ལུས་མི་མཐུན་སྣ་ཚོགས་དང་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་དང་ནང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དང་མི་གསལ་བ་ལུང་མ་བསྟན་པའོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དགེ་མི་དགེ་གཉིས་དང་ཀུན་རྫོབ་ཕྱི་རོལ་ཏེ་དེའི་ས་བོན་ཉིད་དང་ནི། །དམ་པའི་དོན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཐ་སྙད་པའི་དོན་དམ་མོ་དེ་དག་ཀུན། །ས་བོན་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འདོད། །དེ་དག་སྐད་ཅིག་པ་དང་ས་བོན་དང་དེ་འཛིན་ལྷན་ཅིག་བྱུང་པ། །དེ་ནི་ཇི་སྲིད་གཉེན་པོ་སྐྱེས་ཀྱི་བར་དུ་རྒྱུན་ཆགས་
12-15-9a
སུ་འབྱུང་བར་འདོད། །ས་བོན་དེ་ཡང་སོ་སོར་ངེས་དང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་དང་། །ས་བོན་ལས་རང་རང་གི་འབྲས་བུས་བཟུང་བས་བསྒྲུབ་པའོ། །བརྟན་པ་བསྒོ་བཞི་ལུང་མ་བསྟན་པ་ལ་བསྒོ་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་བའི་བག་ཆགས་བཞག་པས་སོ། །འབྲས་བུའང་དེ་ཉིད། དེ་ཉིད་ལ་བསྒོས་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་ཤེས་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱ་ལ། གང་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་སོ་སོར་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །དེ་ལ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྒོས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་པའོ། །མི་བརྟན་པ་རླུང་ལྟ་བུ་ལ་བསྒོ་བྱ་མིན། ལུང་བསྟན་པ་ལ་བསྒོ་བྱ་མིན་ཏེ་དྲི་མི་ཞིམ་པ་ལ་དྲི་ཞིམ་བཞིན་ནོ། །བསྒོ་བར་འོས་པ་ལ་བསྒོ་ཡི། མི་འོས་པ་ལ་མ་ཡིན་ཏེ་རྡོ་བ་དང་གསེར་དངུལ་སོགས་ལ་དྲི་ཞིམ་བཞིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་ལ་ལྟ་ན་འབྱུང་རྒྱུན་ཆགས་སོགས་དེ་དག་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལ་ཡོད་ཀྱི་འཇུག་ཤེས་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་མེད་དོ། །དེས་ན། བསྒོ་བྱ་དེ་སྒོ་བར་བྱེད་དང་འབྲེལ་བ་ལས། །སྒོ་བར་བྱེད་ཀྱི་དེ་ནི་གཞན་ནི་དེ་ལྟར་མིན་པ། །དེ་ནི་བག་ཆགས་མཚན་ཉིད་དོ་དེའི་ཀུན་གཞིའི་བག་ཆགས་བསྒོ་བར་འཐད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
第二.十二缘起
第二，十二缘起支。由善趣、恶趣的苦与不苦等各种条件而成为事物，因为（这些）是粗浅易懂的。
说所知处
对第一缘起的义理愚昧者，有些认为诸法从主物自性之因而生；有些执取从往昔所造之因而生。同样地，认为是自在天所化现的，或者人我是从因而生的，或者断见者认为无因无缘而生。对第二缘起愚昧者则将自我执为作业者和受果者。
譬如，许多盲人未见到大象，触摸大象鼻时说："大象如犁轭。"触摸象牙时认为如杵棒，触摸耳朵时说如簸箕等。同样地，不了解两种缘起义理的无明盲者们，对如大象般的阿赖耶识的本质——前面所说的自相和因果生成方式不了解，因此执取自性、往昔所造、自在天等为因，也执取无因，以及执为受用者和作业者。
简而言之，阿赖耶识的本质是异熟识，含摄一切法的种子。它包含三界各类不同身体和五趣众生。外在事物和内在阿赖耶识是不明显的无记法。阿赖耶识、善不善二者、世俗外境即是种子，胜义阿赖耶识是一切法的种子，是言说胜义，这些都被认为是六种种子。
它们是刹那性的、种子性的、与所持同时生起的。它被认为是相续不断地产生，直至对治生起为止。种子也是各别确定的、依缘的，由种子产生各自的果而成立。
稳定的四种熏习是对无记法的熏习。其中，一切法的因是阿赖耶识，因为一切法的显现习气已置于其中。果也是它自身，因为熏习了它自身。本质被称为异熟识、一切种子识。各自获得的自性称为异熟。被一切种子熏习的称为一切种。
不稳定如风的不是熏习对象。有记也不是熏习对象，就像不能在不香的气味上熏香一样。适合熏习的才能熏习，不适合的则不能，如石头、金银等不能被香气熏习一样。
若观刹那，生起、相续等这些特征存在于阿赖耶识中，而在转识中没有这样的特征。因此，所熏与能熏相关联，能熏与它相关，其他则不然，这就是习气的特征，所以阿赖耶的习气熏习是合理的。


 །འཇུག་ཤེས་དྲུག་པོ་དག་ལ་བག་ཆགས་དང་འབྲེལ་མེད་དེ། །མིག་སོགས་རྟེན་གཞན་དང་གཞན། དམིགས་པ་གཞན། ཡིད་བྱེད་གཞན་པའི་ཐ་དད་གསུམ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། ༧ །སྐད་ཅིག་འགགས་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། །འཇུག་ཤེས་ཀྱི་རིགས་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་ཀྱང་བསྒོའོ་ཞེས་བྱ་ན་ནི་གཞན་ལས་གཞན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། མིག་སོགས་གཟུགས་དང་བར་རིགས་མཐུན་པས་སོ། ༧ །ཕྱི་དང༡་ནང་གི་ས༡་བོན་དེ། །བསྐྱེད་པ༢་དང་ནི་མཐར་ཐུག་གི་བར་དུ་
12-15-9b
འཕེན༢་པར་བྱེད་པར་འདོད། །ཕྱིའི་ས་བོན་མ་བཏབ་ནང་གི་ཤི་བ་འཕེན་པའི་ཕྱིར། །མདའ་ནི་གང་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་གྱི་བར་དུ་མི་ལྟུང་བཞིན། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ས་བོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ནང་གི་ས་བོན་ནི་དེ་ལྟར་མིན་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། །ཕྱི་རོལ་གཞན་ལུག་གི་རྭ་ལས་དུ་རྦ་སོགས་དང་ས་ལུ་སོགས་ས་བོན་མ་བཏབ་པའམ། །ནང་གི་ས་བོན་ནི་དེ་ལྟར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཐོས་སོགས་བག་ཆགས་མེད་ན་ནི། །དེ་འབྲས་ཐོས་པ་སོགས་སྐྱེ་བ་མི་རིགས་ཕྱིར། །བྱས་དང་མ་བྱས་འཇིག་དང་ཕྲད། །ཉེས་པར་འགྱུར་བས་འགལ་ཕྱིར་རོ། །ནང་གི་ས་བོན་ཕྱིར་རོལ་གྱི་ས་བོན་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། །འདི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་ཤེས་པ་དེ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་ནོ། ༧ །འཇུག་པའི་རྣམ་ཤེས་གཞན་གང་ཡིན་པ་ལུས་དང་ལྷ་སོགས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་ཏེ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་བས་སོ། །དབུས་མཐའ་རྣམ་འབྱེད་ལས། གཅིག་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ནི་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས། །གཉིས་པ་འཇུག་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ནི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན། །ཚོར་བས་ཉེ་བར་སྤྱོད་དང་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དང་། །དེ་ཡི་འཇུག་བྱེད་འདུ་བྱེད་ཉིད་སེམས་ལས་བྱུང་། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཀུན་གཞི་དང་འཇུག་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དེ་གཉིས་གཅིག་གི་རྐྱེན་གཅིག་ཡིན་པ་ནི། ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་ལས།ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་སྦྱོར། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དེ་དག་ལ་ཡང་ཀུན་གཞི་དེ་དེ་བཞིན་སྦྱོར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དང་། །རྒྱུ་ཡི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་རྟག་ཏུ་སྦྱོར། །གང་ཚེ་ཀུན་གཞིའི་
12-15-10a
རྣམ་ཤེས་རྒྱུ་ཡིན་ཚེ་དེ་འབྲས་བུ་ཡིན། དེ་རྒྱུ་ཡིན་ཚེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་འབྲས་བུའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གསུམ་སྟེ། འཁོར་བའམ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། འདོད་མི་འདོད་འགྲོ་བས་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་ནོ། ། མ་ལ་བུ་རྣམས་བདག་ཅག་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །མས་ཀྱང་ཁྱོད་ངའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་རྟེན་འབྲེལ་དང་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་འབྱེད་ལ་རྣམ་ཤེས་དེ་དག་ཕན་ཚུན་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ན། རྟེན་འབྲེལ་གཉིས་པ་ལ་ཀུན་གཞི་དེ་གང་གི་རྐྱེན་ཡིན་ཞེ་ན་དངོས་སུ་ན མ་རིག་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་འདུ་བྱེད་འབྱུང་བས་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ཡང་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ། །ཡང་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་ལ་རྣམ་ཤེས་དྲུག་པོ་རྐྱེན་དུས་སྐྱེ་ཞེ་ན། མིག་དབང་སོགས་བདག་པོ་དང་། གཟུགས་སོགས་དམིགས་པ་དང་། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ། །འདི་ལྟར་འཁོར་བ་ངོ་བོ་ཉིད་འབྱེད་པ་པ་དང་། འདོད་པ་དང་། མི་འདོད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གཉིས་པ་འགྲོ་བ་པ་དང་། ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རྐྱེན་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཞག་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་རྣམ་གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པ་ལྟར་འཇུག་པའི་རྣམ་ཤེས་ལ་མིན་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་བཞག་པའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དེ་མེད་ན། ཀུན་ཉོན་གསུམ་དང་འཇིག་རྟེན་འདས་པ་གཉིས་རྣམ་བྱང་མི་རུང་བས་སོ།

六转识与阿赖耶识的关系
六转识与习气无关联，因为眼等依靠不同根、不同所缘、不同作意，与这三种差别相关。已灭的刹那与同时生起无关，故转识的类别无关联却说能熏习，那就会导致一个变成另一个的过失，因为眼等与色等互为同类。
外与内种子，被认为能够生起和引发最终结果。外种子若未播种，内种子则引发死亡，如箭在前进的路途中不会掉落一样。外在种子与内在种子不同，偈曰：
外在他物如羊角烟或稻谷等种子未播种，内在种子不如此认为。若无闻等习气，则其果闻等不应理而生。作与未作、灭与相遇，将成过失故相违。
内在种子是外在种子的条件，如是阿赖耶识是习气的所依。其他转识在所有身体与天等一切趣中是受用者，因为所缘和行相完全不断。
如《辨中边论》所说："一、阿赖耶识是条件识；二、转识是受用者；受用是受、分别是想、行动是行自心所。"
阿赖耶识与转识二者互为条件，如《阿毗达摩经》所说："诸法皆生起阿赖耶识，阿赖耶识也同样生起它们。如是二者互为果体，常为因缘体。当阿赖耶识为因时，它为果；当它为因时，阿赖耶识为果。"
缘起有三种：轮回或本性、善恶趣的造作、身体受用者。如母对子女说"你们是我的"，子女们也对母亲说"你是我们的"。
若问：如果第一缘起本性辨别时这些识互为因缘，那么在第二缘起中阿赖耶是什么条件？直接来说，因无明等的力量而生起行，所以虽然是因缘但也是增上缘。再问：在受用者缘起中六识何时为条件生起？依眼根等为增上缘，色等为所缘缘，等无间缘等条件而生。
如是三种缘起：轮回本性辨别者、善恶趣缘起作者、受用者缘起的条件即是刚才所说的四种。以上是通过阿赖耶识的异名和特征所作的安立。
如果问：为何如同阿赖耶识通过异名和特征来说明，而转识却不这样呢？因为若无如是安立的阿赖耶识，则三种烦恼和两种出世间清净都不合理。


 །ཇི་ལྟར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་མེད་ན། ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བག་
12-15-10b
ཆགས་ས་བོན་དུ་བྱས་པ། རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་ལ་བཞག་མི་རུང་སྟེ། མིག་ཤེས་གང་ཞིག་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་དང་ཉེ་ཉོན་གང་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་འགགས་པ་མིག་ཤེས་དེ་ཉིད་ལ་འདོད་ཆགས་སོགས་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོར་བྱེད་པའི་བག་ཆགས་བསྒོ་ཡི་རྣ་ཤེས་སོགས་གཞན་ལ་མིན་ནོ། །མིག་ཤེས་དགགས་ནས་རྣ་ཤེས་སོགས་རྣམ་ཤེས་གཞན་གྱིས་བར་ཆོད་པ་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་སོགས་ཀྱི་བག་ཆགས་མེད་ཅིང་། བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་མིག་ཤེས་ཀྱང་མི་དམིགས་ཏེ། དེ་འགགས་ཤིང་གཞན་གྱིས་བར་ཆོད་པ་ཡིན་ལ། འདས་པ་གང་ཞིག་ད་ལྟ་མེད་པ་དེ་ལས་ཆགས་སོགས་དང་བཅས་པར་འབྱུང་མི་རུང་ཏེ་འདས་པའི་ལས་རྣམ་སྨིན་བྱུང་ཟིན་པ་ལས་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འདས་པའི་ལས་ལས་རྣམ་སྨིན་འབྱུང་བ་ནི་དེའི་བག་ཆགས་ལས་སོ། ༧ །མིག་ཤེས་གང་ཞིག་ཆགས་སོགས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དུས་མཉམ་པའི་རྣམ་ཤེས་དེ་ལ་ཡང་བག་ཆགས་བསྒོ་མི་རུང་ངོ་འདོད་ཆགས་མིག་ཤེས་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་རིགས། རེ་ཤིག་འདོད་ཆགས་ལ་རང་ཉིད་རང་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ནི་མིག་ཤེས་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་གནས་པས་གནས་ལ་བསྒོ་ཡི་བཟློག་པ་མི་རིགས་པས་སོ། །རང་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བས་སོ་གསུངས། རང་གི་རྒྱུན་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་གིས་མི་འདོར་ཏེ་རྣམ་ཤེས་ཡང་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་ཤེས་གཞན་རྣ་ཤེས་སོགས་ལའང་མིན་ཏེ། དེ་དག་གི་གནས་མིག་སོགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། མིག་ཤེས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་རྣ་ཤེས་སོགས་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགགས་པ་མེད་པས་སོ། །མིག་ཤེས་རང་གི་
12-15-11a
དངོས་པོ་ལ་མིག་ཤེས་རང་གི་བག་ཆགས་མིན་ཏེ། རང་གི་དངོས་པོ་ལ་བསྒོ་བྱ་སྒོ་བྱེད་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགགས་པ་མེད་དོ་དེ་གཉིས་མེད་པས་སོ། །དེ་ལྟར་མིག་ཤེས་ལ་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་བག་ཆགས་བསྒོས་པར་མི་རུང་ངོ་། །མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཞན་གྱིས་བསྒོས་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། མིག་ཤེས་བཞིན་འཇུག་ཤེས་གཞན་ལ་ཅི་རིགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ༧ །གང་ས་གོང་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ནས་འཕོས་ཏེ་འདོད་ཁམས་འདིར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་བ་ཐོག་མ་ཉིད་དེ་ཡང་ས་བོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་བའི་བག་ཆགས་དེ་གནས་བསྒོ་བྱའི་འཇུག་ཤེས་དྲུག་དང་བཅས་པ་སྔར་འགགས་ནས་འདས་ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ༧ །ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་མཐོང་སྤང་སྤོང་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་བྱུང་ན་དེ་མིན་གཞན་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ནི་འགགས་ཏེ་མེད་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་མེད་པར་གཉེན་པོའི་རྣམ་ཤེས་དེ་ལ་ནི་བསྒོམ་སྤང་གི་ཉོན་མོངས་དང་ཉེ་ཉོན་གྱི་ས་བོན་དང་བཅས་པར་མི་རུང་སྟེ། རྣམ་བྱང་དང་ཉོན་མོངས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འགལ་བས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འགགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ཅི་ལ་གནས་ཞེས་སོ། ༧ ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་མེད་ན། མཐོང་ལམ་དེའི་འོག་ཏུ་འཇུག་ཤེས་འབྱུང་བ་ན། སྔར་གྱི་བག་ཆགས་དེ་རྟེན་ནམ་གནས་དང་འཇུག་ཤེས་བཅས་པ་འདས་ནས་ཡུན་རིང་སོང་བས་མེད་པ་ཡིན་ཕྱིར་རྗེས་ཀྱི་འཇུག་ཤེས་དེ་དག་ས་བོན་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་རྒྱུ་མེད་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་
12-15-11b
ཞིང་། དེས་སྔར་གོམས་པའི་དགེ་མི་དགེ་དང་ཐོས་སོགས་དྲན་པས་ན་སེམས་རྒྱུད་མ་ཆད་པར་ཤེས་ནུས་སོ།

阿赖耶识与烦恼习气的关系
如果没有阿赖耶识，由烦恼所熏习成为习气种子，将不适合安置在六识聚中。某一眼识与贪等烦恼及随烦恼同时生起后灭去，只能在那同一眼识上熏习贪等的因种子习气，而不在耳识等其他识上熏习。
眼识灭去后被耳识等其他识所间隔，此时没有贪等的习气，习气的处所眼识也不可得，因为它已灭且被他者所间隔。从过去已不存在的识中不可能生起带有贪等的识，就像已成熟的过去业不会再生果报一样。过去业产生异熟，是从其习气而生。
某一与贪等同时生起的眼识，也不适合在其上熏习习气。贪爱如何从眼识而生？首先，贪爱不会熏习自己，因为贪爱依赖于眼识，而且处所应该熏习处所，反过来是不合理的。已说过自己对自己的作用是相违的，因为自己的相续不稳定。有些说不放弃此论点，因为识也是不稳定的。
也不能熏习其他耳识等识，因为它们的处所眼等各不相同，且眼识的贪爱与耳识等不是同时生灭的。在眼识自身的体上也不是眼识自身的习气，因为在自身体上没有所熏与能熏的同时生灭，因为二者都不存在。
因此，眼识上不能被烦恼和随烦恼所熏习习气。眼识上也不能被其他识所熏习，就像眼识一样，对其他转识也应当如理了知。
那些从无想天转生到欲界的众生，其最初的烦恼识也将无种子，因为烦恼习气的处所所熏的六转识以前都已灭去不存在了。
当生起预流果对治烦恼的见所断的识时，除此之外的所有世间识都已灭去不存在。如果没有阿赖耶识，在那对治识上不可能具有修所断烦恼和随烦恼的种子，因为清净与烦恼本质相违，不会同时生灭。因此，烦恼种子安住在何处呢？
若无阿赖耶识，在见道之后生起转识时，以前的习气及其所依处和转识都已过去很久而不存在，所以后来的转识将从无种子而生。因此，将成为无因而生，而由于能忆念先前所习的善不善和所闻等，就能知道心相续未断。
;


 །དེ་ལྟར་ཀུན་གཞི་མེད་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ཉོན་འབྱུང་བར་མི་རུང་ངོ་། ༧ །ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཇི་ལྟར་མི་རུང་ཞེ་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་མེད་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མིག་སོགས་འཇུག་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཆགས་སོགས་དང་ལྷན་ཅིག་ཅན་འབྱུང་བར་ཀུན་གཞི་མི་འདོད་པར་འཇུག་ཤེས་དྲུག་གིས་སྐྱེ་བ་ལེན་ནམ་སྙམ་ན། མིག་ཤེས་སོགས་འདོད་ཆགས་སོགས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ། སྔོན་གྱི་འདུ་བྱེད་ལས་བྱུང་མི་རིགས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་གྱི་མིག་ཤེས་སོགས་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་སོང་བ་དེ། ད་ལྟར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་དུས་ཀྱི་མིང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་སྟེ་ཉེས་པ་མང་དུ་འགྱུར་རོ། །ཉེས་པ་འདིར་དོགས་ནས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་དུས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ལ་འདོད་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་དུས་ན། བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་སོང་བ་ཡིན་ལ། ༧ །དེའི་བར་མཚམས་སྤྲེལ་བྱེད་ཤེས་པའི་རྒྱུན་བརྟན་པ་གང་ཡང་བཞག་ཏུ་མེད་པས་སོ། །རང་ཆགས་སྡང་གིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནི་ལུང་མ་བསྟན་མིན་ལ། རྣམ་སྨིན་ནི་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པས་དེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །འཇུག་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ལ་བག་ཆགས་བསྐྱེད་ན་ནི་རུང་ངོ་། །འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་ཤེས་དེ་མེད་ན། འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་གྱུར་བའི་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་མི་རུང་སྟེ། བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་དངོས་སུ་ཕྱོགས་པའམ་འཇུག་པ་རྙེད་པ་སྲིད་པ་
12-15-12a
ཡིན་གྱིས། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་ཤེས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྒོས་པའི་རྣམ་ཤེས་མི་འཐད་དེ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན། འབྲས་བུ་མངོན་དུ་འབྱིན་པར་ཕྱོགས་པར་གྱུར་པ་ན་ལས་དེ་གང་དུ་གནས་ན་སྲིད་པར་འགྱུར། དེ་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་མེད་ན་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱང་མི་རུང་ངོ་མི་རུང་ཞིང་། འདུ་བྱེད་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་ཤེས་འབྱུང་བ་དེ་མེད་ན་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ༧ །སྐྱེ་བའི་ཀུན་ཉོན་ཇི་ལྟར་མི་རུང་ན། ཉིང་མཚམས་འབྲེལ་བའམ་སྦྲེལ་བ་ནི་སྔ་ཕྱི་བར་མ་ཆད་དུ་སྦྲེལ་བ་སྟེ་དེ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་ནས་ཤི་འཕོས་པའི་ཡིད་བར་དོའི་སྲིད་པར་གནས་ཚེ། ཡིད་ཤེས་ཆགས་སྡང་གི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྤྲེལ་ཏེ་སྐྱེ་ལ། ཡིད་ཤེས་ཉོན་མོངས་ཅན་དེ་བར་དོའི་སྲིད་པར་གཏོགས་པས་དེ་འགགས་ལ་རྣམ་ཤེས་མའི་མངལ་དུ་སྐྱེ་སྲིད་ཀྱང་བསྡུས་པ་ནུར་ནུར་པོ་ཉིད་དུ་བརྒྱལ་ལོ།

若无阿赖耶识的过患
如此，若无阿赖耶识，烦恼的遍染将不合理。
若问：业的遍染如何不合理？若无阿赖耶识，是否认为由行缘产生与贪等同时的眼等转识，不承认阿赖耶而由六转识取生？
眼识等与贪等同时生起者，不应从过去的行而生，因为经说"识缘名色"。过去的眼识等是刹那性的，它们灭去已经很久，不适合作为现在结生时名色的缘，否则会产生许多过失。
若担心这个过失而认为是结生时的识，那也不合理，因为结生识的时候，福、非福和不动行已灭去很久，期间也无法安立稳定的相续连接识。自身以贪嗔结生的心不是无记，而异熟是无记，所以不适合作为行缘。
若转识与行相应者在阿赖耶识上熏习习气，则合理。若无被行所熏的识，则不可能由取缘有，因为习气状态下的业异熟直接趣向或获得趣入是"有"，而非结生识。
若无习气所熏的识，当果报将要现前趣向时，那业安住何处而成为"有"？如此，若无阿赖耶识，业的遍染也不合理，因为若无行缘而生的识，则不可能有取缘有。
生的遍染如何不合理？结生连接是前后无间断地连接，这不合理，因为：从不在定的地方死亡转生到中阴身时，带有贪嗔烦恼的意识进行结生连接，而这带烦恼的意识属于中阴有，它灭去后，识在母胎中生为生有所摄的凝酪位时会昏厥。
;


 །བརྒྱལ་ན་བརྒྱལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་མའི་མངལ་དུ་མི་འཇུག་སྟེ། དེས་ན་ཡིད་ཤེས་བརྒྱལ་ན་ནི། བརྒྱལ་ལ་བརྟེན་ནས་མའི་མངལ་དུ་མི་འཇུག་སྟེ། བརྒྱལ་བ་ཞེས་པ་མངལ་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་བཟུང་བ་ཡིན་ལ། སྐྱེ་སྲིད་བཟུང་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དད་སོགས་དགེ་བ་དང་། ཆགས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་མི་དགེ་བ་དང་། བདེ་སྡུག་གི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པ་རྟོག་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཤེས་ཕྱི་མའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུ་རིམ་པས་འབྱུང་དགོས་ཀྱང་། བརྒྱལ་བའི་ཚེ་ཡིད་ཤེས་འགགས་ལ་མེད་པས་དེས་ཁུ་ཁྲག་གི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་བཟུང་ནས་གནས་སྐབས་ཕྱི་མ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་སྟེ་མངལ་དུ་ཞུགས་པའང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཞུགས་པ་པོའི་ཤེས་པ་བརྒྱལ་ཡོད་པར་སླར་
12-15-12b
དཔྱོད། དེས་ན་དེའི་ཚེ་སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ལ་མི་ལྟོས་པ་རྣམ་སྨིན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ན། དམིགས་རྣམ་མ་ཆད་པ་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཡིད་བརྒྱལ་བ་ཞེས་པ་དེ་དང་། གང་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་འདུ་བྱེད་ཅན་རྣམ་སྨིན་མིན་པ་ལུང་བསྟན་པ། དམིགས་རྣམ་རིས་ཆད་པ། བདེ་སྡུག་གི་ཚོར་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཡིད་ཤེས་ཞིག་དང་། ཡིད་ཤེས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཡོད་དགོས་ན་དེ་ནི་མདོ་དང་འགལ་ཏེ། ཁྱེད་ནི་འདི་སྐད་འདོན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ལྔ་ཕྱི་མེད་པར་འབྱུང་བ་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་གོ་སྐབས་མེད་དོ་ཞེས་མི་སྨྲའམ། དེ་གཉིས་ཡིད་ཤེས་གཅིག་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་སྨིན་རྒྱུན་ཆད་ན་ནི་སྲོག་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་ལ། རྣམ་སྨིན་མེད་ན་འགྲོ་བ་ལྔ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་ཤེས་བརྒྱལ་བ་དེ་ཡིད་ཤེས་སུ་མི་རིགས་ཏེ། གང་ཡིད་ཤེས་ཉིད་དུ་རང་གཞན་གཉིས་ཀ་ལ་ངེས་པའམ་རྟག་པ་དེ་ཉིད་རྟག་ཏུ་ཉོན་མོངས་ཅན་གནས་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གསུམ་ཡོད་པས་སོ། །དེ་དཔེར་ན་དུས་ཕྱི་ལ་འབྱུང་བའི་ཡིད་ཤེས་བཞིན་ནོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཐམས་ཅད་ནི། ཐམས་ཅད་དུ་ཉོན་མོངས་ཅན་གནས་ཡིན་ཏེ། བར་དོའི་སྲིད་པས་བསྡུས་པའི་གནས་སྐབས་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པར་དམིགས་པ་ནི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ན་རྟག་པ་ཉོན་མོངས་ཅན་གནས་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན་ཞེས་འདོད་པས་སོ། །དེས་ན་ཁོ་རང་གི་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་ཆོས་ཅན་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བཟློག་པར་བསྟན་པའོ། །ཡང་ན་ཉོན་མོངས་བཞི་དང་མཚུངས་ལྡན་ཉོན་མོངས་ཅན་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡིད་ཤེས་ནི་རང་གཞན་གཉིས་ཀས་རང་ཡུལ་ལ་དམིགས་པར་ཁས་ལེན་ཏེ། འཇུག་ཤེས་སོ་
12-15-13a
སོའི་ཡུལ་རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་བརྒྱལ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རང་གི་དམིགས་པ་མི་གཅོད་པས་ཡིད་ཤེས་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་འགོག་སྙོམས་ཀྱི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ཕྱིར་བརྒལ་མི་རུང་སྟེ་དེ་ནི་ཡིད་ཤེས་སུ་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ནའང་འདིར་དམིགས་པ་མི་དམིགས་པས་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་པ་ཡིན་གྱི། མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་ཆོས་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཡོད་བཞིན་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་དོ། །ཡིད་ཤེས་ཀྱི་གནས་མིག་སོགས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཤེས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་ཤེས་བརྒྱལ་བ་དེ་ཡིད་ཤེས་སུ་མི་རིགས་ཏེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཡིད་ཤེས་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གནས་ཡིན་པ་ཁས་བླང་དང་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པ་གང་ལ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་མངལ་དུ་ཡིད་ཤེས་ཡོད་ཀྱང་སྐབས་དེར་བརྒྱལ་བ་ཡིན་དུ་ཆུག་ཀྱང་། ཡིད་ཤེས་དེ་ཉིད་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ལ་གང་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་མངལ་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན།གལ་ཏེ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ན་དེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མིང་དུ་བཞག་པ་ཡིན་ནོ།

结生问题探讨
若昏厥，则依靠昏厥状态不会入母胎。因此，若意识昏厥，依靠昏厥不会入母胎。所谓"昏厥"是指生于胎中、执取异熟。依托执取生有，之后应次第生起具有信等善法、与贪相应的不善以及领受苦乐感受的有分别意识的后续状态，但在昏厥时意识已灭无有，它如何能执持精血本性的身体后生起后续状态，甚至不成为入胎者，请再思考入胎者的意识是否昏厥。
因此，此时需要不依赖心的现行造作、具异熟自性、无记法、所缘行相不断、与舍受相应的昏厥意，以及依托它的有造作、非异熟、有记、所缘行相有限定、与苦乐受相应的意识。若需要这两种意识同时存在，这与经典相违，你们不是引用："两种识不会同时生起，这非处且无机会"吗？这二者不是同一意识，因为本性不同。若异熟相续断，则命根相续断，若无异熟，则五趣也将不存在。
昏厥的意识不合理成为意识，因为凡是在自他二者中确定或恒常为意识者，不恒常是烦恼处，因为有善、不善、无记三种。如同后时生起的意识一样。所有结生心在一切中都是烦恼处，因为被中阴有摄的状态缘取生有，在一切界中恒常是烦恼处，因为认为生有是烦恼性的。因此，由于他自己所立的过失，显示了所立法相违背其自性。
或者，因为与四烦恼相应是烦恼处，所以结生心成为有烦恼者。自他两方都承认意识缘自己的对象，因为转识的特征是了别各自对象。结生心昏厥时不能判断自己的所缘，所以不是意识。这与灭尽定的心不同，不应反驳，因为那不被认为是意识。
尽管如此，这里是不缘所缘而不判断，并非不存在。意的对象法并非不存在，而是虽存在却不判断。由于意识的处所眼等未完全成熟，两种意识会同时入母胎。昏厥的意识不合理成为意识，因为结生意识被承认恒常是烦恼处，且不缘任何意识所缘。
即使在胎中存在意识且当时处于昏厥状态，那意识自身是一切种子者，还是依靠它而入胎的一切种子？若是一切种子者，则它是阿赖耶识的异名。
;
USER: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །ཡིད་ཤེས་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་ནས་མངལ་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ན་ནི། ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་འདོད་པར་གྱུར་ཏེ། ཡིད་ཤེས་ས་བོན་ལ་རྒྱུན་བརྟན་པ་ཞིག་མེད་ན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཤེས་མ་བརྟན་པའི་དངོས་པོ་ལྟ་ཞོག་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཡིད་ཤེས་མ་བརྟན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་འགགས་མ་ཐག་ཡལ་བར་འགྱུར་ལ། དེའི་ས་བོན་འཇོག་པའི་གནས་མེད་པས་ཕྱི་མའི་རྒྱུན་གཞན་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེས་ན་ཀུན་གཞི་མེད་ན་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མི་རུང་བར་ཐལ་ལོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་མི་རུང་སྙམ་ན། དེ་ནི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་
12-15-13b
ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་གྲོལ་ལམ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ཐུན་མོང་མིན་པ་འཆར་ཞིང་མཐོང་བ་མེད་པར་འགྱུར་བས། ཐུན་མོང་མིན་པའི་ལམ་དང་བྲལ་བའི་ལམ་ཡེ་ཤེས་མི་འབྱུང་ཞིང་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་མེད་པས་སྤོང་བྱ་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ༧ །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཀུན་གཞི་མེད་ན་མྱང་འདས་མི་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ལན་ནི་དོན་དམ་པར་འཇུག་ཤེས་ཀྱང་མེད་ལ་སྤོང་བྱ་ཡང་མེད་པས་གཉེན་པོ་ཡང་ག་ལ་ཡོད། མི་རྟག་སོགས་ལ་ཇི་ལྟར་ཡོད། མྱང་འདས་ཀྱང་ག་ལ་ཡོད་སྙམ་པ་འབྱུང་ན་ལན་ཅི་སྨྲ། ལན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཇུག་ཤེས་ཡོད་ཅིང་། སྤོང་བྱ་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པས། དེའི་གཉེན་པོ་ཡོད་ཅིང་མྱང་འདས་ཀྱང་ཐོབ་པར་རིགས་ལ། དོན་དམ་པར་ནི་འཇུག་ཤེས་བདག་མེད་པར་མཐོང་བས་ཉོན་མོངས་པ་ལྡོག་པ་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལྡོག་པ་ནི་མྱང་འདས་ཡིན་ནོ། ཉན་ཐོས་སྡེ་གཉིས་ཀྱི་ལུགས་ལྟར་ན་གཏན་ཚིགས་མེད་ཀྱང་དམ་བཅའ་ནི་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞི་མེད་ན་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ལམ་བདག་མེད་པ་ངེས་པས་ཉོན་མོངས་མི་འཁྲུགས་ཤིང་། དེའི་ས་བོན་སྤོང་བ་ནི་དཀའ་སྟེ། གཉེན་པོ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ཡིད་ཤེས་སུ་བཞག་ནའང་མི་རུང་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་སྐད་ཅིག་མའི་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས། ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་འགགས་པས་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་ལ་གཉེན་པོར་མི་རུང་ལ། འདས་པ་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་མི་དམིགས་ཏེ། གཟུགས་བཞིན་ནོ། །ཡིད་ཤེས་མི་བརྟན་པས་ས་བོན་ནི་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་ཏེ་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་ཕྱི་མའི་དངོས་པོ་འབྱུང་སྐབས་ཡིད་ཤེས་སྔ་མ་ལ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ས་བོན་དེ་ས་ཕྱོགས་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །ཆད་པར་འགྱུར་བས་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་སོ། །གང་དུ་ཡང་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་ལས་གཞན་དུ་མི་གནས་ཏེ། འཇུག་ཤེས་ཡིད་ཤེས་ལས་གཞན་པ་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་ལ་གནས་པ་མི་རུང་ལ། ཡིད་ཤེས་སྐད་ཅིག་མའི་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས་ཡིད་ཤེས་དེ་ལ་གནས་པ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ས་བོན་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པས་རྒྱུན་གནས་པ་མེད་ལ། ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་མེད་ན་ཕྱིས་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་གྱུར་ག་ལ་འགྱུར། ས་བོན་ནི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ནུས་པ་
12-15-14a
སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ས་བོན་མེད་ན་འབྲས་བུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།


 །ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ཡང་ཅི་སྟེ་དེ་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་གང་ས་བོན་ཀྱི་གནས་ཀྱི་དངོས་པོའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་རྣམ་ཤེས་དེ་ཡང་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་མ་ཡིན་ན། གང་རྟེན་པ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དེ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པར་རུང་རེ་སྐན། དེ་ཕྱིར་རྣམ་ཤེས་ཁུ་ཁྲག་གི་དབུས་སུ་བརྒྱལ་བཞིན་པ་དེ་ཡིད་ཤེས་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་
12-15-13b
ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། ༧ །དེར་མ་ཟད་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྣམ་ཤེས་སུ་མི་འཐད་དེ། དེ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་ཤེས་རྣམས་ནི་གནས་སོ་སོར་ངེས་པ་དང་རྒྱུན་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ནི་ཡོད་པར་མི་རུང་ངོ་། །རྣམ་ཤེས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དང་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་མིང་བཞི་དང་གཟུགས་ནུར་ནུར་པོ་སོགས་མདུང་ཁྱིམ་ལྟར་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྣམ་ཤེས་མེད་ན་མི་རུང་ངོ་། །རྣམ་ཤེས་གཞན་ནི་སེམས་ཅན་འབྱུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཟས་སུའང་མི་རུང་སྟེ་སྙོམས་འཇུག་གཉིས་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ཤེས་མེད་ན་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྣམ་ཤེས་དྲུག་པོ་གང་ཡར་རུང་བས་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཟས་བྱེད་པ་ནི་མི་དམིགས་སོ། ༧ །འདོད་ཁམས་འདི་ནས་འཕོས་ཏེ་ཁམས་གོང་མ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་སར་སྐྱེ་བ་ན། ཡིད་ཤེས་ཉོན་མོངས་ཅན་མཉམ་བཞག་མིན་པས་སྐྱེ་བར་མཚམས་སྦྱོར་བར་མི་རུང་སྟེ། སྐྱེ་བའི་ས་བོན་མཉམ་བཞག་མིན་པའི་སེམས་པ་དེའི་རོ་མྱོང་བའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ཀུན་གཞི་མིན་པ་གཞན་དེ་མི་འཐད་དོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ནི་གོང་མའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་མིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགགས་པ་མེད་པས་སོ། །མཉམ་བཞག་གི་སེམས་ཀྱང་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་མིན་ཏེ། གཅིག་ཉིད་ས་བོན་
12-15-14a
དང་ས་བོན་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་མི་རུང་ངོ་། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཐོབ་པ་ཡང་ས་བོན་དུ་མི་རུང་སྟེ། བག་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་མེད་པས་སོ། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱང་ས་བོན་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ་གཟུགས་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་པ་དེའི་ས་པའི་སེམས་གང་ལ་བག་ཆགས་གནས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ལ་ངེས་པར་གནས་བཅའ་བར་བྱ་དགོས་སོ། །ཡང་གཟུགས་མེད་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་རོ་མྱོང་བའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་དགེ་སེམས་ཡོད་པ་རྣམས་ལ། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་དགེ་སེམས་ཀྱང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་མེད་ན། ས་བོན་མེད་ཅིང་གཞི་མེད་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་ཅེས་པར་འགྱུར་རོ་དེའི་ཚེ་སེམས་སེམས་བྱུང་ཐམས་ཅད་དེའི་དངོས་པོར་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་དེ་ཉིད་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་མངོན་པར་བྱེད་ཚེ། གཞན་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་མེད་པས་དེའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འགྲོ་བ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ་དེ་ལྷག་མེད་མྱང་འདས་སུ་འགྱུར་རོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས། རང་ས་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་མེད་པས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་སེམས་ལ་བརྟེན་པའི་འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ན། དེ་དག་གི་འགྲོ་བ་གཉིས་ཀ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་འདས་ཀྱི་སེམས་དེའི་གནས་ནི།སྲིད་རྩེ་དང་ཅི་ཡང་མེད་དེ་གཉིས་གང་གི་འགྲོ་བའང་མ་ཡིན་ལ། མྱང་འདས་ཀྱི་འགྲོ་བ་ལྷག་བཅས་མྱང་འདས་པའི་ཡང་གནས་སུ་མི་རུང་ངོ་མྱང་འདས་ནི་འགྲོ་བས་བསྡུས་པ་མིན་ནོ།

阿赖耶识与一切种子的关系
即使是一切种子者，若是依于它者，那也是一切种子者，那么作为种子住处实体之因的识，若不是一切种子者，则依靠它而成为果的怎么会成为一切种子者呢？因此，在精血中昏厥的识不是意识，它确定是被称为"异熟阿赖耶识一切种子者"。
不仅如此，对于已结生者执持有色根官的，也不合理是除阿赖耶识之外的异熟识，因为非阿赖耶识的诸识都是处所各别确定且相续不稳定的。没有被识所持的有色根是不合理存在的。识、名四蕴和色如凝酪等如帐篷柱子一样互相依存，若无异熟识这也不合理。其他识也不适合作为众生的食物，因为不遍及二定和无想。若无阿赖耶识，六异熟识任何一个作为三界众生的食物都是不可得的。
从欲界死亡后转生到上界等持地时，烦恼意识非等持不能结生，因为生有种子非等持的思，具有领受滋味烦恼种子的非阿赖耶者是不合理的。欲界心不具有上界种子，因为二者不是同时生灭的。等持心也不具有种子，因为一个不能同时是种子和有种者。在其他生世获得的色界心也不能作为种子，因为没有习气的阿赖耶识。色的相续也非有种者，因为不承认色。因此，必须确定安立无始时来，种子习气住于阿赖耶识中。
又，对于有生于无色界滋味执著的烦恼善心者，若无一切种子阿赖耶识，则善心虽有烦恼，但无种子、无所依、无异熟，因为当时一切心心所都成为该识的事物。
当在无色界中现起出世间心时，因为没有其他世间心，其异熟所摄的众生将会停止，这将成为无余涅槃。对于生在非想非非想处的众生，因为自地没有无漏道，所以依靠无所有处心而现起出世间心时，二者的众生身都将停止，因为那出世心既不是有顶处也不是无所有处的众生，也不适合作为有余涅槃众生的处所，因为涅槃不被众生所摄。
;
Human: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡང་དག་རྫོགས་པ་དང་ཡང་དག་རྫོགས་མིན་པའི་མྱང་འདས་གང་ཡང་མི་རུང་ལ། དགེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་སྐྱོར་བ་སོགས་བསྐྱེད་ཅིང་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་བསྐལ་པ་རྣམས་སུ་གོང་ནས་གོང་དུ་མཁས་པ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་པ་དག་གིས། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མཆོག་ནི་ཡང་དག་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡིན་ལ། དེ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཐོབ་པར་མི་རུང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ནི་
12-15-14b
རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། ལམ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་རྟོགས་པ་ལམ་བསྒོམ་པའི་མཐུ་ཡིན་ལ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་རྟོགས་པ་དེའི་གྲོགས་ཡིན་ནོ། ༧ །དགེ་བའི་ལས་རྣམས་ཀྱིས་བག་ཆགས་བསྒོས་པའི་གནས་ཀུན་གཞི་མེད་པར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ས་བོན་དུ་བྱས་ནས་འཕེལ་བར་མི་རུང་ངོ་། །ཚོགས་ལམ་དང་སྦྱོར་ལམ་དང་མཐོང་ལམ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ས་བོན་དུ་བྱེད་པའི་ཚོགས་ལམ་དང་རྟགས་ཀྱི་སྦྱོར་ལམ་རྣམས་ཏེ། ཡང་དང་ཡང་དུ་བག་ཆགས་བསྒོས་པས་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་དང་མཐོང་ལམ་སྐྱེ་བ་ན། མཐོང་ལམ་དང་ཚོགས་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ནི་རྒྱུད་དང་རྒྱུད་མིན་གང་དུ་གནས། ཡིད་ཤེས་ཉིད་ལས་བཞག་ཏུ་མེད་དེ། དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེར་སྦྱོད་སོགས་དང་སྔགས་སྦྱོར་ཡེ་ཤེས་ནི། །ལས་སྒྲིབ་ཤིན་ཏུ་འབྱོང་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན། །དེ་དག་ཀུན་གྱི་ས་བོན་བག་ཆགས་ནི། །ཀུན་གཞི་དེ་ལ་ཡོད་ན་བསྐྱེད་པར་ནུས། ༧ །ཀུན་གཞི་མེད་པར་གཉེན་པོ་ཡེ་ཤེས་སྤྱོད་པ་ཅན་མེད་ན། ཉོན་མོངས་ལས་རྣམས་བདག་མེད་རྟོགས་ཆེད་དུ། །བསྒྲིབས་ཤིང་རྟག་ཏུ་དང་པོའི་ས་བོན་ཡང་། །རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱི་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན། །ཆེས་ཆེར་སྦས་ཤིང་རྟག་ཏུ་ཕྲ་མོ་རྣམས། །རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་པས། ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ངོ་བོ་སེམས་རང་བཞིན་ཤིན་ཏུ་ནི་གསལ་བ། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྦྱོང་བའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་ཡིན། །རྒྱུད་ལ་ཀུན་གཞི་དང་ལྡན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པའི་རྟེན་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་མེད་ན། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་
12-15-15a
ཉོན་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་ཉོན་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ཉོན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་བྱང་པའི་ཕྱོགས་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་བྱང་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་མི་རུང་བར་མངོན་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བདུན་པ་དྲང་དོན་དང་ངེས་དོན་ལ་འཇུག་པ་ནི། །དཔེར་ན་སྦྲུལ་གསོད་པའི་དཀའ་དག་ཇི་ལྟར་སྦྲུལ་གྱི་ཁུང་རྩད་མི་ཆོད་ན། །སྦྲུལ་གསོད་པ་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ། །ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཀུན་གཞི་ཡོད་པར་མི་བྱེད་ན། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་དཔྱིད་ཀྱི་ཚེ་དབྱར་གྱི་ས་བོན་རྩི་ཤིང་ནགས་ཚལ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་སྟོབས་སྐྱེད་པ་ཡིན་པ་དང་། །ཆུ་ཡི་གཏེར་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནི། །འཇིག་རྟེན་འགྲོ་བ་སྲོག་གི་གཞིར་གྱུར་བ་ལྟར་ཀུན་གཞི་མེད་ན་སྐྱེ་འགྲོ་མི་རུང་ངོ་། །འཁོར་འདས་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ལས་ནི་འབྱུང་། །སྣ་ཚོགས་སྒྱུ་མའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མཆོག །ཡེ་ཤེས་ཆོས་སྐུ་ཀུན་གཞི་ལས་བྱུང་། །གཞན་ཡང་མདོ་རྒྱུད་དགོངས་འགྲེལ་མན་ངག་དང་། །ཐ་སྙད་རྣམ་གྲངས་ཕྱོགས་ཙམ་བཤད་པ་ཡིན། །ཐེག་ཆེན་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཡོད་ཅེས་དེ་བདག་ནས་བཅོས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ༧ །ཡང་དག་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། དམིགས་པ་དང་། བདག་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྟེན་དང་། འཇུག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་ཡིད་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་
12-15-15b
དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ལེའུ་ལེགས་པར་རྫོགས་སོ།;


 ༧ །ཡང་ལེགས་བྱས་ཅན་ནམ་ཉེས་བྱེད་དག་འཆི་བ་ན། ལུས་
12-15-14b
སྨད་དམ་སྟོད་ནས་དྲོད་རིམ་ཡལ་འགྱུར་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་མེད་པར་མི་རུང་སྟེ། དེའི་ཚེ་ཡིད་ཡོད་ཀྱང་ལུས་གཏོང་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ཉོན་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཉིད་མེད་ན་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་འཇུག་ཤེས་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་བྱང་མི་རུང་ན། འདོད་པ་ལ་ཆགས་བྲལ་མིན་ཅིང་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པ་མིན་པས། འདོད་པའི་དགེ་སེམས་ཀྱིས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་བྲལ་ཕྱིར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་དེ་ཡང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགགས་པ་མེད་ཕྱིར་དེས་བསྒོས་པར་མི་རུང་བས་དེ་ས་བོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་སྤྱོད་ཀྱི་སེམས་འདས་པ་ཚེ་རབས་དུ་མར་སེམས་གཞན་གྱིས་བར་དུ་བཅད་བ་དེ་ཡང་མདོ་སྡེ་པ་ལྟར་བཞེད་འགགས་ཟིན་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་མཉམ་བཞག་གི་རྗེས་ཀྱི་སེམས་དེའི་ས་བོན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་ཆགས་བྲལ་གྱི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ལ་གང་ལ་གང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་ཤེས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་སེམས་དེའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ལ། སྦྱོར་བྱུང་དགེ་སེམས་དེ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་གྲུབ་བོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་རྣམ་བྱང་ཡང་། ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་རྣམ་སྨིན་རྣམ་ཤེས་མེད་ན་མི་རུང་སྟེ། གཞན་གྱི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། སོ་སོ་རང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་
12-15-15a
བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་རྒྱལ་བས་གསུངས་ན། གཞན་གྱི་སྒྲ་ལས་ཡིད་བྱེད་དེས། རྣ་ཤེས་སམ། ཡིད་ཤེས་སམ། དེ་གཉིས་ཀར་བག་ཆགས་བསྒོས་པ་ཡིན་གྲགས་ན། རྣ་ཤེས་ལ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་བྱེད་མི་འབྱུང་ཞིང་། ཡིད་ཤེས་དེ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་ཤེས་གཡེང་བས་བར་ཆོད་ལ། གང་ཚེ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་བྱེད་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་བྱུང་བ་དེའི་ཚེ། ཡིད་ཤེས་ལ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་བསྒོས་པ་དེ་ཉིད་ནི། བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་འགགས་ཤིང་ཡུན་རིང་ལོན་ཏེ་མེད་ན། ཕྱིས་དེའི་ས་བོན་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་བྱེད་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་གང་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན། གང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་བྱེད་དང་མཚུངས་ལྡན་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་དེ་ནི། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་སེམས་དང་ནམ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེས་བསྒོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་བསྒོས་ས་བོན་དུ་མི་རུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་རྣམ་བྱང་ཡང་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྣམ་ཤེས་མེད་ན་མི་རུང་ཏེ། ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་དེའི་ས་བོན་འཛིན་པར་མི་རིགས་སོ།

善恶之人死亡与阿赖耶识的关系
又，当行善者或作恶者死亡时，尽管身体下部或上部的热量会逐渐消失，但若无阿赖耶识是不合理的。此时虽有意识，但舍弃身体的是阿赖耶识。如此，若无一切种子阿赖耶识，生的遍染也不合理。
如何在转识中世间清净不合理？未离欲贪且未得色界心时，以欲界善心为离欲贪而努力，那么欲界所行的加行所生之心，与色界所行心不是同时生灭的，所以不能熏习，因此不能成为种子。过去生世曾有的色界心，被其他心隔断，按经部宗的观点，因为已灭而不存在，所以不能作为等持后心的种子。同样，对所有离贪种子也应如理相应地运用此理。
因此，一切种子异熟识从一处传递到另一处，是色界所行等持心的因缘，而加行所生善心是增上缘，这已成立。同样，出世间清净若无一切种子异熟识也不合理。佛陀说：依靠他人之声和自己如理作意的因，生起正见。当从他人之声如理作意时，是在耳识、意识或二者都熏习习气？耳识不生如理作意，意识也被其他散乱识所间隔。当生起与如理作意相应的心时，在意识上熏习闻法习气已灭且过去很久不存在，之后如理作意相应心的种子从哪里生起？与如理作意相应的世间心，与正见相应的出世间心从未同时生灭，所以不是它所熏习的。未熏习就不能成为种子。因此，出世间清净若无一切种子异熟识也不合理，因为不应由闻法习气持其种子。


 །ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྣམ་ཤེས་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་དེ་ཀུན་ཉོན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ན། དེ་འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་དུ་ཇི་ལྟར་རུང་སྟེ། འདས་པའི་སེམས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་སྟེ། དེས་ན་དེའི་བག་ཆགས་མེད་ལ་དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་གང་ལས་འབྱུང་བ་བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེ་ན། ཆོས་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་
12-15-15b
བོན་ལས་འདས་པའི་ས་བོན་དེ་འབྱུང་ངོ་། །ཐོས་པའི་བག་ཆགས་དེ་ཡང་ཅི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ནམ། ཡིན་ན་དེའི་གཉེན་པོའི་ས་བོན་དུ་ཇི་ལྟར་རུང་། ངོ་བོ་མིན་ན་ས་བོན་དེའི་གནས་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་སུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་གནས་གང་ལ་འཇུག་པ་དེ། ལྷན་ཅིག་འདུག་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་དོན་གསང་ལས་འདིར་ཀུན་གཞིའི་མ་སྨྲོས་པ་ནི། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ནི་ས་བརྒྱད་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་། དགྲ་བཅོམ་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མེད་པས་དེས་རྣམ་བྱང་གི་བག་ཆགས་འཛིན་པར་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་རྒྱུད་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་ཤེས་ནི་ཡོད་དོ་གསུངས་པའི་རྣམ་ཤེས་ལ་འཇུག་སྟེ་འོ་མ་དང་ཆུ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོའི་ས་བོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་བག་ཆགས་ཆུང་ངུ་ལ་བརྟེན་ན་འབྲིང་། འབྲིང་ལས་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ། ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པ་ལན་མང་དུ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་ཡང་ཆོས་སྐུའི་ས་བོན་དུ་བལྟ་སྟེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མིན་པ་དང་དུག་དང་དེའི་གཉེན་པོའི་སྨན་ལྷན་ཅིག་པ་བཞིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཆོས་དབྱིངས་ཤིན་དུ་རྣམ་དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པའོ། །འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་མ་བྱུང་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཉོན་མོངས་ཀུན་དཀྲིས་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང་། 
12-15-16a
ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའི་གཉེན་པོ་དང་། ཉེས་བྱས་ཐམས་ཅད་དེངས་པར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་དང་འཕྲད་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་བསྡུས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་སུ་བསྡུས་པར་ཡང་བལྟའོ། །དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་མ་ཡིན་གྱི། ཆོས་སྐུ་དང་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལུས་སུ་བསྡུས་པ་སྟེ།ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟར་རིམ་གྱིས་འཕེལ་བ་དེ་ལྟ་བུར། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་ཤེས་འབྲི་ཞིང་རང་ཉིད་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །གནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ན། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྣམ་ཤེས་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཡང་ས་བོན་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་དང་། དེ་མ་ཡིན་པ་ཆུའོ་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་རྣམས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲིབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ངང་པས་ཆུ་ལས་འོ་མ་འཐུངས་པ་ལྟ་བུ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན། མཉམ་བཞག་མིན་པའི་སའི་བག་ཆགས་འགྲིབ་ནས་མཉམ་བཞག་གི་སའི་བག་ཆགས་འཕེལ་ནས་གནས་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ།

一切种子异熟识与出世间心的关系
若一切种子异熟识阿赖耶识是遍染的因，那么它如何能成为出世间心的种子呢？因为出世间心与世间不相混，所以没有它的习气，因此应当说明种子从何处生起？从法界极清净的顺因闻法习气种子中生起出世间种子。
那闻法习气是阿赖耶识的本性吗？若是，如何能成为其对治的种子？若非本性，这种子的处所是什么？依靠诸佛菩提而成为闻法习气，其所依附的处所，以共住方式的异熟[在此《密义》中未提及阿赖耶]，这是因为阿赖耶识在八地菩萨及阿罗汉、独觉的相续中不存在，所以它不能遍摄持清净习气。他们的相续中有异熟识，就像所说的识那样进入，如牛奶与水的关系。
这不是阿赖耶识，因为它是其对治的种子。依靠小习气而成中等，从中等成为大，这是因为多次闻思修所具有的缘故。小中大闻法习气种子应视为法身种子，因为它是阿赖耶识的对治——无分别智的因，不是阿赖耶识的本性，如同毒药和其对治药物共存一样。
虽是世间法，但因是出世间极清净法界的顺因，所以成为出世间心的种子。即使出世间心尚未生起，它也是烦恼缠缚的对治、恶趣的对治，以及消除一切过失的对治，是与诸佛菩萨相遇的随顺。
因此，应视初业菩萨虽是世间但摄于法身，声闻和独觉则摄于解脱身。这不是阿赖耶识，而是被法身和解脱身所摄，随着小中大的次第增长，异熟识逐渐减少而自身安住。当一切处所完全转依时，一切种子异熟识也成为无种子，在一切方面都是断除的。
若问：阿赖耶识与非阿赖耶如水牛般共住的，如何在一切方面减少？就像天鹅从水中饮取牛奶一样，或如离世间贪爱时，不等持地的习气减少而等持地的习气增长转依一样。


 ༧ །འགོག་སྙོམས་ལ་འཇུག་པ་རྣམ་བྱང་དེའི་ལུས་ལ་རྣམ་ཤེས་མི་འབྲལ་བར་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དང་མ་བྲལ་བར་རིགས་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དེའི་གཉེན་པོར་འགོག་སྙོམས་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་འཇུག་ཤེས་དམིགས་རྣམས་རིས་ཆད་མ་ཞི་བའི་གཉེན་པོ་སྐྱེད་
12-15-16b
དོ། །སྙོམས་འཇུག་དེ་ལས་ལངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གདོད་འཇུག་ཤེས་འབྱུང་བ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྣམ་ཤེས་རྒྱུན་ཆད་ནས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་འགོག་སྙོམས་ལ་ཡིད་ཤེས་ཡོད་པས་སེམས་དང་བཅས་ཞེས་སེམས་པ་དེ་མི་རུང་སྟེ། ཡོད་ན་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་མ་ཁེགས་པས་སྙོམས་འཇུག་དེ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཡིད་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་རྣམ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཡིད་ཤེས་དམིགས་རྣམས་མེད་པ་མི་སྲིད་དོ། །འགོག་སྙོམས་དེ་མི་དགེ་དང་ལུང་མ་བསྟན་དུ་མི་རིགས་པས། དགེ་སེམས་མངོན་གྱུར་མེད་ཀྱང་དགེ་རྩ་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། རེག་པ་དམིགས་པས་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། གནས་སེམས་མ་བཀག་པར་འདུ་ཤེས་ཙམ་རྒྱུན་ཆད་པ་ཙམ་གྱི་མཉམ་བཞག་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མི་རིགས་ཏེ་སེམས་ཁེགས་པས་འདུ་ཤེས་མི་ཁེགས་པ་དང་། ཡིད་མི་སྤོང་ན་སེམས་པ་དང་དད་སོགས་དགེ་རྩ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། རྟེན་སེམས་ལས་བརྟེན་པ་འདུ་ཤེས་སོགས་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་གི་དཔེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་ཡང་ན་འབྱུང་འབྱུང་འགྱུར་བཞིན་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཐམས་ཅད་མི་རུང་ཀྱང་ངོ་། །གལ་ཏེ་སེམས་ཐམས་ཅད་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་བཞིན་དུ་སེམས་གཞན་གྱི་ས་བོན་ཅན་དུ་ངེས་པར་འགྱུར་ན། ལྷག་མེད་མྱང་འདས་སུ་འཇུག་པའི་སེམས་ཐ་མ་གཏན་ལྡོག་མིན་པར་སེམས་གཞན་གྱི་ས་བོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །གསལ་བའི་སེམས་ཡོད་ན་ཚོར་འདུ་གཉིས་ཡོད་དེ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་ལས་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡིད་ཤེས་མ་ཡིན་ཏེ་དགེ་མི་
12-15-17a
དགེ་ལུང་མ་བསྟན་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །གང་ཡང་མདོ་སྡེ་པ་དག་གཟུགས་དང་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་རྣམས་སྔ་ཕྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཕྱི་མ་འབྱུང་བ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་ན་ཀུན་གཞིའི་ཅི་བྱ་སྙམ་པ་དེའི་ཡང་སྐྱོན་གོང་མ་བཞིན་དུ་མི་འཐད་ཀྱི་སྟེང་དུ། གཟུགས་མེད་པ་ནས་ཤི་འཕོས་པ་གཟུགས་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་ནས་ཤི་འཕོས་པ་དང་། འགོག་སྙོམས་ལས་ལངས་བའི་སེམས་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་སྟེ་སྔ་མ་མེད་པས་སོ། །དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་རུང་བ་ལ་མ་གཏོགས་པར་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཐ་མའི་སེམས་ཀྱང་མི་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྣམ་ཤེས་མེད་ན་ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་བྱང་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཡོད་པ་དང་དེའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་འགྲུབ་བོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བ་བཟང་པོའི་སེམས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་སྤངས་པ་ཡིད་ཤེས་ནི། ཟག་བཅས་བརྩལ་བ་དེ་ལས་གཞན་པ་ཟག་མེད་ལ། སེམས་ཀུན་གཞིའི་ཤེས་པ་ནི་ཟག་མེད་ཀྱི་སེམས་ལ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་བག་ཉལ་དུ་ཡོད་པར་མི་རུང་ངོ་ཇི་ལྟར་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་མེད་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་ཅེས་དྲིས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཟག་བཅས་ཀྱི་སེམས་དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེས་བྱར་འདོད་ན། །དེས་དེ་སྤངས་པ་མིན་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་གཉེན་པོ་ནི་སྤང་བ་མིན་ཏེ་སྤང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། གྱུར་པ་ནི་སྤངས་པའི་འབྲས་བུའོ།

灭尽定与阿赖耶识的关系
又，因为经中说入灭尽定的清净者身体与识不分离，所以应当理解为与阿赖耶识不分离。灭尽定的生起不是作为阿赖耶识的对治，而是生起作为转识缘行相断绝未止息的对治。
从此定中出定者不会立即生起转识，因为异熟识的相续若断，除了结生外，不会在其他情况下生起。若认为灭尽定中有意识，故称"有心"，这不合理。因为若有意识，则想受不会被遮止，此定将不成立；并且意识的所缘行相是不可得的，而意识不可能没有所缘行相。
灭尽定不合理是不善或无记，因为虽无现行善心，但与善根相应；若有触所缘，就会产生想受；若不遮止心而只是断想的相续，那么这样的等持不合理，因为遮心而不遮想，若不舍意，则思和信等善根都将产生；所依心与所依的想等不应区分为不同；还有无想定的例子；否则，即使心和心所一切都可以生起。
如果一切心如阿赖耶识一样必定成为其他心的种子，则无余涅槃的最后心不应成为其他心的种子，否则将不是永远止息，这不合理。若有明显的心，则有受想二者，因为它们是遍行，而在此同样不存在，故非意识；不能安立为善、不善、无记，因此也不合理。
经部师认为色和心的刹那前后相续生起就是诸法的种子性，不需要阿赖耶，这不仅有上述过失，还有从无色界死亡转生、从无想处死亡转生、从灭尽定出定的心也不合理，因为前者不存在。除了作为等无间缘外，阿罗汉最后心也不合理。
如此，若无一切种子异熟识，遍染和清净都不合理。由此，阿赖耶识的存在及其特征如上所说已成立。
此处偈颂：菩萨善妙心，舍离五识唯意识，超越有漏异于无漏，阿赖耶识知于无漏心中不应有随眠不顺分，如何能令一切种子消失？若说它是有漏心的对治，因不能断彼故不合理。对治非所断，而是断除的因；转依是断除的果。
;


 །གཉེན་པོ་དེ་ནི་སྤངས་བ་ཡིན་ན་ཡང་། སྤོང་བྱེད་དང་དེའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་འབྲས་ཐ་དད་མེད་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ས་བོན་དང་འཇུག་ཤེས་རྣམས་བྲལ་བའམ། །དེས་ནི་ས་བོན་གྱི་
12-15-17b
དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་བར་འདོད་ན། །ས་བོན་དེ་ཡོད་ན་མེད་པར་རུང་གི་དེ་མེད་པར་ནི་ཐལ་བའམ་དངོས་མེད་བྱས་པ་དེ་གཉིས་མེད་དེ། །དེའི་ཕྱིར་ཟག་སེམས་ཟག་མེད་དུ་འགྱུར་བ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། ༧ །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་འདིའི་རབ་དབྱེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་གསུམ་སྟེ། མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ལྷ་ཡི་མིག་སོགས་སྣ་ཚོགས་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། འཇིག་ལྟའི་བདག་ལྟའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྲིད་པ་སྣ་ཚོགས་འགྲུབ་བོ། །ཡང་རྣམ་པ་བཞི་ནི་སྐྱེ་བ་འཕེན་པའི་རབ་དབྱེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རབ་དབྱེ། རྒྱུ་ཉིད་དུ་རབ་དབྱེ། མཚན་ཉིད་ཁོ་ནས་རབ་དབྱེས་སོ། །དང་པོ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བག་ཆགས་གསར་དུ་ཐོག་མར་འབྱུང་བ་སྟེ། འཕེན་བྱེད་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དེ་མེད་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་ཤེས་དང་། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། གང་འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འཕང་བས་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཉིད་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྟེ། དེ་མེད་ན་ས་བོན་མེད་པས་ཡང་འབྱུང་བའི་ཆོས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ་བར་མི་རུང་ངོ་། །རྒྱུ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། གང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དེ་ཉིད་ལ་ཡིད་ཀྱིས་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དེ། དེ་མེད་ན་ཡིད་ཀྱིས་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་དམིགས་པ་མི་རུང་ངོ་། །མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་དབྱེ་ནི། གང་དེའི་ཐུན་མོང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཐུན་མིན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཚོར་བ་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ས་བོན་གྱིས་མཚན་ཉིད་དང་། ཚོར་བ་དང་བཅས་པར་འབྱུང་བའི་ས་བོན་གྱི་
12-15-18a
མཚན་ཉིད་དོ། ༈ །ཐུན་མོང་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ས་བོན་གང་ཡིན་པའོ། །ཐུན་མིན་སོ་སོ་རང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་བོན་གང་ཡིན་པའོ། །ཐུན་མོངས་པ་སྣོད་རྣམས་ཚོར་བ་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ས་བོན་ནོ། །ཐུན་མིན་ནི་ཚོར་བཅས་སོ། །གཉེན་པོ་ལམ་བདེན་བྱུང་ན་ཐུན་མིན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ས་བོན་འགགས་ཏེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དག་གོ། །ཕྱི་སྣོད་ཐུན་མོང་བ་གཞན་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ས་དང་ཆུ་སོགས་ལ་ནི་རྣལ་འབྱོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་ལྟར་དག་པ་སོགས་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ཏེ་མེས་མི་ཚིག་ཆུས་མི་ཁྱེར་སོགས་དང་། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་འགགས་པ་རྣལ་འབྱོར་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་གི་མོས་པ་ཐ་དད་པས་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་རྡོ་ལའང་གསེར་དངུལ་སོགས་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཐ་དད་པ་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྣོད་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོའི་ཆགས་པའམ་འཆིང་བ་སྤང་དཀའ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དཀའ་བར་འདོད། །ཕྱི་རོལ་མཚན་མ་ཆེན་པོ་སྣོད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས། །རྣལ་འབྱོར་པ་ཡི་མོས་པ་ཐ་དད་སེམས། སེམས་ཅན་ཐུན་མོང་གི་ངོར་སྣང་བ་དེ་ནི་འགགས་པར་མ་གྱུར་ཀྱང་། །དག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དག་ལ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟིགས་པ་རྣམ་པར་དག་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་ཞིང་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དོ། །ཐུན་མིན་གང་ཡིན་པ་ཚོར་བ་དང་བཅས་སུ་འབྱང་བའི་ས་བོན་ཏེ། ཐུན་མོང་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན། ཐུན་མིན་དེ་མེད་ན་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་མི་རུང་ངོ་། ༧ །ཡང་དབྱེ་སྒོ་གཞན། གནས་ངན་ལེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ལས་སུ་
12-15-18b
མི་རུང་བའོ། །དང་། ཤིན་སྦྱངས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་རུང་ལས། དང་པོ་ཉོན་མོངས་དང་ཉེ་ཉོན་གྱི་ས་བོན། གཉིས་པ་ཟག་བཅས་དགེ་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་ནོ།

阿赖耶识的本质与分类
若对治本身是断除，则能断和其果的因果将无差别。若认为种子与转识已分离，或认为种子实体已不存在，那么种子若存在则可变为不存在，但不能成为灰烬或非实有，因为二者都不存在。因此，有漏心不能转变为无漏心。
阿赖耶识的分类简略有三种：由语言表述的天眼等各种戏论习气的差别、萨迦耶见我见习气的差别、以及有支习气的差别，由此成就各种行有。
又有四种差别：投生差别、异熟差别、因性差别和特征差别。
第一，新初生起的异熟习气。若无能引发的阿赖耶识，则行缘识和取缘有不合理。
由异熟区分：由行和有缘所引发的各趣中，阿赖耶识本身即是异熟。若无此识，则无种子，不能生起再生法的有色根。
由因性区分：阿赖耶识本身是意识执为我的因。若无此识，意识执我的所缘不合理。
由特征区分：共同特征、不共特征、无感受生起种子的特征和有感受生起种子的特征。
共同是器世间的种子。不共是各自处所的种子。共同器世间是无感受生起的种子。不共是有感受的。
对治道谛生起时，不共内六处的种子灭尽，为不顺分。外器共同被他人分别所执的地水等，瑜伽师见如虚空般清净等，成为清净，如不被火烧、不被水冲等。内处分别灭尽的瑜伽师们由内在不同胜解，于一物如石头也能见为金银等不同所缘。
共同因所生器等事物的贪著或束缚难断，被认为难以完全了知。外相大器世物，瑜伽师的不同胜解心，虽然在众生共同前未灭，但清净者如何见，由于佛的见解清净，所以佛土是清净的。
不共即是有感受生起的种子。若无共同则器世间，若无不共则众生世间的差别不合理。
另一种分类：由习气性特征不堪能，及轻安特征堪能。第一是烦恼和随烦恼的种子，第二是有漏善法的种子。
;


 །དེ་གཉིས་མེད་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་གནས་ཀྱི་དབང་གིས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་དང་ལས་རུང་གི་བྱེ་བྲག་མི་རུང་བར་འགྱུར་རོ། ༧ །ཡང་སྤྱད་ཟིན་དང་། མ་སྤྱད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། དང་པོ་དགེ་མི་དགེའི་རྣམ་སྨིན་སྨིན་ཟིན་དང་། གཉིས་པ་མངོན་བརྗོད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཏེ། ཐོག་མེད་ནས་སྤྲོས་པ་འབྱུང་བའི་ས་བོན་ནོ། །དེ་མེད་ན་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་སྤྱད་ཟིན་མི་རུང་ལ། མངོན་བརྗོད་ཀྱི་བག་ཆགས་གསར་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། ༧ །ཡང་དཔེའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དེ། སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་རྨི་ལམ། རབ་རིབ་ལྟ་བུའི་སྣང་ནི་སྣང་ཡང་དེ་ལྟར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་མེད་ན་སྣང་བ་ལྟར་བདེན་པར་འཛིན་པ་ཡང་དག་མིན་པའི་ཀུན་རྟོག་གི་ས་བོན་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་གཞིའི་ཉིད་ཀུན་ཉོན་གཟུང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ས་བོན་མཐའ་དག་ཉིད་དང་། མཐའ་དག་མིན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། འཆིང་བ་ཀུན་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་དག་གོ། །མཐའ་དག་མིན་པ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆགས་བྲལ་རྣམས་ཀྱིས་འཆིང་བ་ཅི་རིགས་ཉམས་པར་བྱས། ཉན་ཐོས་དང་བྱང་སེམས་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་བཏོན་བྱས། དགྲ་བཅོམ་དང་རང་རྒྱལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་སྒྲིབ་མཐའ་དག་བཏོན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཤེས་སྒྲིབ་ཅི་རིགས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྒྲིབ་གཉིས་མཐའ་དག་བཏོན་པའོ། །དེ་མེད་ན། ཀུན་ཉོན་རིམ་གྱིས་ལྡོག་པར་
12-15-19a
མི་རུང་ངོ་། ༧ །ཅིའི་ཕྱིར་དགེ་མི་དགེའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་བསྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་ན། འདི་ལྟར་མ་བསྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་ནི། དགེ་མི་དགེ་གང་དང་ཡང་འགལ་བ་མེད་དེ།དགེ་མི་དགེ་ནི་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་ནོ། །རྣམ་སྨིན་དེ་ཡང་དགེ་མི་དགེར་འགྱུར་ན་ཀུན་ཉོན་ལྡོག་པར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་བསྒྲིབ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། །ཤེས་བྱའི་གནས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །༈ །།
所知定义
ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ནི། གཞན་དབང་གི་མཚན་གཟུང་འཛིན་དུ་རྟོག་པ་ལས་ཉོན་གྱི་གཞན་དབང་ཅན་ཉིད་དང་། གཟུང་འཛིན་དང་བདག་གཉིས་སུ་བཏགས་པ་དོན་ལ་མེད་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཀུན་ཏུ་བཏགས་ཀྱང་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་མོ། །གཞན་དབང་ནི། གང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ས་བོན་ཅན། ཡང་དག་མིན་པའི་ཀུན་རྟོག་གིས་བསྡུས་པའི་རྣམ་རིག་སྟེ། དེ་ཡང་ལུས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་། ལུས་ཅན་ཉོན་ཡིད་དང་།ཟ་བ་པོའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡིད་ཤེས་དང་། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དེའི་ཉེ་བར་སྤྱད་བྱའི་རྣམ་རིག་དང་། རྣམ་ཤེས་ལྔ་པོ་དེ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་རྣམ་རིག་དང་། དུས་གསུམ་དུས་ཀྱི་རྣམ་རིག་དང་། གཅིག་སོགས་གྲངས་ཀྱི་རྣམ་རིག་དང་། གྲོང་སོགས་ཡུལ་གྱི་རྣམ་རིག་དང་། མཐོང་ཐོས་སོགས་གཞི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། ངའོ་ངའི་འོ་ཞེས་བདག་དང་དེ་མིན་ལ་གཞན་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་རིག་དང་། ལྷ་མི་བདེ་འགྲོ་ངན་སོང་གསུམ་ངན་འགྲོའི་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །དེ་ལ་ལུས་
12-15-19b
དང་ལུས་ཅན་ཟ་པ་པོའི་རྣམ་རིག་དང་། དེས་སྐྱེད་བྱ། དེ་ལ་སྤྱོད་པ། དུས་གྲངས། ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་རིག་གང་ཡིན་པ། མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ངའོ་ངའི་འོ་གཞན་ནོ་ཞེས་བདག་གཞན་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་རིག་བདག་ལྟའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་སོ། །བདེ་འགྲོ་ངན་འགྲོའི་འཕོ་སྐྱེའི་རྣམ་རིག །རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་སོ།

阿赖耶识分类与所知定义
若无这两种（习气性和轻安），则因阿赖耶异熟处所的力量而有的不堪能和堪能的差别将不合理。
又，已受用和未受用的特征：第一是善不善异熟已成熟，第二是语言表述习气的种子，即无始以来戏论生起的种子。若无此，业异熟已受用不合理，语言表述习气新生起也不合理。
又，譬喻的特征是：阿赖耶识如幻、阳焰、梦境、眼翳，显现却非如彼存在。若无如此，则阿赖耶本身作为遍染所执颠倒之因，以执持显现为真实的非正分别种子的方式不合理。
又，一切种子性和非一切种子性的特征：具一切束缚者有一切[种子]。非一切者，世间离贪者已随应破除束缚，有学声闻菩萨已除一分，阿罗汉、独觉、佛已除尽一切烦恼障的特征。[阿罗汉、独觉]随应[断]所知障，佛已断尽二障。若无此，遍染不能渐次消除。
为什么善不善法的异熟称为无覆无记的异熟？因为无覆无记与善不善都不相违，而善不善互相抵触。若异熟成为善或不善，则遍染不能止息。因此，异熟识就是无覆无记性。所知处已说明。
所知的定义有三：遍计所执相、依他起相、圆成实相。依他起是被执取能取所取的烦恼所依他，能取所取和二我所遍计在实际上不存在是遍计所执相，虽遍计却不成立是圆成实相。
依他起是：具有阿赖耶识种子，被非正分别摄的了别，包括有色身根和有身烦恼意、能食者的了别意识、外处所受用的了别、五识所受用的了别、三时时间的了别、一等数量的了别、村落等处所的了别、见闻等基础言说的了别、"我"和"我的"等对自他差别的了别，以及天人善趣三恶趣的死亡和出生的了别。
其中，身体、有身和能食者的了别及其所生、所受用、时间、数量、言说的了别，是从语言表述习气种子所生。"我"和"我的"、"他"等自他差别的了别是从我见习气种子所生。善趣恶趣死生的了别是从十二缘起有支习气种子所生。
;


 །རྣམ་རིག་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་སྐྱེ་གནས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་གཞན་དབང་གི་མཚན་ཉིད་སེམས་ཀྱི་སྣང་བར་སྨིག་རྒྱུ་ཆུར་སྣང་བའི་གཟུགས་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ལྟ་བུ་གཞན་དབང་། ཆུར་སྣང་བ་ཆུ་དངོས་སུ་བཟུང་སྟེ་དེར་བཏགས་པ་ཀུན་བརྟགས། ཆུ་དེ་ནི་གཏན་བྲལ་བ་ཡོངས་གྲུབ་ལྟ་བུའོ་ཡང་དག་མིན་པའི་ཀུན་རྟོག་སྣང་ཚུལ་གྱི་ངོས་ནས་བསྟན་ནོ། །ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་རྣམ་རིག་འདི་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཉིད་གཟུང་འཛིན་གྱི་དངོས་པོར་བཞག་ནས་ཡང་དག་མིན་རྟོག་གིས་བསྡུས་པ་ཕྱི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེར་སྣང་བའི་རྣམ་རིག་ནོར་བའི་དོན་སྣང་བའི་གནས་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་སྣང་བ་ལ་དེ་ལྟར་གྲུབ་པའི་གཞན་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། ༧ །ཀུན་བརྟགས་ནི་གཟུགས་སོགས་དོན་མེད་ཀྱང་རྣམ་རིག་ཙམ་དོན་དུ་སྣང་བའོ་ལ་དོན་དུ་ཡོད་པར་བརྟགས་པའོ། ༧ །ཡོངས་གྲུབ་ནི། གཞན་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ལ་སེམས་ལས་གཞན་པའི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ་གཏན་མེད་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པས་བརྟགས་པའི་དོན། །ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་གྱི་དབང་། །དེ་ཡི་སྟོང་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ། །ཅེས་སོ། ༧ །ལུས་
12-15-20a
ལུས་ཅན་ཟ་བ་པོའི་རྣམ་རིག་ནི་མིག་སོགས་ནང་གི་ཁམས་དྲུག་གོ། །དེས་སྤྱད་བྱའི་རྣམ་རིག་གཟུགས་སོགས་ཕྱིའི་ཁམས་དྲུག དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་རྣམ་རིག་མིག་ཤེས་སོགས་ཁམས་དྲུག །རྣམ་རིག་ལྷག་མ་རྣམས་རྣམ་རིག་འདི་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་རིག་འདི་དག་ལས་གཞན་པའི་ཕྱི་དོན་མེད་ཕྱིར་རྣམ་རིག་ཙམ་མོ། །འདི་ལ་དཔེ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རྨི་ལམ་སོགས་བཞིན་ཏེ། རྨི་ལམ་ན་དོན་མེད་པར་རྣམ་ཤེས་ཙམ་ཉིད། གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ། ཁང་ཁྱིམ་ནགས་ཚལ་ས་དང་རི་སོགས་དོན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་རྣམ་རིག་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །སོགས་སྒྲས། སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་རབ་རིབ་ཀྱང་ངོ་། །གལ་ཏེ་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སད་དུས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་རྣམ་རིག་ཙམ་དུ་ཟད་ན། རྨི་ལམ་ལ་རྣམ་རིག་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་བཞིན་སད་དུས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཅིས་མི་ཤེས་ཞེ་ན། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པས་གཏི་མུག་ལས་སད་པ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་འབྱུང་སྟེ། རྨི་ལམ་རྨིས་བཞིན་མ་སད་པ་ལ་མི་འབྱུང་གི་སད་པ་ལ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཤེས་ནས་མ་སད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་རིག་ཙམ་དུ་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་ཞེ་ན། ལུང་དང་རིགས་པས་ཏེ། ལུང་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པར།ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་དང་། དགོངས་འགྲེལ་ལས། བྱམས་པས་ཞུས་ནས་བཀའ་སྩལ་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་དེ་སེམས་ལས་ཐ་དད་མ་ཡིན་ཏེ་རྣམ་ཤེས་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་
12-15-20b
ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་དང་། དེ་ཐ་དད་མིན་ན་སེམས་དེས་སེམས་དེ་ཇི་ལྟར་འཛིན་ཞེས་ཞུས་པར། བྱམས་པ་ཡང་དག་པར་ན་ཆོས་གང་ཡང་ཆོས་གང་ལ་མི་འཛིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྣམ་པ་གང་ཡིན་དེར་དེ་ལྟར་སྐྱེས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་སྣང་ངོ་། །ཞེས་དང་། དེའི་དཔེར་ནང་གི་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་མེ་ལོང་ལས་གཟུགས་ཉིད་མཐོང་ཡང་། གཟུགས་བརྙན་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས། དེ་ལ་ནི་གཟུགས་དེ་དང་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་དེ་དོན་ཐ་དད་པར་སྣང་ངོ་དེ་ལ་གཟུགས་བརྙན་ཉིད་མེད་པས་ཐ་དད་དུ་མིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དེ་ལྟར་སྐྱེས་པའི་སེམས་དེ་ཡང་དེ་ལས་དོན་ཐ་དད་པར་སྣང་ངོ་། །ཞེས་ལུང་འདིས་རིགས་པ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མཉམ་བཞག་གི་སེམས་ལ་ཤེས་བྱའི་གཟུགས་བརྙན་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་སོགས་གང་དང་གང་མཐོང་དེ་ཉིད་རང་གི་སེམས་མཐོང་བ་ལས་དོན་གཞན་མེད་པ་བཞིན། འདིས་གང་སྣང་ཐམས་ཅད་རྣམ་རིག་ཙམ་དུ་དཔག་པར་བྱའོ།

唯识理论中的三性与心识显现
这些了别摄尽一切界、趣、生处，依他起相是心的显现，如阳焰显现为水的能取所取二显现为依他起；显现为水执为实水并施设为水是遍计所执；彼水完全不存在是圆成实。以非正分别显现方式而说明。
所说的这些了别仅仅是了别，错误遍计而安立为能取所取的事物，为非正分别所摄，外境不存在，显现为了别的错误对境显现之处，这是在显现中如此成立的依他起相。
遍计所执是虽无色等对境，但仅有的了别显现为对境，而遍计为实有对境。
圆成实是：在依他起相中，心以外的对境特征完全不存在。如说："分别所计的对境，是遍计所执的本性；分别是依他起；彼之空性是圆成实。"
身、有身、能食者的了别是眼等内六界。其所受用的了别是色等外六界。受用彼的了别是眼识等六界。其余了别应了知为这些了别的差别。除此等了别外无外境，故唯识。
这有何喻例？如梦等。梦中无对境唯识，如色声香味触、房舍森林地山等各种对境的显现，应了知一切唯是了别。"等"字包括幻术、阳焰、眼翳。
若如梦等，醒时也唯是了别，为何不能如知梦唯识那样知醒时也唯识？对已从无明中觉醒的了知真实者，会生起此了知，如梦中未醒者不生起[此了知]而醒后才生起。
未觉醒者如何推知唯识？通过教证和理证。教证是世尊在《十地经》中说："三界唯心。"在《解深密经》中，弥勒请问后佛说："三摩地行相的影像与心不异，识仅以所缘行相而区分。"
[弥勒]问："若不异，此心如何取彼心？"[佛答]："弥勒，真实上任何法不取任何法，然而，彼相所生起的心就那样显现。"
以喻：依内色为缘，从镜中见到色，但心想'见到影像'，彼中色与显现影像似乎是不同对境，但由于影像本不存在，故非差别。同样，如此生起的心也显现为与彼异。此经也显示了理证。
如等持心中所见一切所知影像等，唯见自心而无他义，由此推知一切显现唯识。
;


 །རྣམ་པར་བསྔོས་པ་སོགས་སྔར་མཐོང་བ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ། དམིགས་པ་དེ་མངོན་སུམ་པའི་བློས་མདུན་དུ་བཞག་ནས་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོས་བསམ་ལས་བྱུང་བའི་བྲན་པའི་རྣམ་ཤེས་ནི་འདས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། འདས་པ་དོན་དུ་མེད་ཀྱང་དེར་སྣང་བའང་རང་རིག་རྣམ་རིག་ཙམ་མོ། །མིག་སོགས་གཟུགས་ཅན་རྣམས་རྣམ་རིག་ཙམ་ཡིན་ན། དེ་དག་གཟུགས་སུ་མཚུངས་ཤིང་རྒྱུན་བརྟན་པར་ཇི་ལྟར་འཇུག་ཅེ་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་སོགས་ཀུན་ཉོན་གྱི་གཞི་འམ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྒྱུན་བརྟན་པར་སྣང་ངོ་། །དེ་
12-15-21a
ལྟར་མིག་སོགས་རྒྱུན་ཆགས་པ་མིན་ན་ཕྱི་དོན་དུ་སྣང་བ་མི་འབྱུང་ཞིང་། མ་བྱུང་ན་གཟུང་འཛིན་དུ་ཞེན་པའི་སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་བར་མི་འགྱུར་ལ། མ་གྱུར་ན་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་བའམ་རྣམ་བྱང་ཡང་ཡེ་ནས་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ༧ །དོན་ལ་མེད་ཀྱང་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡོད་ཕྱིར་འཁྲུལ་གྲོལ་འཐད་དོ། ༧ །འཁྲུལ་བའི་རྒྱུ་དང་འཁྲུལ་བ་ནི། །གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པར་འདོད། །དེ་འདྲའི་རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་ན་ནི། །གཟུགས་ཅན་མིན་པ་འཛིན་པའི་རྣམ་རིག་དང་ཅིག་ཤོས་གཟུགས་ཀྱང་མེད། །ཅི་ཕྱིར་ལུས་ལུས་ཅན་ཟབ་པོའི་རྣམ་རིག་དང་། དེས་སྤྱད་བྱ། དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་རྣམ་རིག་རྣམས་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འདུས་པར་འབྱུང་ཞེ་ན། གནས་གང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་དེའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ལུས་མཐའ་དག་མངོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱི་རྣམ་རིག་སོགས་ཇི་སྐད་སྨྲོས་པ་དེ་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། ཐོག་མེད་ཀྱི་དུས་ཀྱི་འཁོར་བའི་རྒྱུན་དུས་ཀྱི་རྣམ་རིག་མི་འཆད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དང་སྣོད་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཡུལ་ཁམས་དང་། དེར་ཕན་ཚུན་ཐ་སྙད་ཀྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ། ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་བདག་གཞན་ཉེ་བར་སྤྱད་པའི་བྱེ་བྲག །བདེ་འགྲོ་ངན་འགྲོའི་ལས་འབྲས་སྨིན་པ་འདོད་མི་འདོད་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བ་མྱོང་བའི་རབ་དབྱེ་སྟེ་དེ་དག་རེ་རེ་ནས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་རྣམ་རིག་འདི་དག་ལ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྣམ་རིག་ཙམ་ཞེས་བརྗོད་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། དེ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ནི་ཕྱི་དོན་མེད་པ་སྟོན་པ་
12-15-21b
དང་། དེ་ལ་རྒྱས་པར་བྱས་ན་གཞན་གཟུང་རྣམ་དང་འཛིན་རྣམ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་རིག་པ་དེ་ཡང་ཡུལ་ཉིད་རྒྱུ་མཚན་དང་། ཡུལ་ཅན་གྱི་འཛིན་པའམ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་སྣ་ཚོགས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བས་ནི་དུ་མ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་རྣམ་རིག་གཅིག་དང་གཉིས་དང་དུ་མར་སྣང་བ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་རྣམ་རིག་ཙམ་ལས་དོན་གཞན་མེད་པ་རྣམ་རིག་གཅིག་པུ་ཙམ་ཡིན་ལ། མིག་སོགས་ལྔའི་རྣམ་རིག་གཟུང་བ་ནི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་གི་རྣམ་ཤེས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ནས་རེག་བྱ་ལ་ལྟ་བ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་དང་ལྟ་བའི་ཆ་གཉིས་དང་བཅས་པའོ་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་རིག་ནི་མིག་སོགས་ནས་ཆོས་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱི་རྣམ་རིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་ཤིང་། ཡིད་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་རིག་ནི་དེ་ཀུན་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་སྟེ། ཡིད་ཤེས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་རིག་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་རིག་དེ་ཙམ་དང་མིག་ཤེས་སོགས་གཉིས་དང་སྣ་ཚོགས་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཙམ་གྱི་དོན། །རྣལ་འབྱོར་བ་རྣམས་རྟོགས་པར་འདོད། །དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཙམ་ལ་ནི་ཞུགས་གྱུར་པ། །ཡུལ་དེ་དང་བྲལ་ན་དེ་ཕྱིར་སེམས་དེ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །གཟུང་འཛིན་བྲལ་བའི་སོ་སོ་རང་རིག་གི་གནས་སོ།

唯识理论中的心识显现与实践
所谓"熏习"等不是忆念过去所见的知识，这是不合理的，因为所缘由现量识安置于前而清晰显现故。闻思所生的忆知识是缘过去的，虽然过去对境不存在而显现，也唯是自证唯识。
若眼等有色者仅是唯识，为何它们作为色法相同且相续稳固？因为它们作为颠倒等烦恼的基础或因而存在，所以显现为相续稳固。
若眼等不是相续，则不会显现为外境，若不显现，就不会因执著能取所取的二障而烦恼，若不烦恼，则从障碍中解脱或清净也将本来不存在。
虽然实际不存在，但因为有如此显现，所以迷惑与解脱都合理。
迷惑之因及迷惑，认为是显现为色的了别。若无此类了别，则无执非色之了别，另一方面色也不存在。
为何身、有身、能食者的了别及所受用、能受用的了别在一切身中同时生起且聚合？因为无论生于何处，一切受用都完全显现于整个身体故。
为何时间的了别等如前所述而生起？因为无始时轮回相续的时间了别不断，以及众生界和器世间的世界，彼中相互言说的行为成就，所执我他受用的差别，善恶趣业果成熟的乐不乐受用的差别，以及生老死死生体验的差别，这些每一种都无量故。
为何说这些了别是唯了别？简言之，有三方面：以"唯"字表示无外境；若广说，了别又分能取相和所取相两方面，因为了别具有对境的因相和有境的执取或见；由各种法同时生起，显现为多种差别相。
如是，显现为一、二、多的所有这些了别都唯是了别而无他义，仅是唯一了别。眼等五了别所取是以色等境为因相，彼等识是见色乃至见触，具有因相和见的两个方面，因此有十二处。意了别具有从眼等到法为止的一切了别的因相，意识了别具有对一切的见，因为意识是分别，由一切了别显现所生故。
瑜伽师们认为唯了别、眼识等二相及多样性即是唯心的义。如是趣入唯心，若离彼境，则心也不可得。这是离能取所取的各自自证的状态。


 ༧ །བྱང་སེམས་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་གཅིག་པར་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་གིས་ཡིད་ཤེས་དེ་ཉིད་མིག་སོགས་རྟེན་དེ་དང་དེ་ནས་བྱུང་བ་ན་མིག་ཤེས་སོགས་དེ་དེའི་མིང་ཐོབ་སྟེ། སེམས་པ་གཅིག་པུ་ལ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་འདོད་དོ། །དེ་བཞིན་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་གྱུར་
12-15-22a
བ་ཉོན་ཡིད་ཅེས་སོ་ཞེ་ན། ལན་བཏབ་པ། མིག་སོགས་རྟེན་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིད་ཤེས་དེ་འབྱུང་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པས་གཉིས་སུ་སྣང་བ་འབྱུང་སྟེ། གང་ཞེ་ན་དེ་ནི་དོན་ཙམ་དུ་སྣང་བ་གཟུང་བ་དང་། དེ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེ་མི་རྟོག་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ། །གཟུགས་ཁམས་ན་ཡིད་ཤེས་ལུས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར། ཁམས་དེ་ལས་གཞན་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་མིག་སོགས་ལུས་ལ་གནས་པ་བཞིན་དུ་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་རེག་བྱ་ལ་འཛིན་པར་སྣང་བའང་འབྱུང་ངོ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཁོང་ལྕི་བ་དང་། ཡང་ན་མྱོང་བ་གཅོད་པས་སོ། ། གཅིག་པུར་སྨྲ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ལུང་ཁུང་སྨོས་པ་གང་ཞིག་ཁོག་པ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ལུས་མེད་ཕུག་ལུས་ཀྱི་ནང་ན་གནས་ཤིང་། །ཉེ་བ་མིན་པའི་ཡུལ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་རིང་དུ་འགྲོ་ལ་གཅིག་པུར་རྒྱུ་སྟེ་གཉིས་པ་མེད་པས་སོ། །གདུལ་བར་དཀའ་བའི་དམུ་རྒོད་དེ་བཟུང་དཀའ་བས་སེམས་འདུལ་དེས་དབང་དུ་བྱེད་པ། དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་བྲམ་ཟེར་སངས་རྒྱས་ངས་བཤད་དོ། །ལུང་གཉིས་པ་ཡང་དབང་ལྔའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིད་ཀྱིས་མྱོང་སྟེ། ཡིད་ནི་འདི་དག་གི་རྟོན་པའོ་རྟོན་པ་ནི་དེའི་དབང་གིས་འགྲུབ་པས་སོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ལུང་གསུམ་པ་སྨོས་པ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པ་ལས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ༧ །གང་དུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་རིག་ནི། དོན་གྱི་རྣམ་རིག་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དེར་ཡང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་ལུས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་རིག་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་ཤེས་དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིའམ་དམིགས་པའི་རྣམ་རིག་གོ། འདས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་དང་
12-15-22b
ཡིད་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་རིག་རྟེན་ཉོན་ཡིད་དང་བཅས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དེའི་ལྟ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་དེའི་ལྟ་བ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་དོན་ལས་དེ་འཛིན་འབྱུང་བ་བཞིན་མིག་སོགས་རྣམ་རིག་དོན་ལྟར་སྣང་བའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་སྣང་བ་ན་དེ་འཛིན་ཡིད་ཤེས་ལྟ་བ་དང་རྩ་བའི་རྣམ་ཤེས་དེ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་རིག་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ༧ །ཇི་ལྟར་དོན་དངོས་སུ་སྣང་བཞིན་དེ་མེད་པར་ལྟ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་གསུངས་པའི་དོན། དང་པོ་རྣམ་ཤེས་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཤེས་པས་ནི། དཔེར་ན་ཆུ་གཅིག་ལ་ཡི་དྭགས་རྣག་ཁྲག་དུད་འགྲོ་དང་མི་ཆུ་དང་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བདུད་རྩི་སོགས་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་སོ་སོའི་རྣམ་རིག་ཐ་དད་པ་མཐོང་བ་ལྟ་བུ་དང་། གཉིས་པ་དོན་ནམ་དམིགས་པ་མེད་པའི་རྣམ་རིག་དམིགས་པས་ནི། དཔེར་ན། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པ་ལྟ་བུ་དང་སྟེ་དེ་དག་རྣམ་རིག་ལས་ཐ་དད་པའི་དོན་མེད་པས་སོ།

关于心识聚集的论述与唯识理论
有些主张菩萨识唯一聚集的人认为：意识本身从眼等所依各处生起时，获得眼识等的名称，如同单一的思心所被称为身业和语业一样。同样，当意识成为染污时，称为染污意。
回答：意识在一切眼等所依处生起显现为多种相的二种显现，哪两种？即显现为唯境的所取和显现为能取彼的分别，因此没有不分别的过失。
在色界，意识住于身体，如同彼界之外的有色根眼等住于身，在一切处显现为执取触也会生起，比如等持时内心沉重，或者体验切断等。
一聚论菩萨所引经典："虚空身而无有色体，住于身内，远行至一切非近所知对境，独行无二。难调服的野性难以驾驭，调心能自在控制，佛说我是胜义婆罗门。"
第二经典也如所说："五根境界由意体验，意是彼等所依，所依是依其力而成就。"
又引第三经文，如在十二处教法中说："六识聚是意处。"
凡是阿赖耶了别安立为境了别之处，其他一切身等了别都是彼识的因相或所缘了别。应知刚灭意识和意识之了别、所依染污意共同是阿赖耶识的见分。
如是，成为因相的了别本身是其见分生起的因相，如同从对境生起执彼一样，当眼等了别显现如境的因相显现时，能取的意识见分和根本识执行所依的作用。
如是，所有这些了别都安住于唯了别性中。
如何理解虽显现为实在对境却不存在？世尊说：菩萨具足四法则能了达一切了别无对境，其义是：
第一，通过了知识不一致的因相，例如同一水，饿鬼见为脓血，畜生和人见为水，天人见为甘露等，同一事物各自了别不同。
第二，通过见无对境或所缘的了别，例如缘过去、未来、梦境、影像等，因为这些都无别于了别的对境。


 ། འབར་པ་མེད་པར་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཤེས་པས་ནི། གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་བཞིན། །དོན་རྣམས་ཡང་དག་ཉིད་རྟོགས་ན། །ཡང་དག་མཐོང་བས་ལུས་ཅན་རྣམས། །འབད་པ་མེད་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར། །དོན་ཡོད་ན་དོན་དུ་དམིགས་པའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་འབད་མེད་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་སུ་ཡང་ཕྱིན་
12-15-23a
ཅི་ལོག་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཤེས་པས་ནི། འདི་ལྟར་བྱང་སེམས་དང་། བསམ་གཏན་པ་ཉན་རང་སོགས་སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་རང་གི་སེམས་ཀྱི་མོས་པའི་དབང་གིས། དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ས་གསེར་དུ་སྣང་། ཆུ་སར་སྣང་བ་སོགས་དོན་དེ་སྣང་བ་དང་༡། ཞི་གནས་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་ཐོབ་པའི་ཞི་ལྷག་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་བ། མདོ་སྔགས་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་བསམ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལྷག་མཐོང་ལ་བརྩོན་པ་རྣམས་ལ་མི་རྟག་སོགས་དུ་མའི་རྣམ་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་དོན་སྣང་བ་ད ང༢་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ནས་དེ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་དོན་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་ངོ་སྟེ་དོན་ཡོད་ན་དེ་ལ་མི་སྣང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་བཤད་མ་ཐག་པ་དོན་ཤེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང༣་། གཏན་ཚིགས་གོང་མ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ལས་གཞན་པའི་དོན་མེད་པར་ཐམས་ཅད་རྣམ་རིག་ཙམ་དུ་གྲུབ་བོ། ༧ །ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་མི་རྣམས་དང་། །ལྷ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རིགས་རིགས་སུ། །ཆུ་གཅིག་ལ་ཡི་དྭགས་ཀྱིས་རྣག་ཁྲག །མིས་ཆུ་དང་། དུད་འགྲོས་བཏུང་བ། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བདུད་རྩི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དངོས་གཅིག་ཡིད་ནི་ཐ་དད་ཕྱིར། །དོན་རང་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་པར་འདོད་པ་ཡིན། །འདས་སོགས་མ་འོངས་དམིགས་དེ་བཞིན་རྨི་ལམ་དང་། །གཟུགས་བརྙན་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་ཡང་། །དམིགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། །དེ་ལ་དམིགས་པར་རུང་ཕྱིར་རོ། །དོན་ནི་དོན་དེ་ཉིད་དུ་དོན་དམ་པར་གྲུབ་གྱུར་ན། དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་
12-15-23b
པ་ལ་དེ་དེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་མི་འགྱུར། །རྣམ་རྟོག་མེད་པ་དེ་མེད་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད། །འཐོབ་པར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཟུང་འཛིན་མེད་པ་མི་སྲིད་པས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་ཐོབ་དང་། །རྣལ་འབྱོར་བ་ལ་འདི་ལྟར་ཡང་། །མོས་པའི་དབང་གིས་ས་ལ་སོགས། །དངོས་པོ་དེ་ལྟར་དམིགས་པར་འགྱུར། །འདི་ལ་སུ་ཞིག་བློ་ལྡན་ཞིང་། །རྣམ་རྟོག་ཞི་བ་གྲུབ་པ་ཐོབ་པ་ཡི། །ཆོས་ཀུན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ། །ཡིད་ལ་གང་བྱས་དེ་ལྟར་དོན་རྣམས་སྣང་ཕྱིར་དང་། །མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་རྒྱུ་བ་ལ། །དོན་ཀུན་སྣང་བ་མེད་ཕྱིར་ཡང་། །དོན་མེད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ། །དེ་གཟུང་བ་དེ་མེད་པས་ན་དེ་འཛིན་པའི་རྣམ་རིག་ཀྱང་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུང་འཛིན་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གྲུབ་བོ། ༧ །གལ་ཏེ་རྣམ་རིག་ཙམ་དོན་སྣང་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་ཅིའི་ཕྱིར་གཞན་དབང་ཞེས་མིང་དེ་སྐད་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། རང་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་གཞན་ལས་སྐྱེས་ཕྱིར་གཞན་དབང་དང་། སྐྱེས་ནས་སྐད་ཅིག་གིས་འགག་པས་གཞན་དབང་ཞེས་བྱའོ་རང་དབང་གིས་མ་སྐྱེས། རང་དབང་དུ་མི་གནས། རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱུང་ཞིང་འགགས་པས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལ་གནས་པའི་དོན་མེད་བཞིན་སྣང་བ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་ཡིན་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཡིད་ཤེས་ཀུན་རྟོག་དཔག་ཏུ་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་པས་ཀུན་བརྟགས་
12-15-24a
པ་ཡིན་ལ། རང་གི་མཚན་ཉིད་མེད་ལ་བློའི་ཀུན་རྟོག་ཙམ་དུ་དམིགས་པས་ཀུན་བརྟགས་ཞེས་བརྗོད་དོ།

唯识理论中的四种认知和三性解释
第三，通过知道若无努力则无颠倒而知，若如实了解所缘如实的诸对境，有情众生通过正见将不费力而解脱。若有外境，以缘对境的识不费力了知真如，则任何众生都将无颠倒。
第四，通过了知符合三种识的知，如此：对于菩萨、禅修者、声闻缘觉等获得心自在者，依其心的胜解力，地显现为金，水显现为地等境显现（其一）；对获得止的三摩地具止观的瑜伽师，思维经咒等法并以智慧勤修观的人，仅以意念无常等多种行相而显现境（其二）；对已获得无分别智慧并安住其中者，一切境不显现，若境存在则不应对彼不显现（其三）。如是刚说的三种随顺了知境的方式（其四）。
以上诸因，证明无别于心的对境，一切唯是了别。
饿鬼、畜生、人类和天人，各自不同，同一水饿鬼见为脓血，人见为水，畜生见为饮料，天人见为甘露虚空无边似虚空，同一事物[所见]不同因为心不同，承认对境非由自体而成立。缘过去等未来如梦中，及缘影像两者，所缘不存在，因其可为所缘故。
若对境真实成立为彼义，则缘彼的有境识不可能无彼分别，因无无分别，故不应获得佛果，因不可能有无所取能取的无分别智。
菩萨获得自在与瑜伽师皆如是，依胜解力于地等，能缘见为如彼事物。此中谁有智慧，获得寂灭分别的成就，于一切法作意中，由于随作意而诸境显现，于无分别智运行中，由一切境不显现故，应了达无境。因无所取，也无能取了别。因此，无能取所取的无分别智得成就。
若唯了别显现为境的处是依他起自性，如何了知它是依他起，为何称为依他起？因从自习气种子他而生故为依他起，生已刹那灭故称依他起，非自主生，非自主住，由因力生灭故。
若于彼所依虽无境而显现是遍计所执自性，如何是遍计所执，为何称为遍计所执？因为意识是分别无量行相的颠倒因相，故是遍计所执；因为无自相唯以心分别为所缘，故称为遍计所执。






།གལ་ཏེ་ཀུན་བརྟགས་དེ་གཏན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཡོངས་གྲུབ་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པ་དང་། དགེ་ཆོས་ཀུན་གྱི་མཆོག་ཡིན་པས་ན་མཆོག་གི་དོན་གྱིས་ཡོངས་གྲུབ་ཅེས་བྱའོ། །དོན་གསང་ལས། ཀུན་བརྟགས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའང་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལས། བརྟགས་པ་ནི་ཤེས་པ་གང་གིས་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས། མེད་པའི་ཕྱིར་གང་གི་རྟེན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་དོན་ཡིན་གྱི་སྒྲོ་བཏགས་པར་ཡང་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ལུང་དེ་ལས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཤེས་པས་དམིགས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །གཞན་དབང་ནི་འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་རྗེས་ཐོབ། དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། སོ་སྐྱེས་ཤེས་པས་ཀྱང་རང་རིག་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་བྱ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཡོངས་གྲུབ་དེ་མ་མཐོང་བར་གཞན་དབང་མི་མཐོང་ཞེས་འབྱུང་བ་ཅི་ཡོད་ཞེ་ན། དེ་ནི་གཞན་དབང་མ་ལུས་པར་མངོན་སུམ་པ་དགག་པ་ལྟ་བུར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་སོ་སྐྱེའི་རང་རིག་གིས་བཟུང་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པས་དབེན་པར་ངེས་པར་མི་བཟུང་བའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་དབང་རང་རིག་པ་ཡོད་ཀྱང་ངེས་པར་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཡང་། ཡོངས་གྲུབ་འདི་མ་མཐོང་བ་ཞེས་སྨྲོས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི། ཡུལ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟག་པ་དང་། དེའི་ཡུལ་ཅན་
12-15-24b
ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ནི་དོན་དམ་པ་དང་རང་རིག་པའི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་གསུངས། དེ་ཡང་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པར་བྱ་བ་གཞན་དབང་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་ལས་གཞིར་བྱས་པ། བརྟགས་བྱེད་ཐོག་མེད་ནས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་མཐའ་ཡས་པའི་ས་ལས་བྱུང་བ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་གང་ཞིག་བདག་དང་བུམ་སོགས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་མཐའ་ཡས་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ནི་བརྟགས་བྱ་གཞན་དབང་གི་ཆ་དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའོ། །དེ་ལྟར་བརྟགས་བྱ་གཞན་དབང་ལ། ཡིད་ཤེས་ཀུན་རྟོག་ཅན་དེས་དེའི་མིང་དུ་དམིགས་ཤིང་མིང་གི་དོན་དེ་དེའི་མཚན་མར་བཟུང་ནས་དེར་མངོན་པར་ཞེན་པས་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་བརྗོད་པའི་ངག་ཀུན་ནས་སློང་ཞིང་། མཐོང་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་སོགས་སམ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་ཅིང་། དོན་དུ་མེད་པར་ལ་ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་བརྟགས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །ཅི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་འདི་ཐ་དད་དམ་ཐ་དད་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཐ་དད་དུ་མི་དམིགས་པས་ཐ་དད་ཀྱང་མིན་ལ་ཐ་དད་མིན་པའང་མིན་ཏེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་གཉིས་སུ་བརྗོད་བྱ་མིན་ནོ། །རྒྱུ་མཚན་གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་དང་ཡོངས་གྲུབ་ཏུའང་བརྗོད་དེ། ཀུན་རྟོག་གི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པ་དེས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་གཞན་དབང་ལ་ཀུན་བརྟགས་སུ་འོང་། །དེ་ལྟར་བརྟགས་པ་དེ་ལྟར་མ་གྲུབ་པས་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་
12-15-25a
བསམ་ནས་དེ་ལ་ཡོངས་གྲུབ་ཏུའང་བརྗོད་པ་ཡོད་དོ། །གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ལ་དབྱེ་བ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། །མདོར་བསྡུ་ན་གཉིས་ཏེ། བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་ལ་རག་ལས་པའི་གཞན་གྱི་དབང་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་ཚེ་ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་བྱང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་བརྟགས་བྱ་མིན་ཚེ་མ་གྲུབ་པ་རྣམ་བྱང་དུ་འགྱུར་བས། །གཉིས་ཀར་རག་ལས་པའི་གཞན་དབང་ངོ་། །ཀུན་བརྟགས་ལ་ཡང་བུམ་པ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མིག་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཙམ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་། བུམ་པ་རིང་པོ་ལྟ་བུ་ཁྱད་པར་དུ་མིག་མི་རྟག་སོགས་ཁྱད་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་བཏགས་པ་གཉིས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文译文：
若遍计所执完全是不存在的特性，那么圆成实性是什么？如何是圆成实？为何称为圆成实？因为它不会改变为其他，所以称为圆成实。因为它是清净的所缘境，又是一切善法之最，所以从最胜的意义上称为圆成实。《密意解释》中说：遍计所执即使凡夫也能了知，因为他们对此执著为一体。在《抉择分析》中说：所计度的不是任何知识所缘的对象。由于不存在，所以无法成为任何事物的根基，但并非指所增益的对象不能成为认知对象，如该论中所说："被凡夫之识所缘取"。依他起为出世间后得智、清净世间智以及凡夫智通过自证的方式所知的对象。若问："为何说若未见圆成实则不见依他起？"这是为了否定完全直接认知依他起，因此没有过失。从另一方面说，虽然凡夫的自证智能够把握，但因不能确定其离遍计所执的本质，所以虽有自证智对依他起的把握，但由于未能确定，所以说"未见此圆成实"。圆成实是指常恒的真如境界和了知此境界的无常正智。它是通过胜义谛和自证的方式被出世间智所了知的。
此外，以名言有的依他起为基础，由无始以来言说戏论习气无量之地所生起的意识，以无边的我、瓶等诸法的行相进行各种分别，这就是对所计度的依他起进行遍计。如是，当具分别的意识对所计度的依他起，执取其名称为所缘，执取其名义为相，由此而起执著时，就会发起表述体性和差别的言语，进行见、闻、辨别等或各种言说，实际上是对不存在的事物增益为存在，这种计执就是遍计所执自性。
若问："这三种自性是各别的还是不各别？"由于不能观察到其各别性，所以既非各别也非不各别，因为有存在和不存在的缘故，不可表述为二者。依靠其他理由的不同分类，依他起自性也可以被称为遍计所执或圆成实。由于是分别念的所缘，所以依他起可称为遍计所执；又因所计度不如是成立，所以从遍计所执的法性角度考虑，也可称为圆成实。
依他起自性有几种呢？简言之有二种：一种是依赖习气种子之因的依他起，另一种是在分别观察时为染污或清净自性，在不被计度时无有实体而转为清净，因此依赖两者的依他起。遍计所执也有二种：一是如瓶子般，将眼等事物本身计执为自性的，二是如长瓶般，将眼无常等特性计执为差别的。


 །ཡོངས་གྲུབ་ལའང་འགྱུར་མེད་ཡོངས་གྲུབ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རང་བཞིན་རྣམ་དག་གམ་དྲི་བཅས་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡོངས་གྲུབ་རྣམ་པར་དག་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དྲི་མེད་དེ་བཞིན་ཉིད་གཉིས་སོ། །ཡང་དབྱེ་སྒོ་གཞན་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་། ཐ་སྙད་ལ་བྱང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་རང་གི་བསམས་པ་བརྗོད་པ་དང་། མ་བྱང་བ་མི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་རྟོག་གོ་བ་ལང་སོགས་ཀྱི་སྟེ་དེ་དག་རྣམ་རྟོག་ཀྱང་མིང་བརྗོད་མི་ནུས་སོ། །ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། མིང་ལ་བརྟེན་དེ་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ། མིང་འདིའི་དོན་འདིའོ་ཞེས་རྟོག་པ་དང་། དོན་ལ་བརྟེན་ཏེ་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ། དོན་ལྟོ་ལྡིར་བ་འདིའི་མིང་བུམ་པ་ཞེས་པ་འདི་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་རྟོག་པ་ལྟ་བུའོ། །མིང་ལ་བརྟེན་ཏེ་མིང་གི་ངོ་བོ་ལ་རྟོག་པ་ནི། མིང་བརྗོད་ཀྱང་དེའི་དོན་མ་རྟོགས་ནས་
12-15-25b
འདི་ཅིའི་མིང་ཡིན་སྙམ་དུ་རྟོག་པའོ། །དོན་ལ་བརྟེན་ཏེ་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ལ་རྟོག་པ་ནི། མིང་མ་ཤེས་པའི་དོན་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའོ། །མིང་དོན་གཉིས་ཀར་བརྟེན་ཏེ་གཉིས་ཀར་རྟོག་པ་ནི་དོན་འདི་ལྟ་བུའི་བདག་ཉིད་འདིའི་མིང་ནི་འདིའོ་ཞེས་སུ་རྟོག་པའོ། །ཐམས་ཅད་བསྡུ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། རྩ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་སོ། །མཚན་མའི་རྣམ་རྟོག་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་རིག་གོ་འདི་ཞེས་མཚན་མར་བྱེད་པས་སོ། །མཚན་མར་སྣང་བའི་རྣམ་རྟོག་ནི་རྟེན་དང་བཅས་པའི་མིག་ཤེས་སོགས་དེ་ལས་མཚན་མར་སྣང་བས་གོས་ཀྱི་རྣམ་རིག་གོ། མཚན་མར་འགྱུར་བའི་རྣམ་རྟོག་ནི། ལུས་འགྱུར་བ་རྒ་བ་སོགས་དང་། བདེ་ཚོར་སོགས་དང་། ཆགས་སོགས་དང་། གནོད་པ་དང་དུས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་སོགས་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་སོགས་ངན་སོང་དང་། འདོད་ཁམས་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་གཟུགས་མེད་གཉིས་དེ་འགྱུར་བའོ། །མཚན་མར་སྣང་བ་འགྱུར་བའི་རྣམ་རྟོག་ནི། ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་མར་སྣང་བ་དེ་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་རྣམ་རྟོག་ནི། དམ་པ་མིན་པའི་ཆོས་མཉན་པའམ། དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་རྣམ་རྟོག་གོ། །ཚུལ་བཞི ན་མིན་པའི་རྣམ་རྟོག་ནི། དམ་པ་མིན་པའི་ཆོས་མཉན་པ་ལས་བྱུང་བ། བསྟན་པ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚུལ་བཞིན་གྱི་རྣམ་རྟོག་ནི། དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཆོས་འདི་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྣམ་
12-15-26a
རྟོག་ནི། ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ལས་བྱུང་འཇིག་ལྟའི་རྩ་བ་ཅན་གྱི་ལྟ་བར་སོང་བ་ཚངས་པ་དྲ་བའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ། སྔོན་དང་ཕྱི་མ་དབུས་ལ་རྟོག་པས་དབྱེ་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྣམ་རྟོག་གོ། མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྣམ་རྟོག་ནི། བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་སྤང་བྱའམ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཅུ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་མའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། དངོས་པོའི་མཚན་མའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། སྐུར་བ་འདེབས་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། གཅིག་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མིང་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོའི་དོན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དུ་ཡོད་བཞིན་དུ་ཞེས་སོགས་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པར་བསྟན་ནས་གསུངས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文译文：
圆成实也分为不变圆成实，即自性圆成实的自性清净或带垢如来藏，以及无颠倒圆成实，即由清净而圆满成就的无垢如来藏两种。另有其他分类，分别念有四种：体性遍计，差别遍计，精通言辞者的遍计（即先引用智者言论然后表述自己的想法），以及不精通者的遍计（如牛等的分别，他们虽有分别但不能表达名称）。
又有五种：依名而对义体性的遍计，即"这个名称的含义是这个"的分别；依义而对名体性的遍计，如"这个圆腹之物的名称是瓶子"这样的分别；依名而对名体性的遍计，即只说出名称而不了解其义，思考"这是什么的名称"的分别；依义而对义体性的遍计，即对不知名称的对象进行分别；依名义二者而对二者的遍计，即"这种性质的对象，它的名称是这个"的分别。
总括起来，分别有十种：根本分别，即阿赖耶识。相分别，即色等的识别，因为以此为相。现相分别，即带所依的眼识等，因被相所显现而成为衣服等的识别。变相分别，即身体变化如衰老等，乐受等，贪欲等，伤害和时间的变化等，以及地狱众生等恶趣，欲界以及色界、无色界二者的变化。现相变化的分别，即前述变化本身使现相转变为他相。他教示的分别，即听闻非正法或随顺听闻正法后的分别。非如理分别，即听闻非正法而生起的、此教法以外外道们的分别。如理分别，即听闻正法而生起的，教法内部者的分别。执著的分别，即由非如理作意生起的以我见为根本的见解，如《梵网经》所说的由前、后、中分别而分为六十二种相应的分别。从无分别智中散乱的分别，即菩萨们应断除的十种分别：无实相散乱、有实相散乱、增益散乱、损减散乱、一性散乱、异性散乱、体性散乱、差别散乱、如名取义散乱、如义取名散乱。如是，为了对治无实分别而宣说："菩萨本身实际存在..."等，表明其在名言中存在后进行开示。


 །དངོས་རྟོག་གི་གཉེན་པོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས་དང་། སྒྲོ་འདོགས་པའི་གཉེན་པོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ཡང་དག་པ་བརྗེས་སུ་མི་མཐོང་། དེ་བཞིན་ཤེར་ཕྱིན་དང་། སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བར་དང་། གཟུགས་ཚོར་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ན། འདི་ལྟར་མིང་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ། །སྐུར་འདེབས་ཀྱི་གཉེན་པོར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་བྱས་
12-15-26b
པ་མིན་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ཡོད་པས་སོ་གསུངས། ཞེས་དང་། གཅིག་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར། གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོགས་དག་པ་དང་མ་དག་པ་ལ་དམིགས་པས་སོ་དང་། ཐ་དད་དུ་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར། གཟུགས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་བཏགས་པའི་གཟུགས་ཉིད་སྟོང་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ། །ཞེས་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མིང་ཙམ་ཞེས་སོགས་སོ་གཟུགས་ཉིད་མི་དམིགས་པའོ། །ཁྱད་པར་དུ་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར། གཟུགས་སོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་སྐྱེ་མི་འགག །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན། རྣམ་པར་བྱང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དང་། མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དོན་དུ་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར།མིང་བཅོས་མ་ལ་ཆོས་དེ་དག་སོ་སོར་རྟོག་ནས། མིང་གློ་བུར་གྱིས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ་ཞེས་དང་། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མིང་དུ་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མིང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བས་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ་ཞེས་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ། །གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྣམ་གཡེང་བཅུ་པོ་འདི་དག་གི་གཉེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་དོན་མཐའ་དག་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་དེའི་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་འདི་ཉིད་དུ་
12-15-27a
རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད། མཚན་ཉིད་གསུམ་ཀར་ཡང་འགྱུར་ན། དེ་གསུམ་ཁྱད་མེད་པར་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། རྣམ་གྲངས་གང་གིས་གཞན་དབང་ཉིད་ཡིན་པས་ན།དེས་ཀུན་བརྟགས་དང་ཡོངས་གྲུབ་མིན་པ་སོགས། གཞན་གཉིས་ཀར་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །གཞན་དབང་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོར་སྣང་བ་དེ་དེའི་བདག་ཉིད་མིན་པར་ཅིས་མངོན་ཞེ་ན། བུམ་སོགས་ཀྱི་མིང་གི་སྔ་རོལ་ན་དེ་དང་དེའི་བློ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འགལ་བ་དང་། དོན་གཅིག་ལ་ཡང་མིང་མང་པོ་ཡོད་པས་གཞན་དབང་གི་བདག་ཉིད་མང་པོར་ཐལ་བས་འགལ་བ་དང་། མིང་ངེས་པ་མེད་པས་དེའི་ངོ་བོའམ་བདག་འདྲེས་པར་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ་འགྲོ་ལྡིང་བ་རྣམས་རྣ་བ་ལ་མིག་ཟེར། འབྲས་ཆན་ལ་ཆོམ་རྐུན་ཟེར། མཆུ་ལ་ཐ་དད་པ་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ། །མིང་དོན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཅིག་ན་རྣ་བ་སོགས་ཀྱི་དོན་འཆོལ་བར་འགྱུར་རིགས་ན་དེ་མི་འཐད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文译文：
为对治实有分别，经中说"菩萨不真实见到"；为对治增益，经中说"不真实见到菩萨名"；同样地，对于般若波罗蜜多、行为，以及色、受、想、行、识等，都不真实见到。为什么呢？因为"如是名字自性本空"等所说。
为对治损减，经中说"并非以空性，并非由空性而空，然而法性确实存在"。为对治一性见，经中说"色的空性即非色"等，以清净与不清净为所缘故。为对治异性见，经中说"色不异于空性，所遍计的色本空，空性即是色"。为对治体性分别，经中说"须菩提，所谓色仅是名称"等，表明色本身不可得。为对治差别分别，经中说"色等体性无生无灭，非杂染，非清净"。为对治如名取义分别，经中说"对假立名称的诸法各别分别，随机安立名言，随着安立名言的方式而执著"。为对治如义取名分别，经中说"菩萨不真实见到一切名称如其义，因不真实见到故无执著"，这是就"如其义"而言。
如对色所说，乃至对识等也应如是理解。以上十种散乱的对治即是般若波罗蜜多无分别智，如是般若波罗蜜多的全部义理，包括违品及其对治，都应在此了解。
若问："若以其他分类方式，依他起自性可成为三种自性，那么这三种岂非没有区别？"答：以某种分类，它是依他起自性，则以此分类它不是遍计所执和圆成实；对其他两者也是如此。依他起显现为遍计所执自性，这如何显示不是它的本质呢？因为在"瓶子"等名称之前不会生起相应认知，故与其本性相违；又因一义有多名，将导致依他起本性成为多种的过失；又因名称不确定，故其体性或本质混杂相违。如边地人称耳为"眼"，称熟饭为"强盗"，称嘴唇为"差别"等。若名义本质上是一体，那么耳等事物的含义应混淆不堪，而这是不合理的。


 །མིང་གི་སྔ་རོལ་ན་མིང་དེས་བཏགས་ནས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་དོན་དེའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར། མིང་མང་བའི་ཕྱིར་དང་མིང་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར། གཞན་དབང་དེ་ཡི་བདག་ཉིད་བདག་མང་པོ་དང་། །བདག་འདྲེས་པར་འགལ་བས་གཞན་དབང་ཀུན་བཏགས་མིན་པར་གྲུབ་པར་འགྱུར། །ཆོས་རྣམས་མེད་ཀྱང་དེར་སྣང་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་པ་དང་། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་མེད་ཀྱང་ཕྱིས་རྣམ་དག་ཡོད་པ་ནི། །སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་མེད་པ་དམིགས་པ་དང་འདྲ་དང་། །དེ་བཞིན་ནམ་མཁའ་སྤྲིན་དང་བཅས་པ་དང་བྲལ་བ་འདྲར་ཤེས་པར་བྱ། ༧ །ཡང་བརྒལ་བ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་དུ་ཟིན་ན། །གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་
12-15-27b
ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་ཅིས་མི་འགྱུར། གཞན་དབང་དེ་མེད་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡང་མེད་དེ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། གཞན་དབང་དང་ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དུ་ཟིན་ན། ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་བྱང་གཏན་མེད་པར་འགྱུར་ན་ཡང་ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་བྱང་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཡོང་མིན་ན། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་དག །དུས་ཀུན་དུ་ནི་མེད་པར་འགྱུར། ༧ །གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་རྨི་ལམ་མིག་ཡོར་གཟུགས་བརྙན་བྲག་ཆ་ཆུ་ཟླ་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ན། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་བཞི་བསྟན་པས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི། རང་བཞིན་རྣམ་དག་དེ་བཞིན་ཉིད་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་སོ་དང་། ཀུན་བཏགས་མེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བདེན་པའི་མཐར་ཐུག་པས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། གཟུགས་སོགས་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པ་ཡེ་ཤེས་མཆོག་གིས་ཐོབ་བྱ་སྟེ། རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དབྱིངས་དྲུག་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ། །དྲི་མ་མེད་པར་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི། གློ་བུར་བྲལ་དག་དེ་ཉིད་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་མི་ལྡན་པའོ། །དེ་ཐོབ་པའི་ལམ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི། རྟོགས་པའི་ཆོས་ཡུལ་བྱང་ཆུབ་དང་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཐམས་ཅད་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ལམ་དེ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལུང་གི་ཆོས་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་
12-15-28a
དེ་ནི་རྣམ་བྱང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་དབྱིངས་རྣམ་དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་ཡིན་པས་གཞན་དབང་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདིས་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་ཀུན་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱུང་རྟེན་གཞན་དབང་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་བསྟན། །ཀུན་བརྟགས་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ཡི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་བསྟན། །རྣམ་པར་དག་པ་བཞིར་བརྟེན་ནས། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། །དག་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་དང་། །དྲི་མ་མེད་དང་ལམ་དང་དམིགས། །རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམས་ནི། །རྣམ་པ་བཞི་པོས་བསྡུས་པ་ཡིན། །གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅིའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་བསྟན་ཞེ་ན། གཞན་དབང་ལ་གཞན་དག་ནོར་བ་ཉིད་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文译文：
因为在名称之前没有由该名称所命名并加以限定的对象的认知，因为名称众多，因为名称不确定，所以依他起不是其本质，多种本质和混杂本质相互矛盾，故证明依他起非遍计所执。虽然诸法不存在，但有对其显现的所缘，虽然无杂染，但后来有清净，这如同幻术等虽不存在却可被缘取，也应知如同虚空与云的分离。
若再问："若如其显现不存在，为何依他起自性不会在一切时一切方面都不存在？若依他起不存在，圆成实自性也不存在，如何不成为一切时都不存在？"答：若依他起和圆成实自性不存在，杂染和清净将完全不存在，然而由于杂染和清净可被缘取，所以不是在一切处都不存在。若依他起和圆成实在一切方面都不存在，则杂染和清净在一切时中都将不存在。
依他起自性应如何了知？应知如幻术、阳焰、梦境、眼翳所见、影像、回声、水月、变化一样。圆成实自性应如何了知？通过教示四种清净法来了知：自性清净，即自性清净如来藏不会变为他相；因无遍计所执而空性；究竟真谛故为真实边际；无色等相；胜义智所证得，即一切清净法的六种界也是它。无垢清净，即远离客尘垢染，此体性不具一切障碍。获得彼之道清净，即所证法的对象菩提和三十七道品等一切，以及波罗蜜多等。为了生起此道的所缘清净，即大乘教法的宣说，因为它是清净之因故非遍计所执，是法界清净之等流因故非依他起。此四相总括了一切清净法。
依发生之基依他起而宣说如幻等，依遍计所执而宣说其自性不存在，依四种清净而宣说圆成实，即自性清净、无垢清净、道清净和所缘清净，此四相总摄一切清净法。
为何将依他起自性说为如幻术等？为了消除他人对依他起的错误怀疑。
;


 །དེ་བཤད་པ་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གམ་ནོར་བའི་སོམ་ཉི་ཟན། གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་དོན་མེད་པ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་དག་གི་སོམ་ཉི་བཟློག་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་མེད་ཀྱང་དམིགས་པ་བཞིན་གཟུགས་སོགས་མེད་ཀྱང་སེམས་ལ་སྣང་ངོ་། །སེམས་སེམས་བྱུང་འབའ་ཞིག་གཟུགས་དོན་མེད་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་དབྱུང་སྙམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་བཟློག་ཕྱིར་སྨིག་རྒྱུ་ཆུའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ལྟ་བུ། དོན་མེད་ན་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་སྙམ་པ་རྨི་ལམ་ན་འདོད་པའི་དོན་མྱོང་བ། དོན་མེད་ན་ལས་དགེ་མི་དགེའི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་སྙམ་པར་གཟུགས་ཀྱི་ཆ་འདྲ་བ་གཟུགས་བརྙན། ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་གཟུགས་བརྙན་ལ་གཟུགས་ཀྱི་བློ་འབྱུང་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་དོན་ཡོད་པ་མིན་པ་བཞིན་ཞེས་དབྱིག་
12-15-28b
གཉེན་གསུངས། འདི་ཡང་གཟུགས་དངོས་མེ་ལོང་དེར་སྣང་བ་ལྟ་བུར་བཤད་འདུག །གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྣང་བའི། གཟུགས་བརྙན་མེད་དེ་གསུངས། རྐྱེན་ལས་དེ་འདྲའི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྣང་ཡང་གཟུགས་གཟུགས་བརྙན་གཉིས་སུ་འཛིན་ནོ། །དོན་མེད་ན་རྣམ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་སྙམ་པར་མིག་ཡོར་བག་འདྲ་བའི་རྩེད་མོ་སྣ་ཚོགས་ལྟ་བུ། གྲིབ་མའི་རྩེད་མོ་འདོད་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པར་བསྒྱུར་བར་བྱེད་པ་དེ་ན་མིག་ཡོར་གྱི་དོན་མེད་བཞིན་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ཞེས་གསུངས། དོན་མེད་པའི་ཐ་སྙད་སྣ་ཚོགས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་སྙམ་པར་བྲག་ཆ་ལྟ་བུ། དོན་མེད་ན་ཡང་དག་པའི་ཏིང་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་སྙམ་པར་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་ཆུ་དྭང་བ་བཞིན་མི་དྭང་བར་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུའི་དོན་སྟོན། དོན་མེད་ན་བྱང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་སྙམ་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་བཟློག་ཕྱིར་ལུས་འཛིན་པ་སོགས་ནི་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅི་ལས་དགོངས་ཏེ་ཚངས་པས་ཞུས་པར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཁོར་བ་ཡང་མི་དམིགས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མི་དམིགས་ཞེས་བསྟན་ཞེ་ན། གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་དམིགས་ན་དེའི་མྱང་འདས་ཅི་ཞིག་སྟེ་འཁོར་བ་དང་མྱང་འདས་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ལས་དགོངས་ནས་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་དེ་ཉིད་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ཆོས་ནི་འཁོར་བའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། ༧ །ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་ལས། ཆོས་ནི་གསུམ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། དེ་གཉིས་ཀའི་
12-15-29a
ཆར་གཏོགས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཅི་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་ཤེ་ན། གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ནི་ཀུན་ཉོན་གྱི་ཆར་གཏོགས་ལ། ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་རྣམ་བྱང་གི་ཆར་གཏོགས་པས་གཞན་དབང་ནི་དེ་ལྟར་གཉིས་ཀའི་ཆར་གཏོགས་པའོ། །འདི་ལ་དཔེ་ནི། ས་ཁོང་ན་གསེར་ཡོད་པ་ལ་ནི་འབྱུང་བ་སའི་ཁམས་སྲབ་དང་འབྱུང་གྱུར་ས་ནི་ཁ་དོག་དབྱིབས་དང་གསེར་གྱི་ས་བོན་གསུམ་དམིགས་སོ། །ས་ཁམས་ཙམ་ལ་ནི་མེད་པའི་ས་དམིགས་ལ་ཡོད་པའི་གསེར་མི་དམིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་མེས་རེག་ན་ས་མི་སྣང་ལ་གསེར་སྣང་ངོ་། །སའི་ཁམས་ནི་སར་སྣང་བ་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་མིན་པ་ལོག་པར་སྣང་ངོ་། །གསེར་དུ་སྣང་བ་ན་དེ་བཞིན་དུ་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་སྣང་ངོ་། །དེ་བས་ན་སའི་ཁམས་ནི་ས་དང་གསེར་གཉིས་ཀའི་ཆར་གཏོགས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文译文：
对此解释如何能消除颠倒或错误的疑虑：有些人想："不存在的事物怎么能成为认识的对境？"为消除他们的疑惑，故说如幻，就像幻术所现的象虽不存在却可被缘取，色等虽不存在但显现于心。为消除"唯有心心所，如何产生无实体的色境"的疑问，说如阳焰，如水的形相显现。为消除"若无外境，如何有喜欢和不喜欢的体验"的疑问，说如梦中经历欲望对象。为消除"若无外境，如何成就善恶业的可欲不可欲果"的疑问，说如形相相似的影像。正如世亲所说：虽然没有色法对象，但在影像中生起色法的认识，然而色法对象并不存在。这也解释为如同真实色法显现于镜中。他说："显现为色法体性的影像不存在"，虽因缘起而显现这样的色法体性，却执为色法与影像两者。
为消除"若无外境，如何产生各种识"的疑问，说如眼翳所见幻象的各种游戏，如同因欲望而变现各种形状的影子游戏，虽无眼翳对象但显现各种形相。为消除"如何产生无实义的各种言说"的疑问，说如回声。为消除"若无外境，如何生起真实三昧的境界"的疑问，说如水月，如同水清则现影像，不清则不显，表示如影像的义理。为消除"若无外境，无颠倒菩萨如何成就利益众生的事业"的疑问，说如持身等是如幻化。
世尊依何密意在《梵天所问》中说"如来既不见轮回，也不见涅槃"？因为依他起自性即是遍计所执和圆成实自性，若见轮回，则涅槃何在？依此轮回与涅槃无差别的密意而说。如是，依他起自性中的遍计所执法即是轮回，圆成实法即是涅槃。
阿毗达磨经中说："法有三种：杂染、清净、及属于两者的部分"，这是从何密意而说？在依他起自性中，存在遍计所执自性属于杂染的部分，存在圆成实自性属于清净的部分，所以依他起属于两者的部分。
这方面的比喻是：地中有金时，可观察到微细地界元素、所造地的色相形状和金的种子三者。仅仅在地界元素中，可见到不存在的地而见不到存在的金，如此，当火触及时，地不显现而金显现。地界显现为地时，由于非其本质而错误显现；显现为金时，由于是其本质而如实显现。因此地界属于地与金两者的部分。
;


 །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དབང་གི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མེས་མ་རེག་ན། རྣམ་རིག་དེ་ཡང་ཡང་དག་མ་ཡིན་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྣང་གི། ཡང་དག་པ་ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་སྣང་ལ། མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མེས་རེག་ན། རྣམ་པར་རིག་པ་དེ་ཡང་དག་པ་ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་ངོ་བོར་སྣང་གི། ལོག་པར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ནི་མི་སྣང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་དག་མིན་རྟོག་ཀུན་བརྟགས་པའི་རྣམ་རིག་གང་ཞིག་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་ཀུན་བྱང་ངམ་བརྟགས་ཡོངས་གཉི་གའི་ཆར་གཏོགས་པ་སྟེ། ཁོངས་ན་གསེར་ཡོད་པ་ལ་སའི་ཁམས་བཞིན་ནོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ལ་ལར་ཆོས་ཐམས་ཅད་
12-15-29b
རྟག་གོ་ཞེས་བསྟན། ལ་ལར་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བསྟན། ལ་ལར་རྟག་མི་རྟག་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཅི་ལས་དགོངས་དེ་ལྟར་བསྟན་ཞེ་ན། གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་རྟག་པ་དང་། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་མི་རྟག་པ་དང་། གཉིས་ཀའི་ཆོས་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་འདི་ལ་དགོངས་ནས་དེ་ལྟར་བསྟན་ཏོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་ཀྱང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། དགེ་མི་དགེ། སྟོང་མི་སྟོང་། བདག་བདག་མེད། ཞི་མ་ཞི། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་དང་མེད་པ། སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ། འགགས་མ་འགགས། གཟོད་མ་ནས་ཞི་མ་ཞི། རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་མ་འདས། འཁོར་བ་དང་། མྱ་ངན་འདས་པ་གཉིས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ལྡེམ་པོ་ངག་ཏུ་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་འདི་ལྟར་རྟག་མི་རྟག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལས་བརྩམ་སྟེ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ལྟར་མེད་པས་ཆོས་རྣམས་ཡོད་མིན་ཞིང་། །ཇི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་དུ་མར་སྣང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཆོས་ཡོད་པ་དང་ཆོས་མེད་པ་ནི། །དེ་གཉི་གའི་ཆ་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དུ་བསྟན། །ཆ་རེས་དེ་དག་མེད་པ་དང་། །ཡོད་པ་ཞེས་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན། །གཉི་གའི་ཆོས་ནི་ཡོད་མིན་ཞིང་། །མེད་པའང་མིན་ཞེས་བརྗོད་པ་མཛད། །བདག་དང་ཆོས་སམ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་མེད། །དེ་ཕྱིར་མེད་ཅེས་བརྗོད་པ་མཛད། །གང་ཕྱིར་མེད་བཞིན་དུ་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་སྣང་གྱུར་པ། །དེ་ཕྱིར་
12-15-30a
ཡོད་ཅེས་བརྗོད་པ་མཛད། །རྐྱེན་གྱི་ཁ་ན་ལས་པས་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པ་དང་བདག་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་སྔར་འགགས་ནས་མེད་པས་སོ། །ད་ལྟ་བ་ཡོད་ཀྱང་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པས་རང་གི་དངོས་ལ་མི་གནས་ཕྱིར་འདི་ནི་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་བའི་ངོ་བོ་མེད་པའོ། །རྟག་པའམ་གཟུགས་སོགས་དོན་དུ་གཟུང་བ་བཞིན་དུ་དེ་མེད་ཕྱིར་སེམས་ཙམ་པས་སོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དུ་བཞེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མེད་པ་ཡིས། །སྐྱེ་མེད་འགག་མེད་སོགས། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་བརྟེན་པར་བྱས་ཏེ། །སྐྱེ་མེད་འགག་མེད་གཟོད་ཞི་དང་། །རང་བཞིན་མྱ་ངན་འདས་པར་གྲུབ། །ཏེ་སྔ་མ་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་བཤད་པ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་མ་སྐྱེས་པའོ། །མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མ་འགགས་པ། མ་འགགས་པས་བཟོད་ནས་ཞི་བ། གཟོད་ནས་ཞི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་སོ། །ཞེས་དགོངས་པ་བཤད་པའོ། །ཡང་དགོངས་པ་བཞི་དང་ལྡེམ་པོར་དགོངས་བཞིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དགོངས་པ་རང་གི་ཡིད་ལ་བཞག་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་ཕ་རོལ་ལ་ལྟོས་པ་ཁས་མི་ལེན། ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་དེ་ཉིད་ཕ་རོལ་གཟུད་པ་ལ་ལྟོས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文译文：
同样地，若无分别智之火未触及依他起的识，则该识显现为非真实的遍计所执自性，而不显现为真实的圆成实自性；若无分别智之火触及，则该识显现为真实的圆成实自性，而不显现为错误的遍计所执自性。如是，非真实分别遍计所执的识，即依他起自性，属于杂染清净或遍计圆成二者的部分，如同有金的地中的地界。
世尊在某处说一切法常，在某处说无常，在某处说非常非无常，他依何密意如是宣说？依他起自性中的圆成实法是常，遍计所执法是无常，二者之法非二者，依此密意而如是宣说。乐与苦也是不二，善与不善、空与非空、有我与无我、寂与非寂、有体性与无体性、已生与未生、已灭与未灭、本来寂与非寂、自性涅槃与非涅槃、轮回与涅槃不二等，所有这些差别中世尊的隐含言教，如同常无常等种种教法一样，应了知是从三自性出发而宣说的。
由于如所显现不存在，诸法非有，又如诸法显现为众多。同样，法有与法无，以二者的部分宣说为不二义。以一部分说它们不存在，以一部分说它们存在，二者之法非有亦非无。我与法或所取能取如其显现不存在，因此说"无"；由于虽不存在但因戏论习气而如是显现，因此说"有"。
由于依缘而生，故无自性，无本质，先前已灭而无，虽现在有但刹那坏灭，不住于自体，这是与声闻共同的无自性。常住或如色等所取境不存在，故唯识宗主张无自性。如是由无自性，无生无灭等，后后依于前前，确立无生无灭本寂及自性涅槃，即依于前前解释后后：因无自性故无生，因无生故无灭，因无灭故本来寂静，因本来寂静故自性圆寂。这是《解深密经》的解释。
又应通过四种密意和四种隐含密意理解一切佛语。密意仅是安置于自心，不承认顾及他人；隐含密意则是顾及引导他人。
;


 །ཞེས་བཤད། དེ་གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་པ། ང་ཉིད་དེའི་དུས་ན་སངས་རྒྱས་རྣམ་གཟིགས་སུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ། དུས་གཞན་ལ་དགོངས་པ། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་མང་གི་མཚན་བཟུང་བས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དང་། དགེ་རྩ་དེས་ནམ་ཞིག་ཐོབ་པ། པ་ཎ་གཅིག་གིས་སྟོང་བསྒྲུབས་པོ་ལྟ་བུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཙམ་གྱིས་
12-15-30b
བདེ་བ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ། དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པ། སངས་རྒྱས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་སྙེད་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཚིག་དོན་མ་ཡིན་གྱི་རྟོགས་པའི་ཆོས་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ། གང་ཟག་གི་བསམ་པ་ལ་དགོངས་པ་ནི། འདི་ལྟར་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་སེར་སྣ་ཅན་ལ་སྦྱིན་པ་བསྔགས་ལ། ལ་ལར་སེར་སྣ་མེད་པ་ལ་དེ་ཙམ་བསྔགས་པ་མིན་པའང་གསུངས་པ་ལྟར། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམ་པ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུའོ། །ལྡེམ་དགོངས་བཞི་ནི། གཞུག་པ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའམ། ཐེག་པ་ཆེན་པོར་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཚུལ་དུ་བསྟན་པའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་གཟུང་ཕྱིར་རྫུས་ཏེ་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་ཡོད་དོ་ཞེས་དང་། ཐེག་ཆེན་ལ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་སྟོང་པའོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་སྟོང་ཉིད་དྲང་དོན་དུ་བྱས་པ་འདྲ། ཆད་པར་འགྱུར་གྱིས་འཇིགས་པའི་སྐྱེ་བོའི་དབང་གིས་སོ་གསུངས། ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི། གང་དུ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་སྟོན་པའོ། །གཉེན་པོ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་གང་དུ་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་གཉེན་པོ་བསྟན་པའོ། །བསྒྱུར་བ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི། གོང་དུ་སྒྲས་བརྗོད་བྱའི་དོན་གཞན་དུ་བརྗོད་ལ། བརྗོད་བྱ་དངོས་པོའི་དོན་ཉིད་གཞན་དུ་སྟོན་པ་སྟེ། རྣམ་གཡེངས་ནི་སྙིང་པོ་མེད་ལ་སྙིང་པོར་ཤེས། །རྟག་བདེ་སོགས་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས། །སེམས་ཅན་དོན་དུ་དཀའ་སྤྱད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཀུན་ནས་རབ་ཉོན་མོངས། །
12-15-31a
བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་འཆད་པར་འདོད་པས་མདོར་བསྡུ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་པ་བསྟན་པ་དང་། རྟེན་འབྱུང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། བཤད་ཟིན་པའི་དོན་བསྟན་པས་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་བསྟན་པ་ནི། ཆོས་རྣམས་སྤྲོས་པའམ་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ལས་བྱུང་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་ལས་དེ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་ཤེས་དག་ཕན་ཚུན་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇུག་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ནི། རྒྱུ་མཚན་དང་ལྟ་བ་དང་དབང་དྲུག་ཤེས་དྲུག་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་དག་ཀྱང་གནས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་དབང་དང་། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་གྲུབ་བོ། །འདིས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་མཚན་ལྟ་དང་བཅས་པ་ལས། དེ་དག་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་ཞེས་བྱ། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་བཤད་པར་བྱ་ན། གཞན་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མེད་ལ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ན་ཡོད་ན། དེ་ཁོ་ན་མ་མཐོང་བ་དང་མཐོང་བས་དུས་གཅིག་ཏུ་དེ་གཉིས་ཀ་རིམ་བཞིན་ཡོད་པའམ། མེད་པར་མི་དམིགས་པའམ་དམིགས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文译文：
如是解释。那是什么呢？平等性密意，即顾及一切佛法的平等性，如说："我于彼时曾为毗婆尸佛"。顾及不同时间的密意，如："持受宝多佛名号，必定成就无上菩提"；及"由彼善根终将获得，如以一钱而得千"；或如"仅由发愿即得往生极乐世界"。顾及不同所指的密意，如："若供养恒河沙数佛，将了解大乘法义"，这是顾及证悟之法而非言词含义所说。顾及众生意乐的密意，如对某些悭吝者赞叹布施，而对某些不悭吝者则不如此赞叹；对于持戒和世间禅修，某些也是如此。
四种隐含密意是：为引入而作隐含密意，即在声闻乘或大乘中，以世俗谛方式宣说人法的体性和差别。如为使人接受声闻乘而说"有化生众生"，为使人接受大乘而说"色是空"等，这似乎把空性当作了不了义，这是针对害怕断见的人而说。对所知特性的隐含密意，即通过宣说法的特性来显示三自性。对对治的隐含密意，即宣说八万四千行的对治法。对转变的隐含密意，即如前所述，用言词表达一种含义，而所表达的实义则显示为另一种，如："散乱无实质而视为实质，常乐等颠倒而坚住其中，为众生利益行苦行烦恼极其扰乱，将证得殊胜菩提"。
欲解释大乘法者，简言之，应以三方面解释：宣说如前所述的缘起，宣说缘起诸法的特性，通过宣说已解释的义理而解说。
其中缘起的宣说，诸法从戏论或言说习气而生，如所说"从彼等而生彼"，因为异熟识和转识相互为缘而生起。转识特性的法，即包括因相、见解和六根六识的识自性。它们又具有依处的特性依他起，遍计所执特性，以及法性特性圆成实。这是宣说三自性的特性，如所说："从因相和见一起，对彼等称为三种特性"。
如何解释它们的特性？依他起特性中没有遍计所执特性，而有圆成实特性，故未见真如和已见真如在同一时间中，分别不见或见到这两者。
;


 །དེ་ཁོ་ན་མ་མཐོང་བས་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡོངས་གྲུབ་མེད་པར་
12-15-31b
མཐོང་། ཀུན་བརྟགས་ཡོད་པར་མཐོང་། དེ་དང་དུས་གཅིག་ཏུ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བས། གཞན་དབང་དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་མེད་པར་མཐོང་། ཡོངས་གྲུབ་ཡོད་པར་དམིགས་པས་སོ། །གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ། ཀུན་བརྟགས་མེད་པ་དང་། ཡོངས་གྲུབ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་སྟེ། ཡོངས་གྲུབ་དེ་དམིགས་པ་ན་ཀུན་བརྟགས་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་གྲུབ་དེ་མི་དམིགས་པ་ན་ཀུན་བརྟགས་དེ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དབང་ལ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་དོན་གཞན་དུ་མེད། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་ནི་ཡོད། །དེ་ཕྱིར་གཞན་དབང་དེ་ལ་བརྟགས་ཡོངས་གཉི་ག་ཡང་། །ཀུན་བརྟགས་མི་དམིགས་ཡོངས་གྲུབ་དམིགས་པ་མཉམ་པ་ཡིན། །ཞེས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །བཤད་ཟིན་པའི་དོན་བཤད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚིག་སྔར་བཤད་ཟིན་པ་དེ་ཚིག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས། དེ་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའམ། དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པའོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་མངའ་བ། ཉོན་མོངས་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཆགས་སོགས་གཉིས་མི་མངའ་བ་ཤེས་བྱ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཡོན་ཏན། བསྟན་པ་དང་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཆོས་གཉིས་ལ་གཞན་པས་དེ་མིན་པར་ཕྱིར་ཟློག་ཏུ་མེད་དེ། དེ་ལས་འཕགས་པའི་ཆོས་མེད་པས་སོ། །རང་གི་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དང་མཐའ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་མཆོག་ཏུ་ཤེས་པར་རམ་གཞོལ་བར་མཛད་པ་ཡི་ཡོན་ཏན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པས་ལྷུན་གྲུབ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་གནས་པ་ཡི་ཡོན་ཏན། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་ལ་གནས་པ་དང་དགོངས་པ་
12-15-32a
ཕྲིན་ལས་ཐ་དད་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་མཉམ་པ་ཉིད་བརྙེས་པ། སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བས་རྟོགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་སྒྲིབ་པ་ཀུན་གྱི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་ཡོན་ཏན། དེ་ལ་གཞན་དུ་བརྒོལ་བས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཐུབ་པའི་ཡོན་ཏན། འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱིས་མི་འཕྲོག་པ། ཆོས་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་བཞག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡི་ཡོན་ཏན། དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དྲི་བ་ཐམས་ཅད་ལུང་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པའི་སྐུ་དང་ལྡན་པ་ལོངས་སྐུ་དང་སྤྲུལ་སྐུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ཡེ་ཤེས་མངའ་བ། སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་བློ་མངའ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འཇུག་པར་མཛད་པའི་ཡོན་ཏན། སླད་མར་ཆོས་འབྱུང་བ་མཁྱེན་པ་ཡི་ཡོན་ཏན་ལ་ནེམ་ནུར་མེད་པ། རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པའི་སྐུ་མངའ་བ་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན། ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མནོས་པ་སྐུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སེམས་ཅན་འདུལ་བར་སྦྱོར་བའི་ཡོན་ཏན།སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆོས་སྐུ་མཉམ་པ་ལ་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་འགྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་འདྲེས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པར་མཛད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མ་འདྲེས་བ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན། མཐའ་དང་དབུས་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་སངས་རྒྱས་སྐུ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཡོན་ཏན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀླས་པ། ཕྱོགས་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པ། དུས་
12-15-32b
ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པ་མི་ཟད་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བསྟན་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文译文：
未见真如者，于依他起自性中见无圆成实，见有遍计所执；与其同时，见真如者，于该依他起中见无遍计所执，缘见有圆成实。在依他起自性中，由于无遍计所执而有圆成实，因为当缘见圆成实时不缘见遍计所执，当不缘见圆成实时则缘见遍计所执。于依他起中，遍计所执并非异体而不存在，而圆成实则存在，因此于依他起中，遍计与圆成二者，不缘见遍计与缘见圆成实是平等的。如是所说。
已解释义的解释是什么？即通过其余词句，对已述词句，以功德的角度或以义理的角度分析解释。
从功德角度解释，即：具极清净智，无烦恼和所知二障行相的贪等，于所知无极大障碍而趣入的功德；对教法和所证法二者，他人不能否认为非彼，因为没有比此更殊胜的法；对自所证法的教说及离二边相的法，令他知晓或趣入真如最胜的功德；以佛住持而任运不断的安住功德；安住于一切佛法身中，意趣事业无差别的获得平等性功德；因无障而通达证悟，修习一切障碍对治的功德；他人争论时不退转，一切外道不能胜的功德；虽生于世间但不被世间法境界所夺取，不可思议地安立种种法的功德；通达三时平等，预记一切问题的功德；具周遍一切世界之身，显现报身和化身的功德；于一切法无疑惑的智慧功德；具足一切行的智慧，以种种方式趣入的功德；了知未来法生起而无迟滞的功德；具无分别身，随众生意乐而示现的功德；一切菩萨智慧皆如实领受，运用无量身调伏众生的功德；佛无二住，达到波罗蜜多究竟，于法身平等中成就诸波罗蜜多的功德；如来不共解脱的智慧究竟，随众生意乐而显示不共佛土的功德；通达无边无中佛平等性，佛三身境界圆满无缺的功德；遍满法界，达至虚空边际，至未来际终点的无尽功德。如是宣说诸佛功德。


 །དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་མངའ་བ་ཞེས་པའི་ཚིག་འདིས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་ཚིག་ལྷག་མ་རྣམས་ཡིན་པ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་ཉིད་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བློ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་པ་འདི་ནི་ཡོན་ཏན་བཅུ་དགུས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཤེས་བྱ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཡོད་མེད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཆོག་ཏུ་རྣམ་དག་ཤེས་པར་མཛད་པ་སོགས་ཀྱིས་སོ། །དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གང་ཞེ་ན།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་༡པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ལས་ལ་འཛུད༢་པ་དང་། བདག་ཅི་རི་ཞེས༣་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ལས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བདག་ཤེས་བཞི་གསུངས་དང་། ང་རྒྱལ༤་བཅོམ་པ་གཞན་གྱིས་བྱེད་དུ་མ་བཅུག་པར་བདག་ཉིད་སྦྱོར་བའི་ལས་དང་། ལྷག་པའི་བསམ༥་པ་བརྟན་པ་མི་འཁྲུགས་པའི་ལས་དང་། བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་བྱམས༡་པ་ཟང་ཟིང་དང་མ་འབྲེལ་བའི་ལས་དང་། མཛའ་བ༢་དང་མི་མཛའ་བ་ལ་སེམས་སྙོམས་ཕན་འདོགས་པ་དང་གནོད་བྱེད་ལ་ཆགས་སྡང་མེད་པའི་ལས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐའི་བར་༣ དུ་གཏན་དུ་མཛའ༤་བ་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་བཅོས་མིན་སོགས་ཚིག་གསུམ་གྱིས་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་ལས་སུ་བཤད་དོ་དང་། ཚིག་རན་༡ པ་ཚིག་གིས་དེ་དང་མཐུན་པའི་ངག་གི་ལས་དང་། 
12-15-33a
ལུས་ཀྱི་འཛུམ༢་པའི་བཞིན་གྱིས་བསོང་བོར་སྨྲ༧་བ་དང་ལྷག་བསམ་དང་མཐུན་པའི་ལས་གཉིས་སོ། །བདེ་སྡུག་མཉམ་པའི་ལས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་སྡུག་བསྔལ་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ། བདེ་བ་ཅན་ལ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་མིན་པར། བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་ཅི་ཡང་རུང་འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་ཅན་ཀུན་ལ་མཉམ་པོར་བརྩེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་བཅའི་ཁུར་བླངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྱིད་ལུག་པ་མེད་པ༨་མི་ཞུམས་པའི་ལས་དང་། ལོག་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཡིད་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ༩་མི་བཟློག་པའི་ལས་དང་། མདོ་སོགས་ཐོས་པ་དང་དོན་གྱིས་ངོམས་མི་མྱོང་བ༡༠་ཐབས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ལས་དང་། བདག་གི་འཁྲུལ་པ་རྣམས་ལ་ཉེས་པར་ལྟ༡༠་བ་དང་། གཞན་གྱི་འཁྲུལ་བ་རྣམས་ལ་མི་༢གཤེ་བར་བསྒོ་བ༡༡་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་འདུན་པ་བཟློག་པའི་ལས་དང་། སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར༡༢་བྱེད་པ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་ཡིད་ལ་ཕྱེད་པའི་ལས། སྤྱོད་ཡུལ་དག་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་རེ་བའི་སྦྱིན༡༣་པ་དང་༡ ། སྲིད་པའི་འགྲོ་བར་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས༢་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེ་འགྲས་པ་མེད་པའི་བཟོད་པ་དང༣་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་བརྩོན་འགྲུས༤་དང་། གཟུགས་མེད་དུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཁམས་རྣམ་པར་བསལ་བའི་བསམ་གཏན༥་དང་། ཐབས་དང་ལྡན་པའི་ཤེས༦་རབ་སྟེ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་དང་། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས༡༩་ཟིན་པའི་ཐབས༧་དང་ཚིག་བདུན་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ལས་སོ། །ཆོས་སྨྲ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་
12-15-33b
བ་རྣམས་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བྱམས༡་པ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་བརྟེན་པ་དང་། གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཆོས་ཉན་པ་དང༢་། གུས་པར་བྱས་ཏེ་དགོན་པར་གནས༣་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་རྣམ་རྟོག་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་སྤོང་བ་དང་ཆགས་པའི་གླུ་གར་སོགས་སྣ་ཚོགས་དག་ལ་མི་དགའ་བ༤་དང་། ཐེག་པ་དམན་པ་མི་འདོད་པ་དང༥་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཕན་ཡོན་ལ་ལྟ་༢༤བ་དང་ཚིག་འདི་གཉིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文译文：
应知这里"具极清净智"的这一词句，其分析即是后续诸词，如此对此法做了善说。关于诸佛"具极清净智"，应知是由十九种功德所摄：于所知无极大障碍而趣入的功德，了知无有无二真如最胜清净等。
从义理角度来看，菩萨具足三十二法，则名为菩萨菩萨。什么是三十二法？(1)利益一切众生安乐的增上意乐，(2)引导一切趣入从一至一的一切智智之业，(3)完全了知"我为什么"的无颠倒业，所说的四种自知，(4)摧伏我慢，不令他人行事而自己精进之业，(5)坚固不动的增上意乐之业，(6)真诚无伪的慈爱，不与财物相联系之业，(7)于亲与非亲平等心，于利益者与伤害者无贪嗔之业，(8)直至涅槃边际永远亲近，在其他生世也随顺，以真诚等三词解释为无财物之业，(9)恰当言语，与此相应的语业，(10)身体微笑的面容平和说话，与增上意乐相应的两种业。
平等对待苦乐之业，大悲无缺，不仅对有苦者生悲，对有乐者不生悲，而是对苦乐舍一切有为苦的众生平等慈悲。(11)对已担负誓言重担者无懈怠不退缩之业，(12)因邪行而心不厌烦不退转之业，(13)对经等所闻和义理无厌足之业，全面掌握方法，(14)观自己过错为过失，(15)不呵责他人过错而劝导，以这两句表示从违品中转回意乐之业，(16)在一切威仪中清净菩提心之业，不间断地忆持于心，如《清净行境经》所说。
(17)不期待异熟果报的布施，(18)不住于轮回诸趣一切生的持戒，(19)对一切众生无嗔恨的忍辱，(20)摄集一切善根的精进，(21)不生无色界的远离禅定，(22)具方便的智慧，即正行六波罗蜜多，(23)由四摄事所摄持的方便，以这七句表示殊胜趣入之业。
(24)于说法善知识持戒者和破戒者无二的慈爱，亲近胜者，(25)恭敬听法，(26)恭敬住阿兰若，(27)舍弃非善世间分别，不喜欢贪著歌舞等各种活动，(28)不希求小乘，(29)观大乘功德，这两句表示作意功德。
;


 །སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཡོངས་སུ༦་སྤོང་བ་དང་། བདག་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན༢༥་པ་དང༢༥་སྟེ་གྲོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གཉིས་སོ། །ཚངས་པའི་གནས་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ༡་དང་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔས་རྣམ་པར་རྩེན་པ༢་མཐུ་ཐོབ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་པ༣་སོ་སོ་རང་གིས་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ་ཚད་མར་བཤད་ཀྱི་དོན་ཙམ་ཤེས་པ་ནི་མིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཚིག་གསུམ་གྱིས་གྲུབ་པའི་ལས་སམ་རྟགས་སོ་དང་། ༧ སྒྲུབ་པ་དང་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་མི་ག༡ཏོང་བ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་༢སྡུ༩ད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཚིག་གཅིག་ཏུ་ཆད་པ༢་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འདོམས་ཤིང་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བདེན་པ་གཅེས་སུ་བྱེད་པ༣་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གིས་སྡུད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ༣༣་ཀྱིས་སེམས༤་ཀུན་ཉོན་ཅན་མིན་པ་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་ཚིག་བཞིས་དེས་འཇོག་པའི་ལས་སོ། །ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཚིག་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚིག་དང་པོ་རྒྱས་པར་བཤད་པའམ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་བདེ་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་ཚིག་འདི་ནི་ལྷག་བསམ་དེས་གཞན་ལ་འཇོག་པའི་ལས་བཅུ་དྲུག་གིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལས་བཅུ་དྲུག་ནི། གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་
12-15-34a
བརྒྱུད་པའི་སྦྱོར་བའི་ལས༡་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་ལས༢་དང་། གཞན་གྱིས་བྱེད་དུ་མ་བཅུག་པར་ལྷག་པའི་བསམ་པས་བདག་ཉིད་སྦྱོར་བའི་ལས་༣ དང་། མི་འཁྲུགས་པའི་ལས༤་དང་། ཟང་ཟིང་དང་མ་འདྲེས་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། ཚིག་གསུམ་གྱིས་ཟང་ཟིང་མེད༥་པའི་ལས་དང་། ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་དེ་དང་མཐུན་པའི་ངག་དང་ལུས་ཀྱི་ལས༦་དང་། བདེ་སྡུག་གཉིས་སུ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ལས༧་དང་། མི་ཞུམ་པའི་ལས༨་དང་། མི་བཟློག་པའི་ལས༩་དང་། ཐབས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ལས༡༠་དང་། ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་འདུན་པ་བཟློག་པའི་ལས༡༡་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལས༡༢་དང་། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་ལས་དང་། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། ཚིག་བདུན་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ལས༡༣་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ༡་དང་།དམ་པའི་ཆོས་གུས་པར་ཚུལ་བཞིན་ཉན་པ༢་དང་། དགོན་པ་ལ་གནས་པ༣་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་ཆགས་པས་གླུ་གར་སོགས་འཇིག་རྟེན་པའི་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང༤་། མདོའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་དང༥་། གཉིས་ཀྱིས་གྲོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང༦་། ཚིག་དྲུག་གིས་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་ལས༡༤་དང་དེ་ནི་གང་གིས་ཐུབ་བྱེད་དོ། །ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། མཐུ་ཐོབ་པ་དང་། རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཚིག་གསུམ་གྱིས་གྲུབ༡༥་པའི་ལས་དང་།
12-15-34b
ལོག་སྒྲུབ་ཅན་མི་གཏོང་བའི་སྙིང་རྗེས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འདོམས་ཤིང་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་ཚིག་གཟུང་ངོས་སུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཙམ་མིན་པའི་བདེན་པ་གཅེས་སྤྲས་སུ་བྱེད་པ་གཅིག་ནི་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གིས་སྡུད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས་ཟིན་པས་སེམས་ཀུན་ཉོན་ཅན་མིན་པ་དང་། ཚིག་བཞིས་དེས་འཇོག་པའི་ལས་དང་༡༦། ཚིག་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཚིག་དང་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དང་པོའི་ཚིག་ནི་ཉེར་བཟུང་ནས། །ཚིག་དེ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཡོན་ཏན་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་སྟེ་རྣམ་དག་བློ་སོགས་བཞིན་ནོ། །དང་པོའི་ཚིག་ནི་ཕན་བདེའི་བསམ་པ་ཉེར་བཟུང་ནས། །ཐ་དད་དོན་གྱིས་ཐ་དད་ཚིག །ཅེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལེའུ་གཉིས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文译文：
(30)完全舍弃恶友，(31)自己依止善知识，这两者是伴侣的功德。(32)清净四梵住，清净无量，(33)以五神通游戏获得神力，(34)依靠智慧，以这三句教示各自证悟的功德，解释为量，而非仅知道义理。如此，以这三句表示成就的业或标志。(35)不舍弃行持正行和邪行的众生，摄集资粮的功德，(36)一言决断，无疑传授指示，(37)珍视法谛，以法和财物摄受，(38)以菩提心无杂染心为先导，以这四句表示安置之业。如是所说，应知这些词句也是对第一句的广说或分析。
如何理解呢？"对一切众生行利乐的增上意乐"这一句，应知是由这增上意乐安置他人的十六种业来分析的。其中十六种业是：(1)从一至一相续的加行业，(2)无颠倒业，(3)不令他人行事而以增上意乐自己精进的业，(4)不动业，(5)无财物牵连、对有利益者无爱著、对伤害者无嗔恨、在其他生世也随顺，以三句表示无财物之业，(6)以两句表示与此相应的语和身业，(7)无二平等对待苦乐的业，(8)不退缩之业，(9)不退转之业，(10)全面掌握方法之业，(11)以两句表示从违品中转回意乐之业，(12)不断继续作意之业，(13)正行六波罗蜜多之业，行持摄事，以七句表示殊胜趣入的业，(14)亲近胜者，(15)恭敬如理听闻正法，(16)住阿兰若，舍弃非善分别，因贪著歌舞等而舍弃各种世间活动，以经中两句表示作意功德，以两句表示伴侣功德，以六句表示为成就而精进的业，这是以何成办。清净无量，获得神力，证悟功德，以三句表示成就业，以悲心不舍行邪行者而摄集资粮的功德，无疑教导指示，不取疑惑者的言词为准绳。珍视真实而非仅言辞的真谛，以法和财物摄受，以菩提心摄持而无杂染心，以四句表示安置之业。应知这些句子是对第一句的分析。
抓取第一句，对该句的分析是功德的随行，如清净智等。抓取第一句利乐意乐，以不同义表达不同词。如是所说。所知特性品第二。
;
;


 ༈ །
第三入所知定义
གསུམ་པ་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་བལྟ་བར་བྱ། ཞེ་ན། མང་དུ་ཐོས་པས་རྒྱུད་བསྒོས་པའི་གནས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ལ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀུན་ཉོན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟར་འདི་ཡང་རྣམ་བྱང་གི་ས་བོན་ཡིན་པ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྡུས་པ། མདོ་སོགས་ཆོས་དང་བདག་མེད་སོགས་དོན་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཅན། གཟུང་བའི་དངོས་པོའི་གནས་ལྟ་བུར་སྣང་བ། ལྟ་བ་རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་དང་བཅས་པའི་ཡང་ན་ལྟ་བ་དང་བཅས་ཏེ་གཟུང་འཛིན་རྣམ་རྟོག་གཞན་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་གང་ཡིན་པའོ། །ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་པོ་སུ་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མང་དུ་ཐོས་པས་བསྒོས་པ། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཚད་མེད་པ་མཉེས་པར་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པ་
12-15-35a
སྟེ་འདིས་དེ་ཐོབ་པ། གཅིག་ཏུ་མོས་པ་མི་ཕྱེད་པ་ཅན་གྱི་མང་ཐོས་སོགས་འདི་གསུམ་གྱིས་དགེ་རྩ་ལེགས་པར་བསགས་པའི་ཕྱིར། བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལེགས་པར་བསགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །གང་དུ་འཇུག་ཅེ་ན། ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་དང་དོན་སྣང་བའི་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་འཇུག་བྱའི་ཡུལ་ཡིན་པས་གཞི་ཉིད་དུ་བརྗོད་ལ། མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་དང་། མཐོང་སྒོམ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་སྟེ། མོས་སྤྱོད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་རིག་ཙམ་དུ་རྗེས་སུ་སྒྲོགས་པ་ལ་མོས་པ་དང་། མཐོང་ལམ་དུ་དེ་ཇི་ལྟ་བཞིན་སེམས་ཅན་མེད། ཆོས་མེད། གཟུང་བ་མེད། འཛིན་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། བསྒོམ་ལམ་དུ་ཉོན་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དང་།མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་དུ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་རིམ་པ་དེ་བཞིན་འཇུག་གོ། ཇི་ལྟར་ཐབས་གང་གིས་འཇུག་ཅེ་ན། ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་། དེར་སེམས་མི་ཞུམ་པར་བྱ་ཕྱིར་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སེམས་སྦྱོང་བ་དང་། གནས་བཞི་སྤོང་བ་དང་། མདོ་སོགས་ཆོས་དང་དེས་བརྗོད་བྱའི་དོན་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་རྟག་ཏུ་གུས་པར་བྱས་ཏེ་སྦྱོར་བ་ལ་བག་ཡོད་པས་འཇུག་གོ། རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སེམས་སྦྱོང་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མིར་གྱུར་པ་དཔག་མེད་པ་དག་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་དུས་མཉམ་པར་བླ་མེད་རྫོགས་བྱང་དུ་འཚང་རྒྱ་བས་བདག་གིས་ཀྱང་དེ་ཅིས་མི་ཐོབ་སྙམ་དུ་ཞུམ་པ་མེད་པར་བྱེད་པ་ནི་སེམས་སྦྱོང་བ་དང་པོའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་
12-15-35b
བསམ་པ་གང་གིས་སྦྱིན་སོགས་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་བསམ་པ་སེར་སྣ་མེད་པ། འདོད་པ་ལ་རྣམ་རྟོག་མེད་པ། གནོད་སེམས་མེད་པ། ལེ་ལོ་མེད་པ། གཉིད་རྨུགས་མེད་པ། མ་རིག་པ་མེད་པ་དེ་བདག་གིས་ཐོབ་སྟེ། བསམ་པ་ཁྱད་འཕགས་ཐོབ་ན་སྦྱིན་སོགས་ངང་གིས་འབྱུང་བས་དེས་བདག་ཚེགས་ཆུང་ངུས་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་སྦྱོང་བ་གཉིས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པའི་དགེ་ཆོས་དང་ལྡན་པ་རྣམས། འཕྲལ་དུ་ཤི་ན་འཕྲལ་དུ་འདོད་པ་བཞིན་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྐྱེ་ན། བདག་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤངས་པ་དགེ་བ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་དགེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་ལྡན་པ་འཕྲལ་དུ་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་ཅིས་མི་འགྱུར་སྙམ་པ་ནི་སེམས་སྦྱོང་བ་གསུམ་པའོ། །དོན་དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། གང་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དཔག་མེད་པ། །མིར་གྱུར་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་གྱུར་པ། །དེ་ཕྱིར་ཞུམ་པར་མི་བྱའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文译文：
第三入所知定义
如何观察趣入所知特性？具足多闻熏习心相续的心，不为阿赖耶识所摄，如同阿赖耶识是烦恼因，此心亦是清净种子，为如理作意所摄，具有经等法及无我等义显现多种显现的方式，显现如所取事物的处所，与见闻识俱，或与见俱，是其他意言分别取执的种子。
趣入所知特性的是谁？心相续为大乘法多闻所熏习，现前满足无量佛出世并由此获得，一向决定不退转的多闻等，由此三者善积集善根故，善积集福慧二资粮的菩萨。
趣入于何处？与见俱的法和显现义的意言，从大乘法因生起，此即是所趣入境，故说为基础；趣入信解行地、见修究竟道：于信解行中信解随顺宣说一切法唯识，于见道如实彻悟无众生、无法、无所取、无能取，于修道修习一切烦恼所知障的对治，于究竟道因无障碍而彻悟。以这四种次第而趣入。
如何以何方便趣入？生起二资粮善根力，为使心不退怯而以三种方式净化心，舍离四处，经常恭敬专注于修习缘经等法及其所诠义的止观，以不放逸行持而趣入。
以三种方式净心是：无量世界中无量人类在同一刹那同时证得无上正等菩提，思维"我为何不能获得"而不退怯，这是第一种净心。菩萨以何等意乐行持布施等波罗蜜多的意乐：无悭吝、无欲望分别、无害心、无懈怠、无昏沉睡眠、无无明，"我将获得此意乐，获得殊胜意乐后，布施等自然生起，因此我将以小功用圆满诸波罗蜜多"，这样思维是第二种净心。世间有障碍善法者，立即死后立即如愿获得殊胜身，思维"我已断除违品，具足无障碍善法，为何不能立即获得一切圆满"，这是第三种净心。
此义偈颂道：因为无量众生，以人身于每一刹那，证得圆满菩提，因此不应退怯。
;


 །བསམ་པ་གང་གིས་ལེགས་པའི་ཡིད་དགེ་སེམས་ཀྱིས། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་བྱེད་པ་ཡི། །བསམ་པ་ནི་རྫོགས་བྱང་གི་ཕྱིར་དང་སེམས་ཅན་ཕན་བདེའི་ཕྱིར་བྱེད་པའོ་དེ་ཐོབ་བརྟན་པ་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི། །སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་མིན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད། །འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཤི་མ་ཐག །འདོད་བཞིན་སྲིད་རྩེའི་བར་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ལུས་ཐོབ་ན། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤངས་པ་ཡི་དགེ་ལྡན་འཕྲལ་དུ་ཡང་། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཅིས་མི་འཐོབ། ༧ །གནས་བཞི་སྤོང་བ་ནི། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྤངས་པས་ཉན་རང་གི་ཡིད་བྱེད་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་། །ཡིད་གཉིས་
12-15-36a
དང་སོམ་ཉི་སྤངས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་མངོན་ཞེན་སྤངས་བས་ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་ཆོས་ལ་ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་མངོན་ཞེན་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བློའི་མདུན་ན་གནས་པ་དང་བཞག་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ༧ །གཟུགས་སོགས་མཚན་མ་གང་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་མདུན་དུ་གནས་པའམ་བཞག་དང་། །གང་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཆེད་དུ་བརྩལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་ལ་གནས་པ་རྣམས། །ཀུན་ལ་བློ་ལྡན་མི་རྟོག་ན། །བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་བར་གྱི་ཆོས་ལ་མཚན་མར་མངོན་ཞེས་མི་བྱའོ། ༧ །བྱེད་པ་གང་གིས་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་ལ་འཇུག་ཅེ་ན། །ཐེག་ཆེན་ཆོས་ཐོས་པས་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྡུས་པ། མདོ་སོགས་ཆོས་དང་དོན་སྣང་བ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་བྱེད་པོ་དང་། སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་བཞི་སྟེ། བྱ་བ་མིང་དང་དོན་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཏགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པའི་དུས་ན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་སྟེ། མིང་དང་དོན་གྱི་དངོས་པོ་དང་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པ་བཞི་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇུག་སྟེ་དེ་དག་མིང་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟར་བྱང་སེམས་རྣམ་རིག་ཙམ་ལ་འཇུག་པར་བརྩོན་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དེ། ཡི་གེ་དང་དོན་སྣང་བའི་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་དེ་ལ་ཡི་གེའི་
12-15-36b
རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་མིང་དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པ་ཡང་དག་པར་རྟོག་གོ། ཡི་གེ་ལ་བརྟེན་པའི་དོན་དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་རྟོག་གོ། མིང་དེ་ཡང་དོན་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ངོ་བོ་དེའི་ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པར་ཟད་པ་ཙམ་དུ་ཡང་དག་པར་རྟོག་གོ། དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་ཤིང་། མིང་དང་བཅས་པའི་དོན་གང་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པ་ཡི་སྒྲ་གཉིས་དང་བཅས་ཤིང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་དོན་གཉིས་བཅས་པ་ཕྱི་རོལ་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་དམིགས་པ་ན། ཐབས་སུ་གྱུར་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་བཞི་དང་། དེ་ཡི་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པ་ཇི་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་པོ་དག་གིས་ཡི་གེ་དང་དོན་སྣང་གི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་འཇུག་གོ། དེ་ཡང་མིང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་འབྲས་བུ་མིང་མི་དམིགས་པ། དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་འབྲས་བུ་དངོས་པོ་མི་དམིགས་པ། དེ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་དུ་གདགས་པ་ལ་སྦྱར་ཏེ་བཞིའོ། །རྣམ་རིག་ཙམ་ལ་འཇུག་ཅེས་ཇི་སྐད་བྱ། ཅི་འདྲ་བར་འཇུག་ཅེ་ན། རྣམ་རིག་དེ་ཙམ༡་ཉིད་དང་། འདིར་ཕྱི་དོན་མེད་པ་འབའ་ཞིག་མིན་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་པའི་དོན་གྱིས་ཀྱང་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文译文：
以何意乐善净意善心，行持布施等，其意乐为圆满菩提及利益众生安乐而行。获得此坚固意乐的诸菩萨，其布施、持戒等被称为非世间。具世间善法者死后，如愿获得至有顶间圆满身，断除违品而具善者立即，为何不能获得乃至佛间的圆满？
舍离四处是：舍离作意而完全舍离声闻缘觉的作意，舍离疑虑而对大乘无有一切疑惑，舍离法执而完全舍离对所闻思法的我和我所执着，舍离分别而不作意、不分别定心前安住和安置的一切相。
任何色等相自然安住于前或安置，及自己刻意专注于禅定相者，于一切不分别具智者，将获得殊胜菩提，对从色至一切相智间的法不应明显执着为相。
以何行为如何趋入？从听闻大乘法的习气因生起，为如理作意所摄，经等法和义显现，具见的意言是行为者；四种遍求加行：遍求名称、义、自性和差别的安立；正确如实了悟时的四种遍知：名、义事、其自性和差别安立四者，及如实遍知自性和差别义，以这些趣入，因为它们以名为所缘。
又如是，精进趣入唯识的菩萨如此成就者，对于文字和义显现的意言，了悟作为文字自性的名仅是意识分别而已，依文字的义仅是意言而已，名仅是彼义的自性和自性的差别安立而已。因此，仅缘取为意言，任何具名义及有自性、差别安立二名，具有自性与差别二义，不被缘取为如外境般遍计的义相。以成为方便的四种遍求及其果如实遍知四者，于文字和义显现的意分别，趣入唯识性。其中，遍求名的果是不缘名，遍求事的果是不缘事，同样应用于自性和差别安立，共四种。
唯识趣入是什么意思？如何趣入？仅仅是唯识，此处不仅是无外境，由识义也是无义。
;


 །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་དོན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་རྒྱུ་མཚན་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ༢་གཉིས་ལས་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་བཏགས་པ་དང་། ཅི་གཉིས་པོ་རིགས་གཞན་ནམ་མིན་ཞེ་ན། རྣམ་ཤེས་གཅིག་ཉིད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཉིད༣་ལ་དུས་གཅིག་སྣང་ཞིང་འཇུག་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་མིང་དང་དོན་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པ་དང་། 
12-15-37a
ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བཏགས་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དོན་མེད༡་པ་ཉིད་དང་། དེ་དག་མེད་བཞིན་སྣང་བ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་ཉེ་བ༢ར་གནས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྣ་ཚོགས༣་ཀྱི་དོན་སྣང་བ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ༧ །དཔེར་ན་མུན་ཁུང་ན་སྦྲུལ་དུ་སྣང་བའི་དོན་མེད་པར་ཐག་པ་ལ་དེའི་བློ་འཇུག་པ་བཞིན་དུ། དེས་ན་སྦྲུལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཛིན་པ་ནི་ནོར་བའམ་འཁྲུལ་བ་སྟེ། དེའི་དོན་རྟོགས་པ་རྣམས་ནི་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་གྱི་བློ་ལྡོག་ཅིང་ཐག་པའི་བློར་གནས་པ་བཞིན་ནོ། །ཐག་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཕྲ་མོར་གཞིག་པར་བྱས་ན་ཐག་འཛིན་ཡང་ནོར་བ་སྟེ། ཐག་པ་ནི་ཁ་དོག་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དུ་མའི་ཚོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པར་དབྱེ་བའི་བློ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཐག་པའི་བློ་ཡང་བཟློག་པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཤེས་པའི་བློ་ལ་བརྟེན་དེ་ཡི་གེ་སོགས་དང་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་སྣང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྟོག་པ་དེ་དག་ལ་ཇི་ལྟར་སྦྲུལ་གྱི་བློ་བསལ་བ་བཞིན་དུ་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དེ་ལ་དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་ཡང་དག་པའི་དོན་བསལ་ན། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་བློ་ཡང་རྣམ་པར་གཞིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདིས་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་དོན་སྣང་བའི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པས། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་འཇུག་པས། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། ༧ །ཡོངས་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་ཅེ་ན། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་བཟློག་ནས་འཇུག་
12-15-37b
སྟེ་གཟུང་བ་མེད་ན་འཛིན་པའང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་གྱི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་བཤིག་པ་དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཐོབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་དོན་དུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་སྐབས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུང་བ་མེད་པ་དེས་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་སྣང་བ་ཡང་མི་འབྱུང་སྟེ། གང་གི་ཚེ་མདོ་སོགས་ཆོས་གང་ཡིན་པ་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་མིང་ཙམ་མོ་ཞེས་དོན་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་མིང་ལ་གནས་ཤིང་། ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་ཁོ་ན་སྟེ། །རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པ་མེད། །མིང་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་རིག་ལ། །མིང་ཞེས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད། །ཅེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་མངོན་སུམ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པ་དེའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་།དམིགས་པར་བྱེད་པ་གཉིས་ཀ་མེད་པར་མཉམ་པས་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་བྱར་མེད་པ་མཉམ་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文译文：
十二处和随顺世间义名言是什么样的？从因相和见二者而安立为十二处。若问这两者是否为其他种类？一识以多种行相同时显现和趣入，如此则名、义、自性、差别安立，以及自性和差别所立义这六种相无义，它们虽无而显现，接近于所取和能取事，同时以多种义显现变化的缘故。
譬如在黑暗处无蛇而见绳为蛇的心趣入，因无蛇故，于绳执为蛇是错误或迷乱。了解其义者，于绳上遣除蛇想而安住于绳想。若将绳细分析，则绳执也是错误，因为绳是色、香、味、触等特征的多种聚合。如同依靠分析色等的智慧，也能遣除绳想，同样，依靠了知圆成实自性义的智慧，对文字等和义六种显现的意识分别，如同遣除蛇想一样，若遣除这六种义中真实义的成立，唯识的智慧也应当被破析。
如此，菩萨通过意言义显现的义相趣入，即是趣入遍计所执自性；通过趣入唯识，即是趣入依他起自性。
如何趣入圆成实自性？遣除唯识的想法而趣入，因为无所取就无能取。此时，菩萨破除义想，从而获得意言法习气因所生的那些显现为义的一切显现都没有机会生起。由于无所取，唯识的显现也不生起。当如经等所说："此一切法唯是名"，对一切义不作分别而住于名，"一切唯是名而已，无有一切分别趣入，于显为名的识上，安立为名"。
当以法界各别正智以现前方式安住时，菩萨所缘和能缘二者皆无而平等，故无法区分二者差别的平等智无分别而生起。如此，此菩萨已趣入圆成实自性。


 །གཟུགས་སོགས་ཆོས་དང་ལྷ་སྦྱིན་དང་དད་པས་རྗེས་འབྲང་སོགས་གང་ཟག་མདོ་སྡེ་སོགས་ཆོས་དང་དེའི་བརྗོད་བྱའི་དོན། །བསྡུས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ལྟ་བུ་དང་ནི་གཟུགས་བདག་མེད་ཚོར་བ་བདག་མེད་སོགས་རྒྱས་དང་ཡིག་འབྲུ་ཨ་སོགས་རིགས། །མ་དག་པ་སོ་སྐྱེ་དང་དག་པ་འཕགས་པ་དང་མཐའ་ཤེར་ཕྱིན་དང་ས་བཅུ་པ་སོགས་བསྡུས་དོན་ལ་དམིགས་པ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་མིང་གི་ཡུལ། །དེ་ལྟར་ན་བྱང་སེམས་འདི་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་རྣམ་རིག་ཙམ་ཉིད་དུ་འཇུག་པས་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེར་ཞུགས་པས་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་ཞུགས་
12-15-38a
པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་སུམ་དུ་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ནི་ཆོས་དབྱིངས་ཡིན་ལ་དེ་རྟོགས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡོད་པར་མཐོང་བས་སེམས་བདག་མེད་པར་མཉམ་པ་དང་། བྱང་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་དང་དེ་དག་གི་གནས་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་གི་ཡང་ཡིན་པས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་དག་གི་ཆོས་སྐུ་གང་ཡིན་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་སེམས་མཉམ་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེའི་མཐོང་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་རྣམ་རིག་ཙམ་དེ་ལ་འཇུག་ཅེ་ན། འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐེག་ཆེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྟན་དོན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་དམིགས་པའོ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཞི་ལྷག་གི་ཤེས་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ཐོབ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བླ་ན་ཡོད་མེད་སོགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་ཅན་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཤེས་པས། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་གཟུགས་སོགས་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་རེག་པར་འགྱུར་བའི་ཐེག་ཆེན་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་སྤེལ་ཏེ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པས་གནས་གྱུར་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྟོངས་སོགས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་འཇུག་གོ། ༧ །རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཇི་བཞིན་མཐོང་བས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བས་རང་བཞིན་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ནོར་བ་མེད་པར་
12-15-38b
རྟོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེས་ན་བྱང་སེམས་དེ་ཇི་ལྟར་རྩྭ་སོགས་ལ་སྔགས་ཀྱིས་སྒྱུ་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྒྱུ་མ་མཁན་བཞིན་དུ། ཆོས་རྣམས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བཅས་པ་སྟོན་པ་ལ་ཡང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་ཐོབ་འདི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡང་མིན། རྣམ་རྟོག་ཀྱང་མིན་ཏེ་ཉོན་མོངས་མེད་པས་སོ། །རྣམ་རིག་ཙམ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་དེ་ལ། ཏིང་འཛིན་བཞི་ལ་གནས་པའི་ངེས་འབྱེད་ནི་བདག་མེད་པའི་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་ཡིན་ལ་དེ་དང་ཆ་མཐུན་སྦྱོར་ལམ་བཞི་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། ཡོངས་ཚོལ་བཞི་པོ་དེས་བཟུང་བའམ་ཕྱི་དོན་མེད་པར་བཟོད་པ་ཆུང་ངུའི་ཚེ་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཏིང་འཛིན་ཏེ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གྱི་དྲོ་བར་ངོ་བོར་གྱུར་བའོ། །བཟོད་པ་ཆེན་པོའི་ཚེ་སྣང་བ་མཆེད་པའམ་གསལ་བའི་ཏིང་འཛིན་རྩེ་མོའི་གནས་སོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་བཞིན་ཡོངས་ཤེས་བཞི་པོ་དག་ལ་དོན་མེད་པར་རྣམ་རིག་ཙམ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་ཞུགས་པ་དང་། དེ་ལ་ཕྱི་དོན་ནི་མེད་པ་ལ་ངེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་སྟེ་གཟུང་བ་ཙམ་འགོགས་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྗེས་སུ་སོང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན། བདེན་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་གཟུང་བ་མེད་པར་བརྟེན་ནས་འཛིན་པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་འབྱུང་བས་བཟོད་པའི་གནས་སོ། །གང་གི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་འཇིག་པ་དེ་ནི་མཐོང་ལམ་སྔ་ལོག་དེ་མ་ཐག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སུ་བལྟའོ།

 །གཟུགས་སོགས་ཆོས་དང་ལྷ་སྦྱིན་དང་དད་པས་རྗེས་འབྲང་སོགས་གང་ཟག་མདོ་སྡེ་སོགས་ཆོས་དང་དེའི་བརྗོད་བྱའི་དོན། །བསྡུས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ལྟ་བུ་དང་ནི་གཟུགས་བདག་མེད་ཚོར་བ་བདག་མེད་སོགས་རྒྱས་དང་ཡིག་འབྲུ་ཨ་སོགས་རིགས། །མ་དག་པ་སོ་སྐྱེ་དང་དག་པ་འཕགས་པ་དང་མཐའ་ཤེར་ཕྱིན་དང་ས་བཅུ་པ་སོགས་བསྡུས་དོན་ལ་དམིགས་པ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་མིང་གི་ཡུལ། །དེ་ལྟར་ན་བྱང་སེམས་འདི་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་རྣམ་རིག་ཙམ་ཉིད་དུ་འཇུག་པས་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེར་ཞུགས་པས་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་ཞུགས་
12-15-38a
པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་སུམ་དུ་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ནི་ཆོས་དབྱིངས་ཡིན་ལ་དེ་རྟོགས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡོད་པར་མཐོང་བས་སེམས་བདག་མེད་པར་མཉམ་པ་དང་། བྱང་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་དང་དེ་དག་གི་གནས་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་གི་ཡང་ཡིན་པས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་དག་གི་ཆོས་སྐུ་གང་ཡིན་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་སེམས་མཉམ་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེའི་མཐོང་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་རྣམ་རིག་ཙམ་དེ་ལ་འཇུག་ཅེ་ན། འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐེག་ཆེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྟན་དོན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་དམིགས་པའོ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཞི་ལྷག་གི་ཤེས་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ཐོབ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བླ་ན་ཡོད་མེད་སོགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་ཅན་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཤེས་པས། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་གཟུགས་སོགས་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་རེག་པར་འགྱུར་བའི་ཐེག་ཆེན་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་སྤེལ་ཏེ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པས་གནས་གྱུར་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྟོངས་སོགས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་འཇུག་གོ། ༧ །རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཇི་བཞིན་མཐོང་བས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བས་རང་བཞིན་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ནོར་བ་མེད་པར་
12-15-38b
རྟོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེས་ན་བྱང་སེམས་དེ་ཇི་ལྟར་རྩྭ་སོགས་ལ་སྔགས་ཀྱིས་སྒྱུ་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྒྱུ་མ་མཁན་བཞིན་དུ། ཆོས་རྣམས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བཅས་པ་སྟོན་པ་ལ་ཡང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་ཐོབ་འདི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡང་མིན། རྣམ་རྟོག་ཀྱང་མིན་ཏེ་ཉོན་མོངས་མེད་པས་སོ། །རྣམ་རིག་ཙམ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་དེ་ལ། ཏིང་འཛིན་བཞི་ལ་གནས་པའི་ངེས་འབྱེད་ནི་བདག་མེད་པའི་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་ཡིན་ལ་དེ་དང་ཆ་མཐུན་སྦྱོར་ལམ་བཞི་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། ཡོངས་ཚོལ་བཞི་པོ་དེས་བཟུང་བའམ་ཕྱི་དོན་མེད་པར་བཟོད་པ་ཆུང་ངུའི་ཚེ་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཏིང་འཛིན་ཏེ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གྱི་དྲོ་བར་ངོ་བོར་གྱུར་བའོ། །བཟོད་པ་ཆེན་པོའི་ཚེ་སྣང་བ་མཆེད་པའམ་གསལ་བའི་ཏིང་འཛིན་རྩེ་མོའི་གནས་སོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་བཞིན་ཡོངས་ཤེས་བཞི་པོ་དག་ལ་དོན་མེད་པར་རྣམ་རིག་ཙམ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་ཞུགས་པ་དང་། དེ་ལ་ཕྱི་དོན་ནི་མེད་པ་ལ་ངེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་སྟེ་གཟུང་བ་ཙམ་འགོགས་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྗེས་སུ་སོང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན། བདེན་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་གཟུང་བ་མེད་པར་བརྟེན་ནས་འཛིན་པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་འབྱུང་བས་བཟོད་པའི་གནས་སོ། །གང་གི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་འཇིག་པ་དེ་ནི་མཐོང་ལམ་སྔ་ལོག་དེ་མ་ཐག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སུ་བལྟའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是简体中文翻译：
色等法和提婆达多以及信解随行等补特伽罗，经典等法和其所诠义；总摄的一切法无我等，以及色无我、受无我等广说，以及字母阿等种类；不清净的凡夫和清净的圣者，以及边际胜义和十地等总义所缘，由详细分类为名的对象。如是，此菩萨通过仅仅了知识相为唯识而入，由此入而入欢喜地，即证悟法界现前，如来种性为法界，了悟它并生为佛子，见一切众生皆有佛性，故心平等无我，于一切菩萨心平等，彼等之处亦是我处。对一切佛，为获得彼等法身故而得心平等，这是其见道。为何入于唯识呢？缘于混合法，即一切法的真如，大乘一切教义的总要所缘，出世间止观智慧及其后得，了知诸法的因果、自性和有上无上等种种能取所取相的分别识，舍弃阿赖耶识中色等因相的一切种子，接触法身，增长大乘闻熏的种子，通过证悟真如而转依，圆满成就佛陀的空性等一切功德，为获得一切智智而入。
后得智了知阿赖耶识作为一切生起之因，及其果相唯识之相，如实见依他起性如幻等，了达无有自性错谬颠倒。因此，此菩萨如同幻师对草等咒术所成的幻法，对诸法因果的显示，在一切时中无有颠倒。此后得既非无分别，亦非妄念，因无烦恼故。
入于唯识时，住于四种三摩地的决择分是见无我性，与此相顺的四种加行道如何观呢？由四种遍求而知无外境，小忍时获得"现"三摩地，成为顺决择分的暖位。大忍时获得"明增"或"光明"三摩地，为顶位。如实遍知四种所缘无外境唯识而入，确定外境不存在是真实义的一分，即唯破除所取而入"随行"三摩地，顺真实即了知无所取故而无能取，为忍位。此后唯识想破灭，即是见道前刹那的三摩地，应视为世间最上法位。


 །ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་དག་མཐོང་ལམ་གྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ཉེ་བས་ཡིན་པར་གྱུར་པས་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ཞེས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ས་ལ་ཞུགས་ཏེ་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་
12-15-39a
ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་དེ་ལ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཇི་ལྟར་སྦྱོར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་སའི་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ས་ཐོབ་པའི་རྟགས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་བཞག་རྣམ་པར་གནས་པ་བསྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པ་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཉིད་དུ། དམིགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་རྣམས་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡོམ་ནས་སམ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་པས་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོར་གོམས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་སེམས་སེམས་བྱུང་དེ་གནས་གྱུར་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པ་གསུམ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་རོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་དང་། བྱང་སེམས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་གང་ཡིན་པ་འདི་གཉིས་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཁྱད་པར་བཅུས་བྱང་སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་འཕགས་ཏེ། དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ལ་ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པས་དམིགས་པ་དང་། ཉེ་བར་བརྟོན་པའི་ཁྱད་པར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་བརྟན་པར་བྱ་པའི་ཕྱིར་དགེ་རྩ་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་། རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཆོས་དང་གང་ཟག་གཉིས་ཀ་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང་ཉན་ཐོས་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ཙམ་མོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཁྱད་པར་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། སའི་ཁྱད་པར་ས་བཅུ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་ཉན་ཐོས་ལས་བཅུའི་རྣམ་བཞག་མེད་དོ། །ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཁྱད་པར་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་སྤོང་བ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའི་ཕྱིར་དང་ཉན་ཐོས་ལ་དེ་མེད་དོ། །
12-15-39b
བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་ནི་རྒྱུ་དེས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་བྱེད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་སྲས་ལྟ་བུ་དང་ཉན་ཐོས་ནི་བྲན་གྱི་བུ་ལྟ་བུའོ། །སྐྱེ་འབྱུང་གི་ཁྱད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བརྫུས་ཏེ་སྐྱེ་སོགས་ཀྱི་སྐྱེ་འབྱུང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ཉན་ཐོས་ནི་མངལ་སྐྱེས་ཕལ་ལོ། །འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་སྟོབས་བཅུ་མི་འཇིགས་བཞི་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་སོགས་འབྲས་བུའི་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ། མིང་དང་དངོས་པོ་གཉིས་ཕན་ཚུན་དུ། །གློ་བུར་དོན་ལ་མིང་བློ་བུར་སོགས་ཡིན་པར་རིག་པས་དཔྱད་དེ་ཡོངས་སུ་བཙལ་ལོ། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ལ། །བཏགས་པ་དེ་ཙམ་ལས་དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བཙལ་བར་བྱ། །ཡང་དག་ཇི་བཞིན་ཡོངས་ཤེས་པས། །དོན་དེ་ལ་མེད་པར་ནི་མིང་དང་། ངོ་བོ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པའི་རྟོག་པ་གསུམ་དུ་ཤེས་པ་དང་། །རྟོག་པ་གསུམ་པོ་དེ་དོན་དུ་མེད་ཕྱིར་ཡང་དེ་མི་འཛིན་པས་དེ་མེད་པར། །མཐོང་བ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལ་ཚུལ་བཞིན་འཇུག་པ་ཡིན། །ཚིགས་བཅད་དང་པོའི་ཕྱེད་མིང་དོན་གློ་བུར་ཤེས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཞུགས། ཕྱེད་འོག་མས་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས། ཚིགས་བཅད་གཉིས་པས་རྟོག་པར་ཟད་ཀྱི་དངོས་པོར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱང་མེད་པར་མཐོང་བས་ཡོངས་གྲུབ་ལ་འཇུག་གོ།

以下是完整的简体中文翻译：
这些三摩地因接近见道现观而成为顺决择分。如是，已入地得见道的菩萨已入唯识，如何于修道中修行呢？如地的自相共相、得地之相等安立，如《十地经》所摄一切经中所说，对种种所缘近住，缘一切法总摄或混合之出世间无分别，及由其后得止观智，经多亿百千万劫修习，令心心所转依，为获得佛陀三身而修行。
声闻现观与菩萨现观有何差别？菩萨现观以十种差别而胜：所缘差别，以闻思修缘大乘法；精进差别，为坚固广大福慧资粮而发展善根力；证悟差别，了知法与补特伽罗二者无我，而声闻仅了知补特伽罗无我；涅槃差别，获得不住涅槃；地位差别，必定出于十地，而声闻无十地之安立；清净差别，断除烦恼习气及清净佛土，而声闻无此；于自己与一切众生心平等的差别，因此不断利益众生的修行；出生差别，生于如来种姓如转轮王子，而声闻如奴仆之子；出现差别，常时化生于佛陀眷属中等，而声闻多为胎生；果位差别，为成就十力、四无畏、十八不共法等无量功德果位。
偈颂：
名与事物相互间，
暂时义上名暂等，以智考察遍寻求。
于自性与差别二种假立上，
仅有假立而无如是成立性应寻求。
由如实遍知，
了知义上无名、自性、差别三种分别，
因三分别于义上不存在故亦不执著而见其无，
如理趣入三自性。
第一偈前半知名义暂时而入遍计所执性，后半了达依他起自性。第二偈见分别仅是分别而非实在，见诸分别亦不存在，趣入圆成实。


 །འདི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས་གདམས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་
12-15-40a
བཞག་པས། །ཆོས་དང་དོན་དུ་སྣང་བའི་གཟུགས་བརྙན་རང་གི་ཡིད་དུ་མཐོང་བ་ནི། རང་སེམས་ཙམ་སྟེ་དེ་ལས་གཞན་པའི་དོན་གྱི་འདུ་ཤེས་བཟློག་ནས་སུ། །རང་གི་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པའི་སེམས་དེ་ཉིད་དེ་ལྟར་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་ངེས་པར་གཟུང་ནས། །དེ་ལྟར་ནང་དུ་སེམས་མཉམ་བཞག་ལ་གནས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་མེད་པར་རབ་རྟོགས་བྱོས། །གཟུང་བ་མེད་པ་དེ་ཕྱིར་དེའི་འཛིན་པ་ཡང་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས། །རྒྱུ་དེས་ན་དམིགས་པ་མེད་ལ་རེག་གོ། ཞེས་སོ། །འདི་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས་ཡང་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཚིགས་བཅད་འབྱུང་བ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྦྱིན་སོགས་བསོད་ནམས་མི་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི། །ཚོགས་རྣམས་མང་པོ་མཐའ་ཡས་ཡུན་རིང་པས་ཕ་རོལ་མེད་བསགས་ཏེ། །མདོ་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སེམས་པ་ལེགས་པར་རྣམ་གནས་ཕྱིར། །དོན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་བརྗོད་པའི་རྒྱུས་བྱུང་བར་རྟོགས་པ་ཚོགས་ལམ་མོ། །བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་དོན་ནི་ངེས་ཤེས་ནས། །དོན་མེད་པར་སེམས་སྣང་བ་དེ་འདྲ་བ་ཡི་སེམས་ཙམ་ཉིད་སྦྱོར་ལམ་ལ་གནས། །དེ་བས་ན་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བྲལ་བ་ཡི། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་ངེས་པའི་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་འགྱུར་སྦྱོར་ལམ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ལས་དོན་གཞན་མེད་པར་ནི་བློས་རྟོགས་ནས། །དོན་མེད་པར་དེ་ཕྱིར་སེམས་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས། །བློ་དང་ལྡན་པས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་པོ་མེད་རྟོགས་ནས། །གཟུང་འཛིན་དེ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཐོང་ལམ་ལ་གནས། །རྟོག་མེད་ཤེས་སྟོབས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་མཉམ་པའི་རྗེས་སོང་བས། །
12-15-40b
བློ་དང་ལྡན་པས་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཀུན་ནས་དུས་རྟག་པར་ཡང་། །ཀུན་ཉོན་དེའི་གནས་སམ་རྒྱུའི་ཐིབས་པོ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀུན་ཉོན་གྱི་བག་ཆགས་ཉེས་པར་བསགས་པ་སེལ་ཏེ། །དཔེར་ན་རྩི་སྨན་ཆེན་པོས་དུག་ནི་སེལ་བ་བཞིན་བསྒོམ་ལམ་མོ། །ཐུབ་པས་གསུངས་པའི་མཛེས་པའམ་ལེགས་ཆོས་ལེགས་པ་བཞག་པ། །མདོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྗོད་བྱའི་རྩ་བ་གཅིག་པུ་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་མ་མོ་ས་བཅུ་པ་ལས་གསུངས་པའི་ཆོས་དབྱིངས་དང་རྗེས་ཐོབ་དྲན་པ་དང་བཅས་ལ་བྱང་སེམས་དེས་བློ་བཞག །མདོ་སོགས་ཀྱི་ཆོས་དོན་སྣ་ཚོགས་དྲན་པའི་རྒྱུད་ནི་རང་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པ་ཙམ་ཤེས་ནས། །མི་རྟོག་པ་དང་རྗེས་ཐོབ་དེས་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་དུ་བརྟན་པ་རྣམས་མྱུར་དུ་འགྲོའོ། །བསྐལ་ཆེན་གྲངས་མེད་གསུམ་གྱིས་བགྲོད་དགོས་པས་མྱུར་དུ་ཞེས་ཇི་སྐད་བྱ་ཞེ་ན། བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར། དུས་གསུམ་བརྟག་པ་ལས། རྨི་ལམ་ན་ནི་ལོ་གཅིག་ཀུན། །ཡུད་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་དམིགས་པ་སྟེ། །དེས་ན་དཔག་མེད་དུས་དག་ཀྱང་། །སྐད་ཅིག་ཉིད་དུ་འདུས་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །བརྩོན་འགྲུས་སྦྱོང་བ་རྣམས་ལ་དུས་རིང་ཡང་ཐུང་ངུས་འདའ་བར་སྣང་ལ། བརྩོན་ཞན་རྣམས་ལ་དུས་ཐུང་ཡང་རིང་བར་སྣང་ངོ་། །ཞེས་སོ། །
第四说其因果
དེ་ལྟར་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དེ་ལ། བཞི་པ་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་བསམ་གཏན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་དྲུག་གིས་འཇུག་གོ།

以下是简体中文翻译：
如是从瑜伽分类中的教诫偈颂：菩萨于三摩地中等持时，见法与义显现的影像在自己心中，唯是自心，遣除彼外有义的想法，确定自心等持的心即是如此显现的想法，如是住于内心等持中。因此应了知无所取，因无所取故亦无能取，由此因而触无所缘。
如是在《大乘庄严经论》中亦出现现观偈颂：菩萨以布施等无缘智慧的福德，积累无量无边长久无对岸的资粮，为于经等法善安住心，了知诸义相由意言生，是资粮道。确知义仅是言说，无义唯心显现住于加行道。因此离二取相的法界成为现证，宣说加行道。了知心外无异义，因无义故亦无心，智者了知二取无，见无二取的法界住于见道。无分别智力随顺无分别智慧无二取平等，智者于内外诸法永恒时中，消除一切烦恼根源阿赖耶识烦恼习气恶积，如大药消除毒素，是修道。
由佛所说的美善法，作为一切经所诠根本，总摄一切经典的母经《十地经》所说的法界及后得正念，彼菩萨安住其心。知道经等法义种种忆念的相续唯是自心分别，以无分别及后得迅速达到功德海的彼岸。
以三大阿僧祇劫需行走，何谓"迅速"？因唯是假立，如《三时观察论》中说："梦中一整年，亦可刹那见，故无量时间，皆摄于刹那。"如是精进修行者虽长时间亦显短暂，懈怠者虽短时间亦显长久。
第四说其因果
如是已说所知相，对于第四因果如何观察？以布施、持戒、忍辱、精进、禅定、智慧六波罗蜜多而入。


 ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་རྣམ་རིག་ཙམ་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག །ཇི་ལྟར་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་པོ་དག་དེ་ལ་འཇུག་པའི་འབྲས་བུ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་མ་ཆགས་
12-15-41a
པ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་ལ་ལྟུང་བ་མེད་པ། སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ལ་འཁྲུག་པ་མེད་པ། བསྒོམ་པ་ལ་ལེ་ལོ་མེད་པ། རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྒྱུ་གོང་བཤད་ཕར་ཕྱིན་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དེ་དག་ཡོད་ན་སྦྱིན་སོགས་ལ་མི་འཇུག་པས་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ་འདི་དག་ལ་མི་འཇུག་པར་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་ཕར་ཕྱིན་ཉིད་ལ་འཇུག་གོ། རྣམ་རིག་ཙམ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱིས་ནི། ལྷག་བསམ་དག་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་འབྲས་བུའི་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་པོ་ཉིད་འཐོབ་སྟེ། འདི་ལྟར་བྱང་སེམས་འདི་ཡི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པས་སྦྱོར་བ་བྱེད་བཞིན་པ་མེད་ཀྱང་། ཕར་ཕྱིན་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་བསྟན་པ་ལ་མོས་པ་དང་། ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བས་རོ་མྱང་བ་དང་། བདག་གཞན་གྱིས་སྦྱིན་སོགས་བྱས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ན་ཁྱད་པར་འཕགས་པར་བྱེད་འདོད་པའི་སྨོན་པས་མངོན་པར་དགའ་བས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཀྱང་། དུས་རྟག་པར་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཚུལ་དུ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་དག་གི། མོས་སྤྱོད་དུ་དཀར་པོའི་ཚོགས་ཆོས་རྣམས་ཀུན་རྫོགས་དང་། །བཟོད་རྣོན་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་དང་བྱང་སེམས་རང་གི་ཐེག་པ། །ཆོས་བདག་མེད་པ་ཟབ་ཅིང་ནམ་མཁའི་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་མཐུ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་ལ་དམིགས་པ། ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རྟོག་པ་རྣམ་རིག་ཙམ་དུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་དང་། །གཉེན་
12-15-41b
པོ་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། །འདོད་པ་འདུན་པ་དང་ནི་མོས་པ་དད་པ་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་དམ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དག་པའོ། །དག་པ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་ཉིད་བཤད་བྱ་རྩ་བའོ། །དེའི་སྔ་ལོགས་སུ་བསམ་པ་དག་པ་ཡང་ཆོས་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་འཛིན་ཐོབ་པས་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པས་དེར། །རྟགས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མཐོང་བས་ན། །རང་ཉིད་བྱང་ཆུབ་དང་ཉེ་བར་རྟོགས་གྱུར་ནས། །དེས་བྱང་ཆུབ་ཚེགས་མེད་པར་ནི་ཐོབ་ཕྱིར་རོ། །ཚེགས་མེད་པ་ནི། དེ་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་རྙེད་པས་བྱང་ཆུབ་དང་ཉེ་བར་མཐོང་ལ། ཚོགས་གོམས་པར་བྱས་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚེགས་མེད་པར་ཡང་འཐོབ་བོ། །ཚིགས་བཅད་འདི་དག་གིས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ལྷག་བསམ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་མཐའ་དག་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་དང་བཟོད་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་། ཡིད་བྱེད་དང་། གཉེན་པོ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། རྟགས་དང་། ཕན་ཡོན་གྱིས་ཏེ་ཚིགས་བཅད་རྩ་བ་རྣམས་དང་གོ་རིམ་བཞིན་སྦྱར་ཏེ་རིག་པར་བྱའོ། །ཕར་ཕྱིན་དེ་དག་གི་གྲངས༡་ངེས་དང་དེ་ཡི་མ༢ཚན་ཉིད་དང་། །གོ་རིམ༣་དང་ངེས་ཚིག༤་དང་གོམས་བྱ་བསྒོམ་པའི་ཡོན་ཏན༥་དང་། །རབ་ཏུ་དབྱེ་དང༦་བསྡུ༧་དང་མི་མཐུ༨ན་ཕྱོགས། །ཡོན་ཏན༩་ཕན་ཚུན་རྣམ་ངེས་ཤེས་པར་༡༠བྱ་། ༧ །དང་པོ་གྲངས༡་རྣམ་པར་བཞག་པ། ཅིའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེ་ན། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་གཞིའི་གནས་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་མཐུན་པས་དྲུག་ཉིད་དེ། མི་མཐུན་པའི་གཉེན་པོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། འཁོར་བ་ལས་མི་འཕགས་པའི་
12-15-42a
རྒྱུའི་གཉེན་པོ་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་གཉིས་ཏེ། མི་འཕགས་པའི་རྒྱུ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པ་དང་། ཁྱིམ་ལ་ཆགས་པའོ།

以下是简体中文翻译：
六波罗蜜如何趣入唯识？六波罗蜜如何趣入、其果为何？如是菩萨于诸受用无执著，于诸戒律无违犯，于诸苦无恼怒，于修习无懈怠，若有散乱因——前述波罗蜜的违品，则不入布施等而散乱——不趣入这些，一心专注，以智慧如理抉择诸法，依六波罗蜜入于唯识波罗蜜。
已入唯识的菩萨，由清净增上意乐所摄持，获得果位的六种波罗蜜。如是，此菩萨虽无六波罗蜜的实际修行，但由深信波罗蜜相应的甚深法教，以及视波罗蜜为功德而领受，随喜自他所行布施等，希望未来超胜发愿而欢喜作意，以常时不断之方式，圆满修习六波罗蜜。
此处偈颂：菩萨清净的信解行中白法资粮圆满，获得忍利大忍，缘于菩萨自乘法无我深广如虚空藏等三摩地具大威力之教法，由作意故了知分别唯识，为获对治无分别智慧，希求、信解及自相清净。清净即增上意乐清净，是所说根本。其前也有意乐清净，获得法流三摩地，于中等持，见诸佛为相，了知自己接近菩提，因此无艰难获得菩提。无艰难者，因得菩提方便而见接近菩提，由资粮熟习成熟之力而无艰难获得。
此等偈颂以八种方式显示增上意乐清净的全部特征：资粮、忍辱、所缘、作意、对治、自相、标志及利益，应按偈颂与根本文依次配合理解。
波罗蜜数目¹决定及其²特征，³次第及词义⁴和修习功德⁵，分类⁶及摄略⁷和⁸违品，功德⁹互相¹⁰确定应了知。
第一¹数目安立，为何只有六波罗蜜？由违品与对治安立，作为成就一切佛法的基础，及与成熟一切众生相顺，故唯六种。如何是违品的对治？不出轮回原因的对治是布施和持戒波罗蜜，不出轮回的原因是对财物的执著和对家的执著。


 །སྤགས་པ་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་ཡི་གཉེན་པོ་ནི་བཟོད་བརྩོན་གཉིས་ཏེ། ལྡོག་པའི་རྒྱུ་སེམས་ཅན་གྱིས་ལོག་སྒྲུབ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཡུན་རིང་པོར་དགེ་ཕྱོགས་ལ་བརྩོན་པས་སྐྱོ་བའོ། ། སྤགས་ནས་མི་ལྡོག་པ་ཆུད་ཟ་བའི་རྒྱུ་ཡི་གཉེན་པོ་བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ཕར་ཕྱིན་ཏེ། ཆུད་ཟ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་གཡེང་དང་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་བོ། །དེ་ལྟར་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོས་གྲངས་རྣམ་པར་བཞག་གོ། ཡང་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་རྒྱུ་ལ་སྦྱིན་སོགས་ཕར་ཕྱིན་བཞིས་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་གཅིག་པུ་འགྲུབ་བོ། །མི་གཡེང་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཇི་བཞིན་ཡང་དག་པར་མངོན་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་གཞིའི་གནས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་གྲངས་དྲུག་ཏུ་རྣམ་པར་བཞག་གོ། སྦྱིན་པས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་གནོད་པ་སྤང་། བཟོད་པས་གནོད་པར་ཅི་མི་སྙམ་པར་གནས། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕན་འདོགས་པའི་རྒྱུ་འདི་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ལས་སུ་རུང་བར་བྱས་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་རྣམས་ཐར་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ཕར་ཕྱིན་ནོ་དང་། སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པ་རྣམས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་སྟེ་དེའི་གདམས་པ་གདམས་པར་བྱ་བ་ཡི་ཡུལ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་
12-15-42b
ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་མཐུན་པར་གྲངས་རྣམ་པར་བཞག་པར་བལྟའོ། །ས་བཅད་གཉིས་པ་འོ་ན་འདི་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། དམ་པ་དྲུག་གིས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་དེ་དག་གི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་དམ་པའོ། །དངོས་པོ་དམ་པ་སྦྱིན་པ་ལ་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཏོང་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གསུམ་ཡོངས་རྫོགས་སོགས་མཐའ་དག་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེད་དུ་བྱ་བ་དམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐབས་མཁས་དམ་པ་ནི་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དམ་པ་བླ་མེད་རྫོགས་བྱང་དུ་བསྔོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་དག་པ་དམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པས་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཕར་ཕྱིན་ཡང་ཡིན་ནམ། ཕར་ཕྱིན་གང་ཡིན་སྦྱིན་པ་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་ཡིན་ལ་ཕར་ཕྱིན་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་སོགས་མུ་བཞི་སྟེ། སྦྱིན་པ་ཡིན་ལ་ཕར་ཕྱིན་མིན་པ་དམ་པ་དྲུག་དང་བྲལ་བའོ། །ཕར་ཕྱིན་ཡིན་ལ་སྦྱིན་པ་མ་ཡིན་པ་དམ་པ་དྲུག་ལྡན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་གཞན་ནོ། །གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་དམ་པ་དྲུག་ལྡན་སྦྱིན་པའོ། །གཉིས་ཀ་མིན་པ་དམ་པ་དྲུག་བྲལ་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར། བསེ་རུ་ལྟ་བུ་རྣམས་ལ་ནི། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་དྲུག་མིང་ཡང་མེད། །བཅོམ་ལྡན་ཉག་གཅིག་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །དྲུག་གི་སྦྱི་ལ་བཞུགས་པ་ལགས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྦྱིན་པ་བཞིན་དུ་ཕར་ཕྱིན་ལྷག་མ་རྣམས་ལའང་མུ་བཞི་ཅི་རིགས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཕར༣་ཕྱིན་འདི་དག་གི་གོ་རིམ་འདི་བཞིན་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་ན། སྔ་མ་རྣམས་རིམ་པས་ཕྱི་མ་
12-15-43a
འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་ལ་མ་ཆགས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་ནུས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ན་བཟོད་དོ། །བཟོད་ན་མི་མཐུན་པས་མི་འབྱེད་པའོ། །མི་འབྱེད་པས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་ན་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་གོ། སེམས་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཡང་དག་པ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །འདི་དག་གི་ངེས་ཚིག་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་གི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་སོ།

以下是简体中文翻译：
出离逆退因的对治是忍辱和精进二者，逆退之因是由众生造作恶行而生，以及长时精进善法而生厌倦。出离不退失坏之因的对治是禅定和智慧波罗蜜，失坏之因是散乱和邪慧。如是由违品与对治而安立数目。
又，不散乱因由布施等四波罗蜜成就唯一不散乱。依不散乱而如实现证法性，为成就佛法，以一切佛法成就基础而安立为六数。布施利益众生，持戒断除损害，忍辱住于不思害，精进作所当作而利益，以这些利益之因使众生成熟堪能，而后为未等持心解脱故修禅定波罗蜜，为已等持心得解脱故修智慧，教授所教导对象而使其成熟，如是应视为随顺成熟一切众生而安立数目。
第二科，那么如何理解这些特征？应由六种殊胜观察：菩提心为它们的所依故是所依殊胜。事物殊胜，布施是舍一切内外事物，持戒是圆满三律仪等一切行持。所为殊胜，为一切众生利益安乐而修。方便善巧殊胜，以无分别智摄持故。回向殊胜，回向无上圆满菩提故。清净殊胜，无烦恼所知二障障碍而成就故。
布施者必是波罗蜜吗？波罗蜜者必是布施吗？布施而非波罗蜜的也有，等等四句分别：布施而非波罗蜜，即离六殊胜者。波罗蜜而非布施，即具六殊胜的持戒等其他。二者皆是，即具六殊胜的布施。二者皆非，即离六殊胜的持戒等。因此说："独觉诸圣者，六波罗蜜名亦无。唯有薄伽梵，安住六波罗蜜顶。"如同布施，其余波罗蜜也应随理观察四句分别。
为何以此顺序说明这些波罗蜜？因为前者次第生起后者故。不贪受用能持戒。具戒能忍辱。忍辱则不被违缘破坏。不被破坏则发精进。发起精进则心等持。心等持则如实了知。
如何理解这些词义？因超胜世间和声闻缘觉的一切布施等善法而到达彼岸，故名波罗蜜。
;


 །རྒྱུ་དུས་ན་སེར་སྣ་དང་འབྲས་བུ་དབུལ་བ་འཇོམས་པ་དང་། འབྲས་དུས་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་དང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་སྦྱིན་པའོ། །རྒྱུ་འཆལ་ཚུལ་དང་འབྲས་བུ་ངན་འགྲོ་ཞི་བ་དང་། འབྲས་བདེ་འགྲོ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །ཁྲོ་བ་འཁོན་པ་ཟད་པར་བྱེད་པ་རྒྱུ་དུས་དང་། འབྲས་བུ་བདག་དང་གཞན་ལ་བདེ་བར་བྱེད་པས་བཟོད་པའོ། །རྒྱུའི་དུས་ན་ལེ་ལོ་དང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་དང་། འབྲས་དུས་དགེ་ཆོས་ཚད་མེད་པ་རྣམ་པར་སྤེལ་བ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པས་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །རྒྱུ་དུས་ན་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སེལ་བ་དང་། ནང་དུ་སེམས་གནས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་བསམ་གཏན་ནོ། །བདག་ལྟ་སོགས་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དང་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ཐམས་ཅད་སེལ་བ་དང་། ཡང་དག་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་ཤེས་པས་ཤེས་རབ་བོ། ༈ །ཕར་ཕྱིན་འདི་དག་ཡང་ཡང་གོམས་པར་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་སྒོམ་པ་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སྦྱིན་སོགས་དེ་དག་
12-15-43b
ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ལེགས་པར་འཇུག་པར་སྦྱོར་བར་བསྒོམ་པ་དང་། མོས་པ་སྒོམ་པ་དང་འདོད་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་ཏེ་དེ་སྤྱོད་འདོད་པ་དང་། རོ་མྱང་དང་ཡི་རང་བ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་པ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པ་སྒོམ་པ་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པ་དང་།བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་སྒོམ་པའོ། །དེ་ལ་སྒོམ་པ་བཞི་ནི་སྔ་མ་བཤད་ཟིན་པ་བཞིན་ནོ། །བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་སྒོམ་པ་ནི། གང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མཛད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་ན། ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་མཛད་པ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་པ་ནི། ད་ལྟའི་སྦྱིན་སོགས་ཀྱི་རོ་མྱོང་བ་དང་། འདས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། མ་འོངས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དེ་ཡང་ཆོག་མི་ཤེས་པར་མི་ངོམས་པའི་བསམ་པ་དང་། རྒྱུན་རིང་པོའི་བསམ་པ་དང་། དགའ་བའི་བསམ་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པའི་བསམ་པ་དང་། ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་དང་། དགེ་བའི་བསམ་པ་དང་། བསམ་པ་དྲུག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་སྒོམ་པའོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་པོ་ཇི་སྙེད་ཀྱིས་བླ་མེད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དེ་སྙེད་ཀྱི་དུས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པར་བྱས་པའི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་བདག་གི་ལུས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་སོ་སོར་བཀང་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་དབུལ་བས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་གནས་ཀྱི་བར་དུ་མི་ངོམས་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པའི་བསམ་པར་འགྱུར་ལ། 
12-15-44a
དུས་དེ་སྲིད་ཁོ་ནར་སྟོང་གསུམ་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མེས་ཡོངས་སུ་གང་བར་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྤྱོད་ལམ་བཞི་བྱེད་ཅིང་། ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་དང་མི་ལྡན་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་གནས་ཀྱི་བར་དུ་མི་ངོམས་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་བརྩོན་བསམ་གཏན་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསམ་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མི་ངོམས་པའི་བསམ་པའོ། །གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་གནས་ཀྱི་བར་དུ་མི་ངོམས་པའི་བསམ་པ་དེ་མི་འདོར་བ་འདི་ནི་དེ་དག་གི་རྒྱུན་རིང་བོའི་བསམ་པའོ།

以下是简体中文翻译：
因位时灭除悭吝及贫穷，果时获得大受用和福德资粮，故为布施。因位时灭除破戒，果时息灭恶趣，获得善趣和三摩地，故为持戒。因位时灭除忿怒和怨恨，果时令自他安乐，故为忍辱。因位时远离懈怠和一切不善法，果时圆满增长无量善法，故为精进。因位时息灭散乱，成就内心安住，故为禅定。息灭我见等见解和一切邪慧，以及如实遍知一切法，故为智慧。
这些波罗蜜如何修习、反复熟习？总之应以五种修习观察：于布施等一切行持中精进善修为行修习；信解修习，深信喜乐修行；品尝、随喜、欢喜作意修习；方便善巧修习，以无分别智摄持；成办事业修习。
其中四种修习如前所述。成办事业修习是：如诸佛事业任运成就不间断时，波罗蜜圆满时无需勉强而为众生利益，是波罗蜜修习。作意修习是：品尝现在布施等，随喜过去，欢喜未来作意，以不知足心、长时心、喜乐心、利益心、大我心、善心六种心意摄持修习。
若菩萨将三大阿僧祇劫所需时间压缩成一刹那，每刹那舍弃自身，并以恒河沙数世界满盈七宝供养如来，直至菩提座仍不满足，此为菩萨布施心意；于如是时间内，大三千世界遍满烈火时每刹那行四威仪，虽无一切资具仍发持戒、忍辱、精进、禅定、智慧之心，如是直至菩提座不满足，此为菩萨持戒、忍辱、精进、禅定、智慧心意，此是菩萨不满足心意。菩萨直至菩提座不舍此不满足心意，是其长时心意。
;


 །བྱང་སེམས་དེས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གིས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བཏགས་པས་རང་ཉིད་ཤིམ་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུར། ཕན་བཏགས་པ་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་དགའ་བ་དེ་ལྟ་བུ་སྐྱེ་མི་ནུས་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགའ་བའི་བསམ་པའོ། །གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གིས་ཕན་བཏགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་ཐམས་ཅད་བྱང་སེམས་བདག་ཉིད་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་པར་མཐོང་གི། བདག་ནི་སེམས་ཅན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕན་འདོགས་པའི་བསམ་པའོ། །གང་བྱང་སེམས་དེ་དེ་ལྟར་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་དགེ་རྩ་བསགས་པ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པའོ། །གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་
12-15-44b
ལྟར་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་དགེ་རྩ་བསགས་པ་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཏེ་བླ་མེད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་བསམ་པ་སྟེ་བསམ་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་རོ་མྱང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་མོ། །གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བསམ་པ་དྲུག་བསྒོམ་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་སེམས་གཞན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་རྩ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་པ་དྲུག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་མོ། །གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒོམ་པ་བསམ་པ་དྲུག་གིས་ཟིན་པ་དང་། བདག་གི་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་སྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པ་བསམ་པ་དྲུག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་ལ་གནས་ཀྱི་བར་དུ་མངོན་པར་དགའ་སྟེ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་པ་དྲུག་གིས་ཟིན་པའི་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་མོ། །གང་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་པ་བསམ་པ་དྲུག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་འདི་ཐོས་ནས། དད་པའི་སེམས་གཅིག་ཀྱང་སྐྱེད་པ་དེ་དག་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཉེས་པ་བྱས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞི་བའམ་བཤིག་པར་འགྱུར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། ༧ །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དག་གི་རབ་ཏུ༦་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། མདོ་སོགས་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ཚུལ་བཞིན་ཉོན་མོངས་མེད་པར་སྟོན་པ་དང་། ཡོ་བྱད་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་
12-15-45a
པ་དང་། སྲོག་སྐྱབས་པ་སོགས་མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། མི་དགེ་བ་ལས་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་འདི་ཚུལ་ཁྲིམས་འོག་མ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ནོ། །སངས་རྒྱས་མཆོད་སོགས་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། གནོད་པ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་འདི་ནི་སེམས་ཅན་སྨིན་བྱ་ལས་མི་ལྡོག་པའི་རྒྱུའོ། །ཚ་གྲང་སོགས་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལས་མི་ལྡོག་པའི་རྒྱུའོ། །ཟབ་དང་རྒྱ་ཆེའི་ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་དང་། གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་བསམ་པ་བརྟན་པས་ཀུན་སློང་དང་། སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ལག་ཏུ་ལེན་པ་དང་། སྐྱོ་བ་མེད་པས་མི་ཞུམ་ཞིང་བཟོད་པས་མི་འཁྲུགས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་བར་དུ་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། ༧ །མཐོང་ཆོས་བདེ་བར་གནས་པ་བསམ་གཏན་དག་པ་དང་། མངོན་ཤེས་སོགས་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་སྦྱོར་བ་ནི་དེའི་ཚོགས་དང་། དངོས་གཞི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་མཐུས་བྱུང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་བོ།

以下是简体中文翻译：
菩萨以六波罗蜜利益众生而自身极其欢喜，但受益的众生却不能生起如此欢喜，这是菩萨欢喜心意。菩萨见到被六波罗蜜利益的一切众生都是在利益菩萨自身，而不见自己是在利益众生，这是菩萨利益心意。菩萨如是积集六波罗蜜善根，回向给众生以获得所欲果报成熟，这是菩萨大我心意。菩萨如是积集六波罗蜜善根，与一切众生共享，回向无上圆满菩提，这是菩萨善心意，以此六种心意摄持而修习品尝作意。
菩萨随喜无量其他修习六种心意的菩萨们的善根，如是菩萨以六种心意摄持修习随喜作意。菩萨对一切众生修习六波罗蜜被六种心意摄持，以及自己精进修习六波罗蜜被六种心意摄持，直至菩提座都欢喜，如是菩萨以六种心意摄持修习欢喜作意。
听闻此菩萨以六种心意摄持的作意修习后，若生起一念信心，将获得无量福德，一切所作罪障也将平息或摧毁，何况是菩萨自身！
六波罗蜜的分类如何观察？应以三三分类观察：如法施是如理无烦恼地传授经等法，财物布施，救命等无畏布施；断恶防护戒，此戒是下二戒的基础；集善法戒如供佛等，利益有情戒；安受害忍，这是不退转于成熟众生的因；安受苦忍如寒热等，是不退转于佛果的因；法思胜解忍；披甲精进是以坚固发心而起的动机，加行精进是实际修行，无厌精进是不畏不怒而直至菩提都不自满；
现法乐住禅是清净的，成就神通等功德，成办利益众生事业的禅定；无分别修习是其资粮，正行无分别，以及无分别后得现观之力而生的世俗智慧。


 ༧ །ཕར་ཕྱིན་འདི་དག་གིས་བསྡུས༧་པར་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། འདི་དག་གིས་སྦྱིན་སོགས་དང་། དད་སོགས་དང་། དྲན་ཉེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྟོབས་སོགས་བར་གྱི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད། སྦྱིན་སོགས་དེ་དང་དེའི་མཚན་ཉིད་དང་། དད་སོགས་དེ་དང་མཐུན་པ་དང་། དྲན་ཉེ་སོགས་དེའི་འབྲས་བུར་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་བསྡུས་པར་མ་བྱས་ན་མདོར་བསྟན་དང་མི་མཐུན་སྙམ་ན་དོན་འདྲ་སྟེ། འདི་དག་གིས་དགེ་ཆོས་ཀུན་བསྡུས་
12-15-45b
ན་འདི་དག་ཀྱང་དགེ་ཆོས་དེས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ས་དང་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ནི། །སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་གནས་ཡིན་ནོ། །གནས་གྱུར་པ་ནི་འབྲས་བུ་སྟེ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་དོ། །འདི་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་བསྡུས་པར་བལྟ་ཞེ་ན། སེར་སྣ་འཆལ་ཚུལ་ཁྲོ་བ་ལེ་ལོ་རྣམ་གཡེང་འཆལ་ཤེས་རྣམས་དེའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེའི་གཞི་མ་དད་པ་སོགས་མི་དགེ་བའི་སེམས་བྱུང་དང་། གཡོ་ལ་སོགས་པ་དེའི་འབྲས་བུས་སོ། ༧ །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དག་གི་ཕན་ཡོན་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན་འཁོར་བ་ན་འཁོར་བའི་ཚེ། དབང་ཕྱུག་བསྡུས་པ་དང་། ཆེན་པོར་སྐྱེ་བ་བསྡུས་པ་དང་། ཉེ་དུ་ཕྱོགས་གང་དང་གཡོག་འཁོར་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་ཆེན་པོ་ལ་སྦྱོར་བ་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་སྲིད་སོགས་འགྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་། གནོད་པ་མེད་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་། བཟོ་དང་བསྟན་བཅོས་དང་རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་། དེ་དག་རེ་རེ་ཡང་མངོན་པར་མཐོ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་གནས་ཀྱི་བར་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བར་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་གྱི་ཕན་ཡོན་ནོ། ༧ །ཕར་ཕྱིན་འདི་དག་གི་༡༠ཕན་ཚུན་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལ་ལར་ནི། ཕར་ཕྱིན་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པ་གཅིག་པུའི་སྒྲར་བསྟན། དེ་བཞིན་ཚུལ་ཁྲིམས་བཟོད་བརྩོན་བསམ་གཏན་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒྲས་བསྟན་པ་ལས་གཞན་ལ་བསྟན་པ་དེའི་དགོངས་པ་གང་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱོར་
12-15-46a
བ་ན། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་འགྲོ་བ་ལ་དགོངས་པའོ། །སྦྱིན་པ་གཅིག་པུ་ལ་ཡང་སྡོམ་པ་དང་བཟོད་པ་དང་སྤྲོ་བ་དང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་ལས་འབྲས་ལ་མི་རྨོངས་པ་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་སེར་སྣ་ཁོང་ཁྲོ་ལེ་ལོ་རྣམ་གཡེང་ལོག་ལྟ་སྤངས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་འཇུག་གི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་བཟོད་སོགས་གཞན་ལའང་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྦྱིན་འདོད་པས་ཆགས་པ་བསལ། སྦྱིན་ཡུལ་ལ་བྱམས་པས་ཞེ་སྡང་སེལ། གུས་པར་བྱིན་པས་ང་རྒྱལ་བྲལ། ཕྲག་དོག་ཅན་བདེ་འདོད་ཀྱིས་བྱིན་པས་ཕྲག་དོག་སེལ། རྒྱུ་འབྲས་མེད་ལྟ་ཅན་ལ་བྱིན་པས་ལས་འབྲས་ཡོད་པར་ལྟ་བས་སེལ་གསུངས། དཔྱད་དགོས། ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་མི་འཇིགས་ཚུལ་དུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ན། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་གི་སྦྱིན་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་བཤད་དོ། ༧ །
第五见修所断对质力六度适宜修持品
དེ་ལྟར་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་འབྲས་སུ་སུ་གྱུར་པ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་བཤད་ནས། ལྔ་པ་མཐོང་སྒོམ་གྱི་སྤང་བྱའི་གཉེན་པོར་ཕར་ཕྱིན་དེ་དག་ཅི་རིགས་སུ་སྒོམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་བོ་རྣམས་ཡིན་པར་བལྟ་སྟེ། དེ་དག་ནི། རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དང་། འོད་བྱེད་པ་དང་། འོད་འཕྲོ་བ་ཅན་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱང་དཀའ་བ་དང་། མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། རིང་དུ་སོང་བ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ནོ། །འདི་དག་བཅུ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པ་བཅུའི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་ཏེ་ཆོས་བདག་མེད་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་ནི་ས་རྣམས་སོ།

以下是简体中文翻译：
这些波罗蜜的摄略如何观察？它们摄取一切从布施等、信等、四念住乃至佛陀十力等的一切善法，因为布施等摄取其特征，信等摄取与之相顺，念住等摄取其果。若认为不摄略则不符合简说，其义相同，因为当这些摄取一切善法时，这些也为彼善法所摄。如说："地与波罗蜜，是诸佛法依，转依即是果，此称为法身。"
如何观察这些的违品摄取一切烦恼？悭吝、破戒、忿怒、懈怠、散乱、邪慧等由其特征，不信等不善心所为其所依，谄诳等为其果报。
如何了知这些波罗蜜的利益？在轮回中轮转时，摄受自在，摄受大生，摄受亲属眷属大随从，从事大事业成就转轮王位等而摄受，无害少烦恼而摄受，精通一切工巧、论典、明处而摄受，这些每一个都是无过失的增上，直至菩提座为一切众生利益而安住，是菩萨们波罗蜜的利益。
如何观察这些波罗蜜的互相确定？世尊于一处以单一布施名称说一切波罗蜜，同样以持戒、忍辱、精进、禅定、智慧名称说明其余，意趣为何？修行一切波罗蜜时，是指一切波罗蜜行持并行。即使单一布施中也有防护、忍耐、勤勉、心专注和不迷惑业果，同样，持戒中断除悭吝、忿恨、懈怠、散乱、邪见等，而非他处。同样也应了知忍辱等其他波罗蜜。以欲施除贪，于施处慈心除嗔，恭敬施除傲慢，嫉妒者为乐而施除嫉妒，对无因果见者施以因果正见而除。应当考察。"以法施、财施、无畏施方式分别时，是六波罗蜜的布施本质。"如是说。
第五见修所断对质力六度适宜修持品
如是已说所知相的因果——六波罗蜜后，第五，如何观察见修所断的对治——随理修习这些波罗蜜的分类？应观察为菩萨十地，即：极喜地、离垢地、发光地、焰慧地、极难胜地、现前地、远行地、不动地、善慧地、法云地。如何观察为何安立为十地？因为是无明十种违品的对治，了知法无我的阶段是诸地。
;


 །འདི་ལྟར་ཤེས་བྱ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པ་བཅུ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ཉིད་གནས་
12-15-46b
སོ། །ཤེས་བྱ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པ་བཅུ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ས་དང་པོ་ལ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པས་ཆོས་དབྱིངས་དེ་ནི་ཆོས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་ནི་ཤེས་བྱའི་མཆོག་གི་དོན་དུའོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལུང་གི་ཆོས་བཙལ་བྱའི་དོན་གྱི་མཆོག་ཏུའོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་བདག་གི་བ་ཐ་དད་དུ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུའོ། །ལྔ་པ་ལ་ནི་བདག་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་དོན་དུའོ། །དྲུག་པ་ལ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་ཡེ་ནས་ཀུན་བྱང་དུ་མི་དམིགས་པའོ། །བདུན་པ་ལ་ནི་མདོ་སོགས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟན་དོན་མཐར་ཐུག་དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པས་ཆོས་སྣ་ཚོགས་དོན་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་དོན་དུའོ། །བརྒྱད་པ་ལ་ནི་ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡེ་ནས་འཕེལ་འབྲི་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པས་བྲི་བ་མེད་ཅིང་ལྷག་པ་མེད་པའི་དོན་དང་། མཚན་མ་ལ་དབང་བའི་གནས་ཀྱི་དོན་དང་། ཞིང་ལ་དབང་བའི་གནས་ཀྱི་དོན་དུའོ། །དགུ་པ་ལ་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བའི་གནས་ཀྱི་དོན་ཏེ་ཆོས་དབྱིངས་དེ་རྟོགས་པས་དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དུའོ། །བཅུ་པ་ལ་ནི་ཕྲིན་ལས་ལ་ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་སྒོ་གསུམ་གྱི་ལས་ལ་དབང་བའི་གནས་ཀྱི་དོན་དང་། གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ལ་དབང་བའི་གནས་ཀྱི་དོན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ས་བཅུའི་རིམ་པ་ལྟར། མངོན་རྟོགས་དང༡་། སྡོམ་པ་ད ང༢་། ཆགས་བྲལ་དང༣་། བྱང་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་དང༤་། བདེན་པ་ལ་ལྟ་བ་དང༥་། རྟེན་འབྲེལ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང༦་། རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་དང༧་། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པ་དང༨་། སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང༩་། དབང་བསྐུར༡༠་བས་སྒྲིབ་གཉིས་སེལ་བས་ན་ས་རྣམས་
12-15-47a
སོ། །འདིར་དབུས་མཐའ་རྣམ་འབྱེད་ལས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུངས་པ། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་དོན་མཆོག་གི་དོན། །རྒྱུ་མཐུན་དོན་གྱི་མཆོག་ཉིད་དང་། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་དོན་དང་། །རྒྱུད་རྣམས་ཐ་དད་མེད་པ་དང་། །ཉོན་མོངས་རྣམ་དག་མེད་དོན་དང་། །ཐ་དད་མེད་པའི་དོན་ཉིད་དང་། །བྲི་མེད་འཕེལ་བ་མེད་དོན་དང་། །དབང་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡི་གནས། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མ་རིག་པ། །ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་སྒྲིབ་པ་བཅུ། །ས་བཅུའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱི། །གཉེན་པོ་དག་ནི་ས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །མ་རིག་པ་འདི་དག་ཀྱང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་གྱི་དེ་མ་སྤངས་བས་གཉེན་པོའི་ས་ལ་འཇུག་པའི་སྐབས་མིན་པ་དང་། ཐར་པ་ཙམ་ལ་མི་སྒྲིབ་པས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་སྤང་བྱར་རིག་པར་བྱའོ་དེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གེགས་བྱེད་པས་སོ། ༧ །ཅི་ཕྱིར་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེས་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་ནུས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དགའ་བའོ་རོ། །ཉན་ཐོས་རྒྱུན་ཞུགས་རང་དོན་ཙམ་ཐོབ་པས་དེ་ལས་དང་པོ་རབ་དགའ་ཞེས་མི་བྱའོ་གསུངས། དེ་བཞིན་དུ་ས་གཉིས་པར་འཆལ་ཚུལ་གྱི་དྲི་མ་ཐག་བསྲིང་པའི་ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པའོ། །གསུམ་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉམས་པ་མེད་པའི་གནས་ཡིན་པས་མདོ་སོགས་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འོད་བྱེད་བའོ། །ས་བཞི་པར་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་བསྲེག་པའི་ཕྱིར་འོད་འཕྲོ་བའོ། །ས་ལྔ་པར་བདེན་པ་དོན་དམ་པ་དང་འཇིག་རྟེན་
12-15-47b
གྱི་ཤེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བཟོ་སོགས་གཉིས་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པས་དེ་བསྒྲུབ་དཀའ་བའི་ཕྱིར་སྦྱང་དཀའ་བའོ།

以下是简体中文翻译：
如是所知法界十种相上有十种违品无明安住。所知法界十种相是什么样的？于初地，由一切法空，应知法界是一切法普遍义。于第二地，为最胜义。于第三地，为顺因经教法寻求义之最胜。于第四地，为非执持自他差别义。于第五地，为无自他相续差别义。于第六地，为无烦恼清净义，本来不见染净。于第七地，为一切经等法所显究竟真如唯一，故诸法差别无异义。于第八地，为法界体性本无增减自性而住，故无减无增义，及于相自在处义，于刹土自在处义。于第九地，为四无碍解智慧自在处义，了达法界故得此义。于第十地，为于事业如欲三业自在处义，及于陀罗尼、三摩地门自在处义。
按十地次第，现观¹、律仪²、离贪³、修菩提分法⁴、观四谛⁵、观缘起⁶、具勤⁷、任运无相住⁸、无碍解⁹、灌顶¹⁰而断二障，故为诸地。此处《辩中边论》有偈颂云："普遍义最胜义，顺因最胜义，无执持义，无相续差别，无染净义，无差别义，无减无增义，四种自在处，于法界无明，非烦恼十障，诸十地违品，对治即是地。"
此等无明，对声闻不是烦恼性所断，未断彼故不能入对治地，因不障解脱故。对菩萨则应知为烦恼性所断，因障碍一切智故。
为何初地名极喜地？因为一开始即获得成办自他利的能力，故名极喜。声闻预流果仅得自利，故不名初地极喜，如是说。同样，第二地因远离破戒垢染故名离垢地。第三地因是三摩地和等至无损害处，成为经等法大光明处，故名发光地。第四地以菩提分法烧尽一切障碍，故名焰慧地。第五地因胜义谛与世间知识世俗工巧等互不相顺，难以成就，故名极难胜地。
;


 །ས་དྲུག་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཤེས་པའི་གནས་ཡིན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་བདུན་པར་རྩོལ་བ་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྱོད་པའི་མཐར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རིང་དུ་སོང་བའོ། །ས་བརྒྱད་པར་མཚན་མ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གཡོས་པའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བའོ། །ས་དགུ་པར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཤེས་པ་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་ཀུན་མངོན་པར་མཁྱེན། །དོན་རྣམས་ཀུན་གྱི་ཚུལ་ལ་མཁས། །སྐད་ཀུན་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་མཁྱེན། །ཕྱོགས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་སྤོབས་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་གསུངས་དང་པོར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱའོ། །ས་བཅུ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་རེ་བ་མིན་པར་ཐམས་ཅད་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ཆུ་ལྟ་བུ་ཐམས་ཅད་ཁོང་ན་ཡོད་པ་སྤྲིན་ལྟ་བུས། ནམ་མཁའ་ལྟར་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཁམས་ལ་སྒྲིབ་པ་གཉིས་པོས་ཁེབས་པ་སྤོང་བ་དང་སྤྲིན་གྱིས་ནམ་མཁའ་ཁེབས་པ་བཞིན་ཡེ་ཤེས་དེས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱའོ། །ས་འདི་དག་ཐོབ་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། རྣམ་པ་བཞིས་བལྟ་སྟེ། མོས་པ་ཐོབ་པས་ནི་ས་བཅུ་བསྟན་པའི་ཆོས་ལ་དེ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཆེས་ནས་མོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་པ་ཐོབ་པས་ནི་ས་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་བསྟན་པའི་ཆོས་སྤྱོད་ས་བཅུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་པའི་ཆོས་སྤྱོད་བཅུ་ནི། ཡི་གེ་འབྲི་མཆོད་སྦྱིན་པ་དང་། །ཉན་དང་ཀློག་དང་
12-15-48a
འཛིན་པ་དང་། །འཆད་དང་ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་། །དེ་སེམས་པ་དང་སྒོམ་པའོ། །རྟོགས་པ་ཐོབ་པས་ནི་ས་དང་པོ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་ནས་ས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དེ་རྫོགས་པར་རིགས་འདྲ་བའི་ཆོས་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟོགས་བྱ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲུབ་པར་ཐོབ་པས་ནི་ས་འདི་དག་གི་སྒོམ་པའི་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ས་འདི་དག་གི་སྒོམ་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ས་དང་ས་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པ་ན། རྣམ་པ་ལྔས་སྒོམ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་རོ་གཅིག་པའི་འདྲེས་པར་སྒོམ་པ་དང་། དེ་ཡང་མཚན་མ་མེད་པར་སྒོམ་པ་དང་། དེ་ཡང་རྩོལ་བ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་སྒོམ་པ་དང་། འབར་བར་ནི་མཆོག་གི་དོན་ཏེ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་སྒོམ་པ་དང་། རང་སའི་བསྒོམ་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པར་སྒོམ་པས་སོ། །སྒོམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གིས་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལྔ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་དེས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་གནས་ངན་ལེན་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཐམས་ཅད་འཇིག་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་ཆོས་དང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་ཏེ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ལ་དགའ་བ་ཐོབ་པ་དང་། ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་འདི་ཙམ་ཞེས་ཚད་མེད་ཅིང་རྣམ་པ་རིས་སུ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཆེད་དུ་མ་བརྟགས་པར་ངང་གིས་རྣམ་པར་དག་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་མཚན་མར་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པ་སངས་རྒྱས་དང་འཁོར་སྒྱུར་
12-15-48b
གདུགས་དཀར་པོ་སོགས་རྣམས་དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། ༧ །མཐར་འབྲས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ས་བཅུ་པ་དང་བཅུ་གཅིག་པ་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གོང་མ་པས་ཆེས་གོང་མའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ་འབྲས་བུ་ལྔ་པོ་དེ་བསྒོམ་པ་ལྔ་པོ་དང་རིམ་བཞིན་སྦྱར་རོ།

以下是简体中文翻译：
于第六地，为缘起智处，安住于般若波罗蜜，能现前，故名现前地。于第七地，从勤勇加行而生，行持至边际，故名远行地。于第八地，不为一切相及功用所动，故名不动地。于第九地，最初获得无碍解智，能遍知法句，通达一切义理，辨别一切语言，于一切方向具辩才，如是说，故名善慧地。于第十地，不偏执一切法，通达一切融合，缘一切法智，如水般的陀罗尼与三摩地门，如云般含摄一切，犹如虚空广大的界，断除二障覆盖，如云覆虚空，此智慧亦圆满功德资粮处法身，故名法云地。
如何观察获得这些地？应从四方面观察：以信解获得，于十地教法生如是信解故。以行持获得，圆满地相应教法行，获得十地故。教法行十种是：书写、供养、布施、听闻、读诵、受持、解说、诵读、思惟及修习。以通达获得，于初地通达法界后，于一切地中亦圆满通达同类法界的一切所证故。以成就获得，圆满修习这些地到究竟故。
如何观察这些地的修习？此中菩萨于诸地中修习止观时，以五种方式修习：何为五种？即：修习一切法于法界一味融合，也修习彼为无相，也修习彼为无勤任运，修习增胜为最胜义，不满足于仅修习自地而修习。
以这五种修习，菩萨成就五种果：如是每一刹那摧毁一切所依阿赖耶识中的习气，远离自他、法佛等诸种分别，获得法性喜乐，无量无边了知一切如所有、尽所有法之光明于一切方向，不思量而自然获得清净果位相应的非分别相——佛与转轮王白伞盖等自然现起，为圆满成就究竟法身果位于第十地和第十一地，而上地较下地更为殊胜，摄持因。五果与五修习依次配合。


 ༧ །སྤྱིར་ས་རེ་རེར་ཡང་ཕྱིན་བཅུ་བསྒོམ་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་གཙོ་བོར་ནི་ས་བཅུ་པོ་དག་ཏུ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་བཅུ་སྒོམ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་གི་དྲུག་ནི་སྦྱིན་སོགས་གོང་དུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། །ས་བདུན་པ་སོགས་ས་ཕྱིན་མ་བཞི་ནི་ཕར་ཕྱིན་བཞི་སྟེ། ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ཞིང་མྱང་འདས་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་ཐབས་མཁས་ཏེ་ཕྱིན་དྲུག་གི་དགེ་རྩ་བསགས་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། ཕྱི་མ་ལ་འབྱུང་བའི་སྨོན་ལམ་རྫོགས་སྨིན་སྦྱང་བ་བྱེད་པར་སྨོན་པ་སྣ་ཚོགས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྐྱེན་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་ཆོས་ལ་འཇུག་པ་སོགས་འདིས་སྡུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གཉེན་པོ་གཉིས་སུ་ངེས་པར་གསུངས་པ་བློས་སོ་སོར་རྟོག་༡པ་དང་བསྒོམ༢་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམ་པའི་སྟོབས་མེད་པའི་དུས་ན་བླང་བྱའི་ཡོན་ཏན་སྤང་བྱའི་སྐྱོན་སོགས་བློས་སོ་སོར་རབ་ཏུ་བརྟགས་ནས་སོ། །དེ་གོམས་ནས་བསྒོམ་པའི་དུས་ན་དེ་གཉིས་ཀ་ཡོད་དོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་གྲངས་དང་དེའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཇི་
12-15-49a
ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་མྱོང་བ་དང་། ཆོས་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕྱི་མ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པར་བལྟའོ། །གཙོ་ཆེར་དེ་ལྟར་བསྟན་ཅིང་ས་བཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་དུ་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་སྒོམ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ས་བཅུ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཕར་ཕྱིན་དུ་མ་འདུས་པའི་ཐེག་ཆེན་མེད་དོ། །དུས་ཇི་སྲིད་གཅིག་གིས་ས་བཅུ་པོ་འདི་དག་གི་སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གང་ཟག་ལྔ་ནི་གང་ཟག་གཅིག་ལ་མོས་སྤྱོད་ཀྱིས་སོགས་དབྱེ་པའི་ལྔའོ་གསུངས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། མོས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་ས་དང་པོས་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ས་དྲུག་པོ་དག་ཏུ་མཚན་༡མ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་བདུན་པ་ལ་མཚན་༢མ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དག་ནི། ས་དྲུག་པོ་དག་དང་བདུན་པ་ལ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཉིས་པས་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ནི་དག་ས་གསུམ། དེ་ཡན་ཆད་ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་དང་བཅུའི་བར་དུ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་པས་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་གྲུབ་པ་ས་བརྒྱད་པ། མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པར་སྤྱོད་པས་ས་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལྟར་གནས་སྐབས་ལྔས་གང་ཟག་གཅིག་རྣམ་པ་ལྔར་བརྗོད་དོ།

以下是简体中文翻译：
总的来说，虽然每一地都修习十波罗蜜，但主要在十地中修习十波罗蜜：其中六波罗蜜即前面所说的布施等。第七地等四地对应四波罗蜜：方便善巧波罗蜜是不舍轮回而追求涅槃的方便善巧，将六波罗蜜所积善根与一切众生共享，回向无上正等正觉故。愿波罗蜜是成就各种发愿，愿来世圆满、成熟、清净，由此摄取波罗蜜的助缘——遇善知识、趣入法等。力波罗蜜是以定说为对治力的两种力——智慧观察力和修习力，使六波罗蜜不间断而行持。没有修习力时，以智慧详细观察应取功德与应断过失等。熟悉后修习时，二者俱有。智波罗蜜是以数目和特征等安立六波罗蜜，以智慧体验如所有、尽所有法，并以法教化成熟众生故。
后四波罗蜜可视为由般若波罗蜜的无分别智及其后得智所摄。虽主要如此说明，但并非所有十地都不修一切波罗蜜，因为说明十地的法门是由波罗蜜藏大乘法所摄，没有不含波罗蜜的大乘。
一个人需要多长时间才能圆满这十地的修习？五种补特伽罗是依一人的五种分类。以三大阿僧祇劫圆满：住信解行地的补特伽罗，第一阿僧祇劫圆满第一地。净增上意乐行者，于前六地修相行及第七地修无相行者，以第二阿僧祇劫圆满六地和第七地。无功用行者，于清净三地，从第八地至第十地，以第三阿僧祇劫圆满。无功用成就是第八地，无功用行是第九地和第十地。如是以五种阶段称一人为五种补特伽罗。


 །གང་
12-15-49b
ནས་བཟུང་སྟེ་གྲངས་མེད་གསུམ་གྱི་མགོ་དང་པོར་རྩོམ་ཞེ་ན། འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། དགེ་རྩ་བཟང་པོའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་སྨོན་པའི་སྟེ་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཅན་དང་། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་སེམས་བརྟན་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་ཡི། །ཆོས་བཞི་དེ་ཚང་བ་དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གྲངས་མེད་གསུམ། །ཀུན་ཏུ་རྩོམ་པ་མཛད་ཅེས་བརྗོད། །དགེ་བའི་རྩ་བ་བཟང་པོའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱིས་མི་འཇོམས་པ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པ་སོགས་ཐེག་ཆེན་ལ་ངེས་པར་གྱུར་པ་དང་། སེམས་བརྟན་པ་སྡིག་གྲོགས་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་དང་། མཐོང་ཆོས་དང་ཚེ་རབས་ཕྱི་མར་དགེ་ཆོས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་ཞིང་མི་ཉམས་པ་སྟེ་དགེ་རྩས་ཆོག་མི་ཤེས་པའོ། །
第六戒学殊胜
དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བསྒོམ་པའི་རབ་དབྱེ་བསྟན་ནས། དྲུག་པ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། བྱང་ས་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ཉིད་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསླབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་ཁྱད་པར་བཞིས་འཕགས་ཏེ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དང་། བསླབ་པ་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། ཟབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་གྱུར་པར་བལྟའོ། །དང་པོ་རབ་དབྱེའི་ཁྱད་པར་ནི། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་དོན་དུ་བྱེད་པ་ཉིད་རིག་པར་བྱ་ལ། དགེ་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་
12-15-50a
སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་རྟེན་གྱི་དོན་དང་། སེམས་ཅན་དོན་བྱའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་རྟེན་གྱི་དོན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བསླབ་པ་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་བ་ནི། རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པས་སོ། །བསླབ་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི། བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དགོས་པ་ཡོད་ན་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། །བསླབ་པ་དེ་ལ་ནི་གང་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྟུང་བ་མེད་དོ། །གང་དུ་བྱང་སེམས་ཀྱི་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལྟུང་བ་མེད་དོ། །དཔེར་ན་དབྱར་གནས་ཀྱི་ནང་དུ་སོང་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལྟུང་བའོ། །བྱང་སེམས་གཞན་སེམས་ཅན་འདུལ་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ལ་ལྟུང་བ་མེད་དེ། །གང་དུ་སེམས་ཅན་འདུལ་བའི་དོན་བོར་ཏེ་དབྱར་གནས་ཀྱི་ཆད་པས་འཇིགས་ནས་མི་འགྲོ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྟུང་བའོ། །ཉན་ཐོས་ལ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆུང་བས་མ་སོང་ཀྱང་ལྟུང་བ་མེད་པའོ། །འདོད་འདུན་རྣམ་འཚེ་སོགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཆལ་ཁྲིམས་ཡིན་གྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མ་ཡིན་ཏེ། སྤོང་བདུན་ཙམ་ལས་བླང་བས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱིའོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ལུས་དང་ངག་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ལྟུང་བར་འགྱུར་གྱི། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ལོག་གཡེམ་སོགས་ལྟ་བུ་གང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ལས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་
12-15-50b
སེམས་དཔས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་བྱ་ཞིང་དེ་ལ་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཁྱད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

以下是简体中文翻译：
从何时开始算三大阿僧祇劫的第一阿僧祇？此处偈颂云："具善根力和愿力，于菩提道心坚定，功德不断向上增，具足四法菩萨众，从此开始三无数。"具足善根力量，不被违品所摧，以愿力遇善知识等而决定于大乘，心意坚固不因恶友等缘而舍菩提心，于现世及来世的善法不断上进而不退失，即是对善根不知足。
第六戒学殊胜
如是已说因果修习差别后，第六，如何观察殊胜增上戒？如《菩萨地》中所说菩萨戒律正受。总之，较声闻学处戒律以四种殊胜而超胜：即以分类殊胜、共不共学处殊胜、广大性殊胜、甚深性殊胜而有差别。
第一分类殊胜：以律仪戒、摄善法戒、饶益有情戒。应知律仪戒是作为后两种戒的依止，摄善法戒是成就佛法的依止，饶益有情戒是成熟众生的依止。
共不共学处殊胜：菩萨与声闻共有的学处是不行使性恶罪。不共学处是若有必要时则行使遮罪，于彼学处，声闻构成堕罪而菩萨无罪，菩萨构成堕罪而声闻无罪。例如，入安居期间外出，声闻有罪；菩萨为度化众生而外出则无罪；若舍弃调伏众生之利益而畏惧安居罚则不外出，菩萨有罪；声闻因悲心小而不外出无罪。欲寻、害寻等是菩萨破戒而非声闻所犯，声闻仅断七种而已。为何如此？因菩萨戒是身语意戒，声闻仅是身语戒。因此，菩萨有意识的堕罪，声闻则无。总之，如邪淫等，若无罪过而能利益一切众生的身语意业，菩萨应当行持并学习，如是应知共不共之差别。
;


 །ལྷག་ཚུལ་སོགས་བསླབ་གསུམ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ཏུ་འདུས་ཀྱང་ལོགས་སུ་བཤད་པ་རྣམ་བཞག་གཞན་གྱིས་ཏེ། སྔ་ཕྱིའི་རྒྱུ་འབྲས་སུ་བསྟན་པ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་འབྱུང་བ་དང་། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་འབྱུང་བ་དང་། དེ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། རྣམ་གྲོལ་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། ༧ །རྒྱ་ཆེ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་དང་ཚད་མེད་པས་བསླབ་པ་ཉིད་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དགེ་བ་ལ་འཛུད་པ་ཕན་པ་དང་དེ་ལ་ལམ་བདེ་བས་སྤྱོད་བ་བདེ་བར་འམ་ཡང་ན་གཏན་དུ་ཕན་པ་དང་གནས་སྐབས་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བསམ་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། འབྲས་བུ་བླ་མེད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་པའམ་བརྟེན་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཉན་ཐོས་ལ་མེད་པས་འདི་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །ཟབ་པ་ཉིད་ནི་གང་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཐབས་མཁས་དེ་ལྟ་བུས་སྲོག་གཅོད་སོགས་ལས་རྣམ་པ་བཅུ་སྤྱོད་ཀྱང་། དེས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བར་མི་འགྱུར་ལ། བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་ཡང་སྐྱེད་ཅིང་། བླ་མེད་ཡང་དག་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མྱུར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའོ། །གཞན་མི་དགེའི་ལས་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་ཤེས་ཤིང་དེའི་སེམས་ཀྱང་ཤེས་ལ། དེ་ཐབས་གཞན་གྱིས་བཟློག་མི་ནུས་པས་ངན་འགྲོར་སྐྱེ་བ་
12-15-51a
དང་། བསད་ན་བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བ་ཡང་མཐོང་ནས། བདག་ལས་འདིས་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་སླའི། འདི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁུར་ཆེན་པོ་དང་། ལྡན་མི་རུང་སྙམ་པའི་བསམ་པ་ཁྱད་པར་ཅན། སྨན་པ་ལྟ་བུ་ཕན་པར་འདོད་པས་སྲོག་བཅད་པ་ནི། དེད་དཔོན་གྱིས་མི་ནག་མདུང་ཐུང་ཅན་བསད་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཡང་སྤྲུལ་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཟབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱང་བྱེད་ཅིང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཁྲིམས་བཅད་པའི་གཙེ་བ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་ནས། སེམས་ཅན་འདུལ་བ་ལ་འགོད་དོ། །སྐྱེས་པའི་རབས་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་བུ་བུ་མོ་སོགས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་གནོད་པ་བྱ་བས། དེ་ལས་གཞན་པའི་སློང་པ་པོའི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལྟ་བུ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པས། གཞན་དག་སེམས་དད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཡང་འགྲུབ་པར་བྱེད་དེ། བུ་དང་བུ་མོ་སྦྱིན་པ་སོགས་ཀྱང་དེ་དག་གི་རྒྱུད་མ་མོས་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ཞིང་། འཕྲལ་ཕུག་དེ་དག་ལ་གནོད་པ་མེད་པར་རིག་ནས་སྦྱིན་གྱི་དེ་དག་ལ་བརྩེ་བ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། ཡང་ན་སྤྲུལ་པའི་བུ་བུ་མོ་སོགས་སྦྱིན་ནོ། །སྤྲུལ་པ་ཡིན་ན་ཕན་ཡོན་འབྱུང་ངམ་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་ལ་ཕན་བཏགས་པ་འདྲ་བས་བསོད་ནམས་འབྱུང་ངོ་། །ལེན་པ་པོ་ཡང་སྤྲུལ་པར་གྱུར་ན་ཡང་། སེམས་དྭང་བས་བྱིན་པས་ཕན་ཡོན་དང་། དྭང་བ་དེས་གཞན་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཟབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་འདི་བཞིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཉན་ཐོས་པ་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཞི་པོ་འདིས་ན་བྱང་སེམས་
12-15-51b
ཀྱི་བསླབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཚད་མེད་པ་འབྱུང་སྟེ་དེ། དཔེར་ན་འདུལ་བར་བསྙད་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་སྤྲོས་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱས་བཤད་པ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།

以下是简体中文翻译：
增上戒等三学虽包含在六波罗蜜中，但另以不同安立而单独解释，即作为前后因果而说：依戒蕴生起定蕴，依禅定生起慧蕴，从中生起解脱、解脱知见蕴，如是所说。
广大性殊胜有四种：以摄受众生的种种无量方便而学处广大，以无限大悲摄持无量福德而广大，为使一切众生入善行，以利益和安乐道行或永久利益和暂时安乐，其摄持意乐广大，以无上圆满菩提为所缘或所依而广大。声闻无此，故此为广大。
甚深性是指菩萨以如是方便善巧行使杀生等十种业，不仅不成过失，还生无量福德，并迅速圆满证得无上正等正觉。例如，知他人趋向不善业，了知其心，且无法用其他方法遏止，见其将堕恶趣，若杀则生善趣，于是想："宁愿我因此业堕恶趣，不忍见此人背负大苦"，以此殊胜发心，如医者般为利益而杀生，如商主杀持短矛的歹人一样。
此外，菩萨的化身身语业也应了知为甚深戒律，其执政时也会对众生施以各种惩罚，以调伏众生。通过展示各种本生故事，示现伤害其他众生不情愿的子女等，以利益其他求者，通过这种示现，使他人以信心为先而成熟。布施子女等非是在未得其同意的情况下，而是知道这不会对他们造成即时或长远伤害才布施，并非对他们无慈悲；或者布施化身子女。若是化身，能否生福德？因相似利益他人，故生福德。即使受者是化身，以净信而施也有功德，且此净信能成熟他人。这是菩萨戒律甚深性的殊胜特点。
总之，应知菩萨戒律以这四种殊胜而超胜声闻。通过这四种分类，菩萨学处有无量差别，如《律藏》中所述大乘广博经典中有百千种详细阐述。


 ༧ །
第七定学殊胜
དེ་ལྟར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས། བདུན་པ་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དྲུག་གིས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཞེས་པ། འདིར་སེམས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྗོད་དེ། སེམས་ཀྱིས་བྲིས་ཞེས་པ་འབྲི་བའི་སེམས་ལ་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །དམིགས་པས་རབ་ཏུ་༡དབྱེ་བ་དང་། སྣ་ཚོགས་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ༢་དང་། གཉེན་པོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ༣་དང་། ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ༤་དང་། མངོན་པར་སྒྲུབ་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ༥་དང་། ལས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ༦་སྟེ། །དེ་དག་གི་དོན་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྤང་བའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས༡་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ༧ །གང་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མཐའ་དག་སྣང་བ་དང་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྣང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །གང་དུ་བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའམ་བསགས་པ་དང་དེ་དེའི་ཏིང་འ ཛིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་བཟང་སྐྱོང་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱལ་པོ་བཞིན་དུ་ཏིང་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོ་སྟེ། གང་ཡོད་ན་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་ད་ལྟར་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་དང་། དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ནི་ཏིང་འཛིན་ཀུན་གྱི་མཆོག་སྟེ་དམག་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་དམག་དཔོན་དཔའ་བོ་བཞིན་དུ་བདུད་ཀྱི་ཚོགས་འཇོམས་པར་ནུས་པའོ། །དེ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་འཛིན་སྣ་ཚོགས་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར༢་རོ། ༧ །ཆོས་ཐམས་ཅད་འདྲེས་པ་
12-15-52a
བསྡུས་པའམ་སྤྱི་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདྲེས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལས་གུད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཁྱེའུས་ཁྱེའུ་དབྱུང་བའི་ཚུལ་ཏེ་ཁྱེའུ་སྔ་མས་ཁྱེའུ་ཕྱི་མ་དབྱུང་བ་དང་། ཁྱེའུ་ཕྲ་མོས་ཆེན་པོ་དབྱུང་བའི་ཚུལ་དུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ས་བོན་རགས་པ་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་གཉེན་པོའི་ཤེས་པ་ཕྲ་མོས་འབྱིན་པའི་༣ཕྱིར་རོ། ༧ །བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་དག་གིས་གནས་པ་ལས་མ་ཉམས་བཞིན་འདོད་པ་སོགས་གནས་གང་ནས་གང་དུ་འདོད་པར་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན༤་པའམ་ལེན་དུ་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ༧ །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མངོན་ཤེས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། དེ་ལས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཡོ་ཞིང་སྒུལ་བར་བྱེད་པ་དང་། མེ་སོགས་འབར་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ཐམས་ཅད་དུ་ལུས་དང་འོད་སོགས་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བསྐལ་པ་རྣམ་ཀྱང་སྟོན་པ་དང་། ས་སོགས་ཆུ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་བསྒྱུར་བ་དང་། སྐད་ཅིག་མས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དུ་མར་འགྲོ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མང་པོ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་གི་ནང་དུ་སྡུད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མང་པོ་རྡུལ་གཅིག་གིས་ཁྱབ་པའམ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དང་། རང་གི་ལུས་སུ་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ཐམས་ཅད་འཇུག་པའམ་རང་གི་ལུས་ལ་འཇོག་པ་དང་། འདུལ་བའི་ཕྱིར་གང་གི་གཟུགས་དང་འདྲ་བར་སྐལ་བ་མཉམ་པས་དེའི་གན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། མངོན་པའམ་སྣང་བར་བྱེད་ཅིང་མི་མངོན་པར་མི་སྣང་བར་ཡང་བྱེད་པ་དང་། བདུད་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་བསྒྱུར་བ་སོགས་དབང་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་དང་། གཞན་གྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་རབ་ཏུ་འཇོམས་
12-15-52b
པ་དང་། སྤོབས་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་སྤོབས་པ་སྦྱིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་བརྗེད་ངས་ལ་དྲན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཅན་ལ་བདེ་བ་སྦྱིན་པ་དང་། བྱང་སེམས་ཆོས་ཉན་པར་དགུག་པ་སོགས་ཀྱི་ཕྱིར་འོད་ཟེར་གཏོང་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་སྟེ་ཉན་ཐོས་ལ་མེད་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་དེ་དག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ།

以下是简体中文翻译：
第七定学殊胜
如是已说增上戒的殊胜后，第七，如何观察增上心的殊胜？总之，应以六种分类观察：关于"心学"，此处"心"字是指从心所生的三摩地，如"心画"指能画的心一样。一、所缘分类，二、多样性分类，三、对治分类，四、堪能性分类，五、成就分类，六、业用分类。这些的义理应依次如是了知：一、因以大乘法为所缘而舍弃声闻乘。平等安住其中时，能显现一切大乘法，此为大乘显现三摩地。能圆满或积集一切福德，此为其三摩地。善护三摩地王如同世间之王，为一切三摩地之主，若具足此定，则能现见十方现在诸佛。勇猛三摩地为一切三摩地之最胜，如军中将军勇士能摧伏魔众。因为如此等三摩地种类无量。
以总摄一切法或缘总相的智慧使一切法等同真如，因为无异于此。如童子出童子之法，前童子出后童子，或小童子出大童子般，将阿赖耶识中一切粗重习气种子，由缘真如的微细对治智慧拔除。
不离禅定安乐而能随欲往生从欲界等何处到何处，能摄受或堪能受生。
以三摩地功德于一切世界成就无碍神通，由此能震动诸世界，使火等燃烧，以身与光等遍满一切，示现世界劫，变地等为水等他物，刹那间往诸多世界，将多世界摄入一微尘中，以一微尘遍满或扩展多世界，将一切色身纳入自身或置于自身中，为调伏而随众生根器示现与彼相似之形往其处，能显现或不显现，能将魔变为佛等而自在，能胜伏或摧灭他人神通，能赐予无勇气者勇气，能赐予失念者正念，能赐予受苦者安乐，能放光以召集菩萨听法等，成就大神通，即造作声闻所无的这些大神通。


 །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་མངོན་པར་སྒྲུབ༥་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁས་བླང་བར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ནི་བདག་གི་བདེ་བ་ལ་རེ་བ་མེད་པའི་གཞན་དོན་བྱེད་པར་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ལྡོག་པར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིར་མི་ཕྱོགས་པར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་དེ་ལས་ཡིད་ཕྱིར་མི་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་མ་སོགས་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། རྩེ་ཕྱིར་མིག་བསླང་ནས་རྐང་པས་འདྲིལ་པ་ལྟ་བུ་རྣམས་ལས་སོ། །མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི། གནོད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་བྱ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་གོས་པར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱིས་མི་གོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མོས་པར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི། དེའི་དོན་མངོན་པར་རྟོགས་པའམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་པར་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་དུས་ན་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། ཟབ་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོགས་པར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
12-15-53a
ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་ཏེ་གསུང་བ་ཟབ་མོ་ལ་ཡིད་མི་གོལ་བར་དེའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འབྱེད་པར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི། འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བས་མི་འབྱེད་ན་ཡང་དེས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་མི་འབྱེད་པར་གཉིས་ཀ་མཉམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྦྱོར་བར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་རང་དོན་རྫོགས་ཀྱང་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་མཛད་པ་དག་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་བྱང་སེམས་དེ་དག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཞེ་ན། དཔེར་ན་མདོ་ལས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་ཕོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པས་སུས་སུ་ལ་སྦྱིན་པར་མ་དམིགས་པས་སམ་བདག་གཞན་མཉམ་པར་རྟོགས་པས་གཞན་སུ་ལའང་བྱིན་པར་མི་རྟོག་པར་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱིན་པར་དགོངས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྦྱིན་པ་ཅུང་ཟད་མི་སྦྱིན་ལ་དེ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱིན་པ་བྱ་བ་ཚད་མེད་པ་ལ་ཡང་འཇུག་གོ། ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་འདོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་བདག་དང་ཉེ་དུ་ལ་སྦྱིན་ནམ་སྙམ་དུ་སྦྱིན་སོགས་སྦྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འདོད་པར་མི་བྱེད་པའོ་ཞེས་བཀག་པའི་ཕྱིར་མི་འདོད་པ་སྟེ་མྱང་འདས་དང་གཞན་ཕན་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་དམིགས་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་ལ་མོས་པར་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་དད་པས་མི་འགྲོ་བའོ་དེ་ནི་ལུང་ཙམ་ལ་བརྟེན་པ་མིན་པར་
12-15-53b
སོ་སོ་རང་རིག་གི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་ནས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་ལ་མཇུག་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པས་ཆེད་དུ་བདག་སྦྱིན་པར་འཇུག་པར་འབད་མི་དགོས་པས་བདག་སྦྱིན་པ་ལ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་དོན་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་གཞན་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ལན་འགའ་ཙམ་དུ་བྱེད་པའི་སྦྱིན་པ་ཅི་ཡང་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་པའོ་ཞེས་རྟག་ཏུ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅེས་སོ།

以下是简体中文翻译：
菩萨集一切难行而成就十种难行。十种难行是：难以承诺的难行，是发愿大菩提，因为承诺无求自乐而利益他人。难不退转的难行，是不因轮回诸苦而退转。难不背弃的难行，是对一切众生的恶行不背弃所调伏对象。例如对母亲等的恶行，以及为戏而抬眼用脚绊倒等行为。难趋向的难行，是趋向利益一切损害自己的众生。难不染的难行，是虽生于世间但不被八世间法所染。难胜解的难行，是未现证或未通达其义时，在信解行阶段，对一切大乘所说的广大性和甚深性生起胜解。难证悟的难行，是证悟人法二无我。难通达的难行，是对如来密意甚深之说不错解而通达其义。难不舍离无染的难行，是不舍轮回而无染，不分离二者而同时成办。难加行的难行，是对诸佛虽已远离一切障碍、圆满自利，但仍任运利益一切众生直至轮回边际而修加行。
菩萨如何通达佛陀密意之说？例如经中说："何为菩萨慷慨布施？"答："以三轮不执，无执谁施与何人，或通达自他平等，不作施予任何人的分别，而施予一切"，密意是："若有丝毫不施，也能入无量施行于十方世界"。"何为布施欲？"答："若想'我对亲友布施'等，对一切施不生欲"，是遮止的"不欲"，是缘涅槃、利他和无实法。"何为布施胜解？"答："若不因信如来而行"，即非仅依教言而是通达各自自证法性而行施。"何为布施趣入？"答："若自然趣入，不需勉强自己趣入布施，即不作'我趣入布施'之想"，其义是自性而施，亦即令他趣入的意思。"何为布施喜乐？"答："若不行一次性布施"，意即常行布施。


 །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་ལ་ཆེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་གཡེང་བས་གཡོ་བའི་སྦྱིན་པ་ལ་སྙིང་པོ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་གྱུར་པའོ་སངས་རྒྱས་ནས་མཉམ་པར་བཞག་བཞིན་སྦྱིན་པའམ་སྦྱིན་པ་མི་དམིགས་པར་ཡང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་དག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སེར་སྣ་རྩད་ནས་འབྱུང་བར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་མཐའ་ཉན་ཐོས་ལྟར་ཞི་བར་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལ་མི་གནས་པར་གྱུར་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་ལ་བདག་པོ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྦྱིན་པ་ལ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སེར་སྣ་སོགས་ཀྱིས་དབང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་མི་ཟད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་མི་ཟད་པ་ལ་མྱང་འདས་ཀྱི་མཐའ་ལ་མི་གནས་པར་གྱུར་པའོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་ནས་དེ་ཙམ་ལ་མི་གནས་གྱི་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་ལ་ཕན་བདེ་སྦྱིན་པའོ། །སྦྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅུང་ཟད་མི་སྲུང་བའོ་སྟེ་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་
12-15-54a
ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྲོག་གཅོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྲོག་ཆགས་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་ཤིན་ཏུ་བཟློག་པའོ་སྟེ་འཁོར་བའི་སྲོག་གཏན་དུ་བཅད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་མ་སྦྱིན་ལེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སུས་ཀྱང་མ་བྱིན་པར་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལེན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ལོག་པའོ་ཞེས་སྤྱོད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་གང་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་འཁྲུལ་བའི་ཆོས་བརྫུན་པ་དེ་ལ་བརྫུན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཕྲ་མ་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པའི་མཆོག་གིས་གནས་པའོ་ཞེས་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་ལོ། །ཇི་ལྟར་ན་ངག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཤེས་བྱའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དག་ཏུ་འདུག་པའམ་གནས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཚིག་ཀྱལ་བ་སྨྲ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྨྲ་བའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བརྣབ་སེམས་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་བདག་རྒྱུན་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བསམ་གཏན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་མངའ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་གནོད་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སེམས་ལ་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འདིས་གནོད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སེམས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་གང་དུས་ཐམས ཅད་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འདུག་པའི་ལོག་པ་ཡང་དག་མིན་པའི་ཀུན་རྟོག་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའམ་ལྟ་བའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཟབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་
12-15-54b
ཆོས་རྣམས་ཟབ་པ་གང་ཞེ་ན། འདིར་བསྟན་པ་རྟག་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་གཉེན་པོ་དག་དང་བཅས་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བདག་ཏུ་བཟུང་བའམ་བདག་ཏུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ།

以下是简体中文翻译：
"何为布施伟大？"答："若对散乱扰动的布施生无实质之想"，即成佛后在等持中布施，或不执著布施。"何为布施清净？"答："若能从根本断除悭吝。""何为布施究竟？"答："若不住于边际，如声闻趣寂唯一道。""何为布施自在？"答："若布施不被悭吝等违品所控制。""何为布施无尽？"答："若不住涅槃边际而成无尽。"即获得圆满究竟佛果后不仅住于此，而是以化身利乐他人。如对布施所说，对戒等乃至般若，也应依此类推了知。
"何为具戒？"答："若不守持少许戒"，即因见自他平等而成就他人之戒。"何为杀生？"答："若极力阻止众生轮回"，即永断轮回命根。"何为不与取？"答："若无人授予而自取一切众生。""何为邪淫？"答："若背离诸欲而行。""何为妄语？"答："若说诸行迷乱法为虚妄。""何为离间语？"答："若安住于空性的最胜处"，这是词源学解释。"何为粗恶语？"答："若安住于所知彼岸一切智性。""何为绮语？"答："若正确分别一切法而说。""何为贪心者？"答："若自己恒常获得无上禅定，佛陀心续所具有的。""何为具害心？"答："若思惟：'以此害一切扰乱心的烦恼'。""何为邪见者？"答："若如实见或观一切时一切众生所具有的邪非正分别。"
关于"佛法甚深"，佛陀哪些法甚深？此处所说常法是佛法，因法身常故。断法是佛法，因断一切障故。生法是佛法，因化身示生故。所缘法是佛法，因缘众生八万四千行及其对治故。有贪法是佛法，因佛陀将有贪众生执为自己或承认为自己故。同样，有嗔法、有痴法、凡夫法也应视为佛法。
;
Human: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示：།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པའི་སོགས་སེམས་ཅན་ཡོན་ཏན་ལྟ་བུར་སངས་རྒྱས་ལ་རྟོགས་པ་སྟེ་རིག་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དོན་དམ་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟག་པའི་སོགས་ཕྱིར་རོ། །བརྟག་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དཔྱད་པར་བྱའོ། །
第八慧学殊胜
དེ་ལྟར་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས། བརྒྱད་པ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པའི་བདག་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་ལ་བདག་མེད་པ་ཡང་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་སུ་ངེས་སོ། །དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བསྟན་བཅོས་ལས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་བདག་གི་ཡུལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་འགོག་པར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་བདག་གི་ཡུལ་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་འགོག་པར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། །དེ་ལ་བདག་གི་ཡུལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་གང་ཞེ་ན། ཡུལ་ཉིད་ལ་ཡུལ་ཅན་དུ་འདོགས་ཞིང་། ཡུལ་ཅན་དུ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་གང་ཟག་ཏུ་འདོགས་ལ་དེ་ལྟར་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་ཏེ་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡུལ་མེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡང་ཡུལ་ཅན་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་གི་ཡུལ་ལས་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་མེད་ཅིང་ཡུལ་ཉིད་ལས་ཀྱང་ཡུལ་ཅན་གྱི་མཐའ་མེད་དེ། བདག་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་ནི། གང་ཟག་
12-15-55a
ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདག་གི་ཡུལ་གཟུགས་སོགས་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཐའ་གང་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་པ་དང་བཅས་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་དང་། སྐད་ཅིག་གིས་སྟོང་པར་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བས་ན། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་ལ་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་ནི། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། བདག་གི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་པ་དང་བཅས་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་དང་། སྐད་ཅིག་གིས་སྟོང་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་ཤེས་པའོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུན་དང་ཚོགས་པ་དང་ཕུང་པོ་ལྔ་ཙམ་ལས་ལོགས་ན་བདག་མེད་དེ་དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ལ་གང་ཟག་མེད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་དག་གིས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་མཐོང་བ་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པར་ཡུལ་དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་གིས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཤེས་ཏེ་ཡུལ་དེ་དག་ཕྱི་རོལ་ན་ཡུལ་ཅན་ལས་ཐ་དད་པ་ཡོད་པར་འཛིན་ལ། རང་གི་ངོ་བོའི་སྔོན་པོ་དམིགས་པར་ཞེན་པས་སོ། །
12-15-55b
བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཕུང་སོགས་བདག་མེད་པར་ཤེས་པ་དང་། ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་ཡུལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཙམ་མོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ཀྱང་མི་དམིགས་ཞིང་མ་གཟིགས་ཏེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་གློ་བུར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་གོས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཡུལ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡུལ་ཅན་མེད་ལ། ཡུལ་ཅན་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡང་ཡུལ་མེད་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་མོ། །དེ་ཡང་རྒྱུ་རྐྱེན་འདུས་པ་ཙམ་སྟེ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་པའམ་རྟག་པ་དང་བཅས་པར་ཡང་མི་དམིགས། སྐད་ཅིག་པའམ་རྟག་པ་མེད་པར་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུའང་མི་དམིགས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མི་དམིགས་ཏེ་སངས་རྒྱས་རང་བཞིན་ཁོ་ནར་སྨྲ་བ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །འདི་ནི་མི་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་མི་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ལ་དེ་གསུམ་སྒྲུབ་ལ་ཉེས་ལྟུང་སྡིག་
12-15-56a
པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཤིང་། དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སློབ་པའི་ཕྱིར། ལམ་བསྡུས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འདུལ་བའོ།;


 །མི་གོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། རྣམ་པར་དག་པར་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་གོས་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་གོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཟབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་འབྲས་བུའམ་དགོས་པ་ཅི་ཞེ་ན། སྟོན་པ་པོས་བཞག་སླ་སྟེ། དོན་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། གཞན་དག་ལ་ཡང་བཤད་སླ་བས་དེས་གཟུང་སླའོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་བཟུང་བས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སླ། 
12-15-55a
ཚོགས་རྫོགས་པས་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །སངས་རྒྱས་ལ་དགོངས་ཟབ་མངའ་བར་ཆེ་བ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ། ཆོས་དགེ་འདུན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །མཐོང་ཆོས་བདེར་གནས་ཐོབ་སྟེ་དེ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབེལ་གཏམ་གྱིས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་མདུན་ན་མཁས་པའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བས་འདི་བཅུའོ་གསུངས། དེའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཡང་། ཕ་དང་མ་ནི་གསོད་བྱས་ཤིང་། །ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ༦་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་བལྟའོ། །
第八慧学殊胜
ཏིང་འཛིན་མེད་ན་དེ་བཞིན་བྱེད་མི་ནུས་ཏེ་ཉན་ཐོས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དེ་ལྟར་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས། བརྒྱད་པ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས༡་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གནས༢་དང་། གཞི་དང༣་། དམིགས་༤པ་དང་། རྣམ་པ༥་དང་། བརྒལ་བའི་ལན་༦དང་། རྟེན༧་དང་། གྲོགས༨་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ༩་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ༡༠་དང་། ངེས་པར་འབྱུང༡༡་བ་དང་། མཐར་ཐུག་པར༡༢་འགྲོ་བ་དང་། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང༡༣་བ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ༡༤་དང་། རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་ཕན༡༥་ཡོན་དང་། དེ་གསུམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ༡༦་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་དཔེ་དང་༡༧། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་བྱ་བ་བསྒྲུབ་༡༨པ་དང་། ཟབ༡༩་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་བལྟ་
12-15-55b
བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་སྤང་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་གཉིད་ལོག་པར་རོ་བ་ལྟ་བུ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་། རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ཆོད་སོ་སྐྱེའི་སེམས་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱང་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་སུ་ཐལ་བས་དེ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདའ་བ་སྟེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་ཉེ་བར་ཞི་བ་འགོག་སྙོམས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་མེད་པར་ནི། །སེམས་ནི་ནམས་ཀྱང་མི་འབྱུང་སྟེ། །ཉི་མ་དང་ནི་འོད་ཟེར་བཞིན། །དེ་དག་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་། །ཞེས་བཤད། སེམས་མེད་པ་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལྟ་བུ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་མི་རྟོག་གོ་སྙམ་དུ་བཀྲ་བར་འཛིན་པ་ཉིད་རྣམ་རྟོག་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པ་འདི་ལྔ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་ངོ་བོ་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་མི་ནུས་པས་དགག་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཏོ། །འདི་སྐབས་སུ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེའི་འབྲས་བུ་དངོས་གཞི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་རང་ཉིད་དོ། །དེའི་འབྲས་བུ་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའོ།

 །མི་གོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། རྣམ་པར་དག་པར་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་གོས་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་གོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཟབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་འབྲས་བུའམ་དགོས་པ་ཅི་ཞེ་ན། སྟོན་པ་པོས་བཞག་སླ་སྟེ། དོན་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། གཞན་དག་ལ་ཡང་བཤད་སླ་བས་དེས་གཟུང་སླའོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་བཟུང་བས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སླ། 
12-15-55a
ཚོགས་རྫོགས་པས་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །སངས་རྒྱས་ལ་དགོངས་ཟབ་མངའ་བར་ཆེ་བ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ། ཆོས་དགེ་འདུན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །མཐོང་ཆོས་བདེར་གནས་ཐོབ་སྟེ་དེ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབེལ་གཏམ་གྱིས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་མདུན་ན་མཁས་པའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བས་འདི་བཅུའོ་གསུངས། དེའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཡང་། ཕ་དང་མ་ནི་གསོད་བྱས་ཤིང་། །ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ༦་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་བལྟའོ། །
第八慧学殊胜
ཏིང་འཛིན་མེད་ན་དེ་བཞིན་བྱེད་མི་ནུས་ཏེ་ཉན་ཐོས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དེ་ལྟར་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས། བརྒྱད་པ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས༡་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གནས༢་དང་། གཞི་དང༣་། དམིགས་༤པ་དང་། རྣམ་པ༥་དང་། བརྒལ་བའི་ལན་༦དང་། རྟེན༧་དང་། གྲོགས༨་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ༩་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ༡༠་དང་། ངེས་པར་འབྱུང༡༡་བ་དང་། མཐར་ཐུག་པར༡༢་འགྲོ་བ་དང་། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང༡༣་བ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ༡༤་དང་། རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་ཕན༡༥་ཡོན་དང་། དེ་གསུམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ༡༦་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་དཔེ་དང་༡༧། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་བྱ་བ་བསྒྲུབ་༡༨པ་དང་། ཟབ༡༩་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་བལྟ་
12-15-55b
བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་སྤང་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་གཉིད་ལོག་པར་རོ་བ་ལྟ་བུ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་། རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ཆོད་སོ་སྐྱེའི་སེམས་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱང་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་སུ་ཐལ་བས་དེ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདའ་བ་སྟེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་ཉེ་བར་ཞི་བ་འགོག་སྙོམས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་མེད་པར་ནི། །སེམས་ནི་ནམས་ཀྱང་མི་འབྱུང་སྟེ། །ཉི་མ་དང་ནི་འོད་ཟེར་བཞིན། །དེ་དག་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་། །ཞེས་བཤད། སེམས་མེད་པ་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལྟ་བུ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་མི་རྟོག་གོ་སྙམ་དུ་བཀྲ་བར་འཛིན་པ་ཉིད་རྣམ་རྟོག་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པ་འདི་ལྔ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་ངོ་བོ་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་མི་ནུས་པས་དགག་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཏོ། །འདི་སྐབས་སུ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེའི་འབྲས་བུ་དངོས་གཞི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་རང་ཉིད་དོ། །དེའི་འབྲས་བུ་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是您要求的直译内容：
无染之法即是佛法，因为完全清净的如来藏被一切障碍所不能染故。远离染著的法即是佛法，因为虽生于世间，但不为世间法所染著故。因此，佛法被称为甚深。如是所说。思想开示的果或目的是什么呢？宣说者易于建立，因为完全摄集了义理。对他人也易于解说，因此他们易于掌握。因此，依靠持守教法，易于圆满资粮。
12-15-55a
资粮圆满则能证悟法性。知晓佛陀具有甚深意旨的伟大，而获得信心。对法和僧伽也是如此。获得现法乐住，因为证悟了它。通过相关言论，在智者面前被视为智者之列，所以说有这十种。因此，在声闻乘中也说："杀父与杀母"等。修习波罗蜜多，依靠它成熟众生，净化佛国土，为了成就一切佛法，应当观察菩萨三摩地业的差别。
第八慧学殊胜
无定则不能如此作为，如同声闻一样，如是宣说了增上心的差别后，第八，如何观察增上慧的差别？应当从无分别智的自性、处所、基础、所缘、行相、对辩的回答、所依、助伴、异熟、等流、出离、究竟、加行所生、无分别、后得智三种功德、三种的区分、无分别与后得的比喻、任运成就的成办、甚深性等方面观察无分别智是增上慧的差别。
12-15-55b
其中，以五种方式断除是无分别智的本质：断除不作意如同沉睡状态，断除有寻有伺的初禅和二禅以上的凡夫心及声闻心（否则会导致他们也成为无分别智），断除想受灭尽的寂止即灭尽定，断除无心所的心，如说："无心所则心，任何时不生，如同日与光，彼等同时生"。断除无心的色法自性，断除"我于真实义不分别"这种思维执著本身就是分别，因此无分别智应知为断除这五种。因为无法以构建的方式显示其本质，所以从否定角度加以显示。在此处，寻求无分别智的无分别是加行所生；其果即正行无分别本身；其果即后得智。


 །དེ་གསུམ་ཀར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་མིང་འཇུག་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་དང་པོ་སྦྱོར་བྱུང་དེ་དེ་ལས་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བས། འབྲས་མིང་རྒྱུ་ལ་བཏགས་པའང་རུང་ལ། མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་དངོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ཅིང་། དེ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའོ། །ནང་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ནི། མི་རྟོག་པ་
12-15-56a
ཉིད་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་གཉིས་པའོ། །གང་དེ་ལ་གནས་པའི་ཤེས་རབ་ནི། རྗེས་ཐོབ་སྟེ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་གསུམ་པའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་ལ། ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བ་དེའི་རྒྱུ་སྟེ། དེའི་འབྲས་བུ་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དོ། །འབྲས་བུ་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་དེ་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་པས། མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་དེ་བསྒྲུབ་ན་གཞན་གཉིས་ཀ་ཡང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བས། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་སོགས་བརྗོད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ན་ཆོས་གང་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅེས་བརྒལ་བ་ལ་ལན་ནི། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་དེ། དོན་དུ། རྣམ་བརྟགས་དེ་ལས་གཞན་དུ་མིན། །སྦྱོར་ལས་བྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཡི་གེ་ཕན་ཚུན་སྦྱོར་བས་ན། །དོན་དེ་སྦྱོར་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། །ཡི་གེ་ཕན་ཚུན་སྦྱོར་བས་མིག་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་བརྗོད་པའི་དོན་ནི། མིག་དབང་དེ། རྣམ་པར་བརྟགས་བྱ་དེ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་གང་གིས་འགྲུབ་ཅེ་ན། བརྗོད་པ་མེད་པར་བརྗོད་ཅེས་བྱ་ལ། ཤེས་པ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྗོད་བྱེད་ལ་མ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར། བརྗོད་བྱ་ཡོད་ན་ཡང་དེའི་བློར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྗོད་བྱེད་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་བློར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།འགག་པའི་ཕྱིར་ན་སོགས་གསུངས་སོ། །རྗོད་བྱེད་བརྗོད་བྱ་དག་ཏུ་དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་དབྱིག་གཉེན་གསུངས། བསྟན་བཅོས་མ་ཤེས་པས་བསྟན་བཅོས་འདོད་པ་ལྟ་བུ་སྦྱོར་བྱུང་། བསྟན་བཅོས་དེའི་ཚིག་དོན་མྱོང་བ་ལྟ་བུ་དངོས་
12-15-56b
གཞི། བསྟན་བཅོས་ཤེས་པས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་དོན་མྱོང་བ་ལྟ་བུ་རྗེས་ཐོབ་གསུངས་དབྱིག །རབ་དབྱེ་ལ་དཔེ་ཡི་རྣམ་གྲངས་བཞིན་བསྟན་པ་ལ་སོ་སོར་དོན་འདི་ཡིན་ཞེས་དབྱིག་གཉེན་དང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་བཤད་མི་འདུག་ཀྱང་།ལྐུགས་མ་ལྐུགས་པའི་དཔེ་ཚིག་བརྗོད་ཤེས་མི་ཤེས། རྨོངས་པས་དོན་མྱོང་ཚུལ། ལྔ་པོས་མྱོང་བ་ལ་རྣམ་རྟོག་ཡོད་པ་དེ། གཞན་ལ་བསྟན་པ་ཡོད་མེད་ལྟའམ་དཔྱད། མཉམ་རྗེས་དཔེ་དང་པོ་སྣང་བ་ཡོད་མེད། ནམ་མཁའི་དཔེ་མཚན་མ་ཡོད་མེད་ཡིན་ནམ་དཔྱད། ནམ་མཁའི་དཔེ་ནི། ཁྱབ་པ། མ་གོས་པ། མི་རྟོག་པ། བརྟག་པར་བྱ་བ་མིན་པའོ། །དེ་བཞིན་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་པར་རོ་མཉམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་གོས་པ། རང་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ། གཞན་གྱིས་བརྟག་པར་བྱ་བ་མིན་པའོ། །ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རབ་དབྱེ་ལ། སྦྱོར་བའི་དབྱེ་བ་གསུམ་ནི། ཁ་ཅིག་རིགས་ཀྱི་སྟོབས་ལས། མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བའོ། །ཁ་ཅིག་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པའི་འཕེན་པའི་སྟོབས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་ད་ལྟའི་ཚེ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབྱེ་བ་གསུམ་ནི། ཆོག་ཤེས་པ་ལས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི། ཐོས་བསམ་ལས་བྱུང་བའི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་སྟེ། ཐོས་བསམ་གང་གིས་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་ན། སོ་སྐྱེས་ལ་གནས་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཆོག་ཤེས་འབྱུང་བ་སྟེ། འདི་ནི་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་དཔྱད་པ་རྫོགས་པས་ཆོག་
12-15-57a
ཤེས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །ཡང་གཞན་དུ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོག་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི། གང་སྲིད་རྩེར་ཕྱིན་པ་དེ་མྱ་ངན་འདས་པར་འཛིན་ཀྱང་དེ་ལས་ཕ་རོལ་ན་རྟོགས་བྱ་གཞན་མེད་པར་དེ་ཆོག་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།

这些是完整的直译成简体中文：
这三者都称为"无分别"的原因是：就慧力而言，第一增上慧即加行所生，由此产生无分别智慧，因此可将果名安立于因，且与无分别智慧相符合，并能引发它。内自证智慧的本性是
12-15-56a
无分别，这是第二增上慧。依此安住的智慧是后得智，即第三增上慧。无分别本身是所成就的，寻求是其因，无分别本身是其果。果无分别智慧成为后得智的因，因此若成就无分别智慧，则另外二者也将成就，故说明无分别智慧的本质等。若一切法不可言说，则对何法起分别？对此问难的回答是：加行所生的自性，实际上，所分别不异于此。何为加行所生？由字互相结合，彼义是加行所生。由字互相结合而说"眼"这一名称的意义，即是眼根，那就是所分别。一切法不可言说的道理，由何成立？不可言说的言说，智识不能趣入。因为不向能诠而行，所以即使有所诠，也不成为其智识。若说能诠成为所诠的智识，则说"因为灭故"等。能诠所诠故不可说，如世亲所说。如同不懂论典而想求论典是加行所生；体验该论典的文义如同正
12-15-56b
行；通达论典后体验论典文义如同后得智，如世亲所说。关于差别与譬喻的差异，虽然世亲和无性未分别指明"这是各自的意义"，但哑者能否说话的比喻、愚者体验意义的方式、五者体验时有分别的那些、是否能向他人显示、平等与后得的第一比喻是否有显现、虚空比喻是否有相，应当考察。虚空的比喻是：遍及、无染、无分别、不可考察。同样，无分别智慧也遍及一切法平等空性，不为一切法所染，自身无分别，不为他者所考察。关于三智的差别，加行的三种差别是：有些从种性力生起无分别智慧；有些从前世熏习的引发力而生起；有些从今生熏习的士用因而生起。无分别智慧的三种差别：知足而无分别，应视为闻思所生的究竟，通过何种闻思能达究竟？住于凡夫地的菩萨生起知足，即"仅此而已"的观察完成而知足
12-15-57a
的无分别。另外，世间的知足无分别是：到达有顶而执为涅槃，认为彼岸再无所证，从而生起知足，如是这般。


 །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ཀྱང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི། མི་རྟག་སོགས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་བཞི་དང་རྟག་པ་སོགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲོས་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི། བྱང་སེམས་ཀྱི་མི་རྟོག་པ་སྟེ། གཟུགས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲོས་པ་མེད་པར་རྟོག་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །སྤྲོས་མེད་ནི། ངག་གི་ཡུལ་ལས་འདས་པས་ཚིག་གིས་བསྟན་དུ་མེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པས་དེ་ཤེས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད༡། །རྣམ་པ་ལྔ་ནི་རྣམ་སྤངས་ཤིང་། །ཡང་དག་དོན་ལ་ཤེས་པ་ཡིན་ཡང་བཀྲར་འཛིན་མེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་གནས༢། །གཟུང་འཛིན་ཅན་གྱི་སེམས་མིན་པའི་སེམས་ནི་ཁོ་ན་སྟེ།ཡོད་མེད་སོགས་སྤྲོས་པའི་དོན་ལ་མི་སེམས་པའི་རྒྱུས་བྱུང་ཕྱིར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་གཞི༣། །དམིགས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་གནས་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་དང་བཅས་པའི། །ཡིད་ལ་
12-15-57b
བྱེད་དེ་ནི་དངོས་པོའི་དོན་ལ་ཚུལ་བཞིན་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་དམིགས་པ་ནི༤། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་བརྟགས་དང་བྲལ་བས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། །མིང་གཞན་བདག་མེད་པ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པ་དག་ཀྱང་དེ། ༧ །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་རྣམ༥་པ་ནི། །དེས་ཤེས་བྱ་དེ་བཞིན་ཉིད་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ། །མིག་ཤེས་ཀྱིས་སྔོན་པོ་མཐོང་ན་སྔོ་སྣང་དང་ཤེས་པ་ཐ་མི་དད་པ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བརྟག་བྱའི་དོན་མེད་ན་འདི་ལྟར་དེའི་དམིགས་རྣམས་བསྟན་པས་ཅི་བྱ་ཞེ་ན། ༧ །འདི་ཚིག་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལས༦་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཙམ་དེ། །བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལ་འཇུག་ཕྱིར་རྣམ་པར་བརྟག་པ་དེ་ལས་གཞན་དུ་དོན་ཉིད་མིན་ཏེ། །འདི་ལྟར་རྗོད་བྱེད་ཡི་གེ་ཕན་ཚུན་སྦྱོར་བས་ན། །དེ་ལྟར་བརྗོད་བྱའི་དོན་དེ་སྦྱོར་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཀྱང་། །དེ་འདྲའི་བརྗོད་པ་མེད་པར་བརྗོད་བྱ་དམིགས་མེད་ལ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྗོད་པ་རྣ་དབང་ལ་བརྟེན་པའི་རྣ་ཤེས་དང་བརྗོད་བྱ་ཡིད་དབང་ལ་བརྟེན་པའི་ཡིད་ཤེས་ཀྱིས་གཟུང་དགོས་པས། མིང་དང་དོན་ནི་མཚན་ཉིད་མི་གཅིག་པས་འགལ་བའི་ཕྱིར་ན་ཚིག་གིས་བརྗོད་པ་ལ་མིན་ཏེ་སྐྱོན་དེ་ཡོད་པར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་དོན་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པར་གནས་སོ། །མདོར་ན་བརྗོད་པའི་ཚིག་དེས་སྒྲོ་འདོགས་གསལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་ལ་བློ་སྐྱེད་ཀྱིས་སྒྲ་དོན་ངོ་བོས་འབྲེལ་བ་མེད་པ་ནི་གནད་དོ ། ༧ །རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡི་རྗེས་ལ། །ཐོབ་པ་སྤྱོད་པའི་རྟེན་༧ ཡིན་ཏེ། །དེ་ནི་བྱང་སེམས་ཀྱི་
12-15-58a
སྤྱོད་པ་དེ་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་དུ་འཕེལ་པར་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་གྲོགས༨། །ལམ་གཉིས་སུ་ནི་བརྗོད་པ་སྟེ་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ཕར་ཕྱིན་བཞི། རྟེན་གྱི་ལམ་བསམ་གཏན་དེ་དེ་ལ་བརྟེན་པས་སོ། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ་སྟེ་རང་གི་ངོ་བོ་ཤེས་རབ་བོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་རྣམ་སྨིན༩་ནི། །ལོངས་སྤྲུལ་གྱི་སངས་རྒྱས་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་སུ་སྟེ། །བརྩེ་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་ནི་མི་རྟོག་པ་མངོན་དུ་ཐོབ་པས་སོ།

以下是完整直译成简体中文：
无颠倒也是声闻们的，即他们所具有的观察智慧是：对无常等四种无颠倒和常等四种颠倒不作分别，故称无分别。无戏论的无分别是菩萨的无分别，即对从色至菩提的一切法无戏论而观察，故为无分别。无戏论是：超越言语范畴而不能用言词表示，超越世间智识范畴而不能被理解的缘故。此处，对已安立的无分别智慧如是所说的偈颂：菩萨们所知，无分别的自性，远离五种相，虽是真实义智，但无明显执著。菩萨们所知，无分别的处所，非能取所取心，唯是心本身，因为由不思维有无等戏论义而生起。菩萨们所知，无分别的基础，听闻无所缘法的习气所住意的言说，及其意
12-15-57b
作意，是对事物义正确趣入。菩萨们所知，无分别的所缘，诸法远离遍计故不可言说，其他名称如无我、真如等所说亦是彼。菩萨们所知，无分别的行相，以彼对所知真如所缘之中，如眼识见蓝色时蓝显与识不相异，智慧与真如不异故，行相是一切无相征。若无所观察义，如此宣说其所缘诸相有何用？此语言结合所生的自性，为趣入不可言说而分别，此外别无实义，如是由能诠文字互相结合，如是所诠义是加行所生，然如是无言说则无所缘所诠，如实智识不能趣入。又，能诠依耳根的耳识，所诠依意根的意识所取，由名与义特性不一而相违故，言词所说非实，有此过失。因此一切义皆安住于不可言说。总之，说话的言词以遣除增益的方式在义上生起智慧，但声音与义无本质关联，这是要点。无分别智慧，是菩萨无分别智慧之后，所获得的行为所依，因为那使菩萨的
12-15-58a
行为功德特别增长的缘故。菩萨们所知，无分别的助伴，说为二道：资粮道四波罗蜜，所依道禅定，因依靠彼故。是五波罗蜜的自性，而自体是智慧。菩萨们所知，无分别的异熟，是报身化身佛两种坛城，由大悲加行和证得无分别故。


 །འདིའི་བདག་རྐྱེན་བྱས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་དུ་གནས་པ་ཐོབ་ཀྱི། འདི་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་མིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་ཚུལ་གཞན་ནོ། །མི་རྟོག་པའི་དོན་དུ་སྦྱོར་བའམ་བརྩོན་པ་དེའི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་སྐུའི་འཁོར་དུ་སྐྱེའོ། །མི་རྟོག་པ་ཐོབ་ན་ལོངས་སྐུའི་འཁོར་དུ་སྐྱེའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་རྒྱུ༡༠་མཐུན་ནི། །ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་ཚེ་རྣམས་སུ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་གཉིས་སུ་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་ནི་འགྲོ་བར་འདོད། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ངེས་པར་འབྱུང༡༡་བ་ནི། །ས་བཅུ་དག་ཏུ་ཤེས་བྱ་སྟེ། །ས་དང་པོར་དེ་ཉིད་དང་པོར་ཐོབ་པ་དང་ནི་བསྒོམ་ལམ་དུ་གྲུབ་ཕྱིར་རོ། ༧ །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་མཐར༡༢་ཐུག་པར་འགྲོད། །དག་པའི་སྐུ་གསུམ་ཐོབ་ཕྱིར་དང་། །དབང་གི་དམ་པའི་མཆོག་ནི་བཅུ་པོ་ཡང་ཐོབ་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས༡༣་དེ་ལ། །སྦྱོར་བྱུང་ཕན་ཡོན་དད་པ་ཙམ་དང་ལྷག་པར་འདོད་པའི་མོས་པ་ཡིས། །
12-15-58b
སྡིག་པ་སྣ་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་དྲག་རྣམས་ཀྱིས། །གོས་པ་མེད་དེ་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕན་ཡོན་རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད། །ཉོན་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཀུན་ལས་གྲོལ༡༤་བའི་ཕྱིར། །ས་དང་པོར་ཐོབ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་གྲུབ་དང་ལྡན་པས་ན། །ཅི་ཡིས་ཀྱང་གོས་པ་མེད་དེ་ནམ་མཁའ་བཞིན། ༧ །རྗེས་ཐོབ་པའི་ཕན་ཡོན་རྣམ༡༥་རྟོག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ། །གོས་པ་མེད་དེ་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་གྱུར་པས་ན། །དེའི་རྗེས་ཐོབ་འཇིག་རྟེན་དག་ན་སྐྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པས་རྣམ་པར་རྒྱུ་ཡང་། །འཇིག་རྟེན་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་མི་གོས་སོ། ༧ །དེ་གསུམ་གྱི་རབ༡༦་དབྱེ། དང་པོ་མི་རྟོག་དེ་ཡང་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ལྐུགས་པས་དོན་ནི་མྱོང་འདོད་ཀྱང་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བ་ལྟར་དང་། དངོས་གཞི་ནི། ཇི་ལྟར་ལྐུགས་པས་དོན་མྱོང་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་། །རྗེས་ཐོབ་ནི། མ་ལྐུགས་པས་ནི་དོན་མྱོང་བ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་འཆད་པའོ། །སྦྱོར་དངོས་རྗེས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་བརྗོད་པ་མེད་པའི་ཆ་ནས་ཡིན་ནོ།

以下是完整直译成简体中文：
以此作为增上缘而获得住于佛陀眷属之位，此非异熟因，而是其对治。因此异熟方式另有所指。为了无分别而修习或精进，由此力量而生于佛陀化身的眷属中。若获得无分别，则生于报身眷属中。菩萨们所知，无分别的等流，后后世中，在佛陀两种坛城中，无分别智慧将特别增上。菩萨们所知，无分别的出离，应知在十地中，因为在初地首先获得它，并在修道中成就故。菩萨们所知，无分别的究竟证得，因获得清净三身，以及获得十种最胜自在故。对彼无分别智慧，加行所生的利益是仅以信心和增上欲求的胜解，
12-15-58b
不被各种极为猛烈的罪恶所染，如同虚空。无分别智慧的利益，无分别智慧本身，因从一切烦恼所知障中解脱，在初地获得和佛地成就时具足，故不被任何所染，如同虚空。后得智的利益，彼无分别智慧，既无染如同虚空，则其后得虽在世间显现种种化生而游历，却永不为世间八法所染。三者的差别：第一无分别中，加行所生如同哑者虽欲体验意义但未能体验；正行如同哑者虽体验意义但不能表达；后得如同非哑者体验意义后能了知并解说。加行、正行、后得三种智慧，是从不可言说的方面而言。


 །མིང་གི་ཐ་སྙད་ལམ་བྱང་བ་རྨོངས་པས་དོན་ནི་མྱོང་བར་འདོད་པ་ལྟ་བུ་སྦྱོར་བ་དང་། །ཇི་ལྟར་རྨོངས་པས་དོན་མྱོང་ཡང་བརྗོད་མི་ཤེས་པ་ལྟ་བུ་དངོས་གཞི་དང་། །མ་རྨོངས་པས་ནི་དོན་མྱོང་བ་ལྟར་རྗེས་ཐོབ་སྟེ། །གོང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཡང་མིག་ཤེས་སོགས་རྣམ་ཤེས་ལྔ་པོས་དོན་ནི་མྱོང་འདོད་ལྟ་བུ་སྦྱོར་བ་དང་། །ཇི་ལྟར་ལྔ་པོས་དོན་དངོས་སུ་མྱོང་ཡང་རྣམ་རྟོག་མེད་པ་དངོས་གཞི་དང་། །ཡིད་ཤེས་ཀྱིས་དོན་ནི་མྱོང་བ་ལྟར་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི། །ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཡང་བསྟན་བཅོས་མི་ཤེས་པས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་དོན་མྱོང་འདོད་དང་། །བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཆོས་ཚིག་དང་དོན་མྱོང་བ་དང་བསྟན་བཅོས་ཤེས་ཏེ་དེ་གཉིས་མྱོང་བའི་གོ་རིམས་ལྟར། སྦྱོར་
12-15-59a
བ་ལས་ནི་བྱུང་བ་སོགས། །ཡེ་ཤེས་གསུམ་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ། །མི་རྟོག་པའི་དངོས་གཞི་དང་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་དཔེ་མི་ཞིག་མིག་ནི་བཙུམས༡༧་པ་ན་ཅི་ཡང་མི་སྣང་བ་ལྟར་དངོས་གཞི་ལ་ཡུལ་འདི་ཞེས་མཚན་མ་མི་སྣང་ངོ་། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ཤེས་དེ་འདྲ། །དེ་ཉིད་མིག་ནི་ཕྱེ་བ་ན་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བར་ལྟར། །དེ་རྗེས་ཐོབ་པའི་ཤེས་དེ་འདྲ། ༧ །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ཤེས་དེ་ནི། །དམིགས་པ་ཀུན་གྱིས་དབེན་པས་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །ནམ་མཁའ་དེ་ཡི་ངང་ལ་གཟུགས་ནི་སྣང་བ་ལྟར། །དེ་ཡི་རྗེས་ཐོབ་ཤེས་དེ་འདྲ། ༧ །རྣམ་རྟོག་མེད་བཞིན་གཞན་དོན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཛད་པ་ཇི་ལྟར་ནོར་བུ༡༨་དང་ལྷའི་སིལ་སྙན་དག །རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཡང་དགོས་འདོད་སྩོལ་བ་དང་སྒྲ་འབྱིན་པ་སེམས་ཅན་སོ་སོའི་རང་གི་ལས་ལས་བྱུང་། །དེ་ལྟར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་མེད་བར། །སངས་རྒྱས་ཕྲིན་ལས་གང་ཞིག་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བདེ་བྱེད་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེས་གཞན་དབང་ཞེས་བྱའི་རྣམ་རྟོག་དེ་ལ་དམིགས་ན་ཇི་ལྟར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ་གཞན་དབང་དེ་རྣམ་རྟོག་དེར་རྟོག་པའི་ཕྱིར། དེའི་དམིགས་པ་གཞན་དབང་མིན་པ་ཞིག་ནི་མེད་དེ། གཞན་དབང་མིན་པའི་ཆོས་མེད་པས་སོ། །འདིས་མདོར་ན་ཤེས་བྱའི་ཆོས་ལ་དམིགས་སམ། དེ་མིན་པའི་ཆོས་གཞན་གང་རུང་ལ་དམིགས་དགོས་ན། དང་པོ་ལྟར་ཆོས་སུ་དམིགས་པས་རྟོག་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་མིན་པ་གཞན་ནི་མེད་པས་དམིགས་པར་མི་རིགས་ལ། ཆོས་ལ་མ་དམིགས་ན་ཆོས་ཀུན་གྱི་ཆོས་ཉིད་མི་རྟོགས་སོ། །དེ་ཡུལ་ལམ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་བརྟགས་པའོ། །ཡང་ཡུལ་ཅན་ལ་དཔྱད་ན་དེ་ཤེས་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་མིན། ཡིན་ན་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། མི་རྟོག་པ་མིན་ཏེ་དེས་ཤེས་བྱ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་མིན་ན་དེས་ཅི་ཞིག་ཤེས་ནས་རྣམ་
12-15-59b
པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་གང་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ་སྙམ་ན། ༧ །ཟབ་མོའི་ཡོན་ཏན། གཞན་དབང་གི་ཆོས་དེ་ལ་དམིགས་པ༡༩་མ་ཡིན་དེ་ལས་གཞན་ལ་དམིགས་པ་མིན་ལ། རང་གི་ངོ་བོ་ཅི་ཡང་མི་ཤེས་པ་དང་མཚན་མ་འདི་ཤེས་སོ་ཞེས་པའི་ཤེས་པའང་མིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཤེས་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་གཟུང་བ་དང་ནི་དེའི་ཡུལ་ཅན་དུ་འབྱེད་པའམ་དེར་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་མེད་པའི། །མཉམ་པར་གྱུར་པ་ཡི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་བརྟག་བྱ་ཀུན་བརྟག །དབུ་མ་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་ངོ་བོས་མེད་པས་ན། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས། །རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱར་མེད་པར་གང་ཕྱིར་བཞེད། །དེ་ཕྱིར་ཆོས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་དེ་མི་རྟོག་ཉིད་དོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་ཅིས་མ་གྲོལ་ཞེ་ན། གློ་བུར་སྒྲིབ་པས་གནས་ཚུལ་མ་རྟོགས་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོགས་སུ་བཟུང་བས་སོ། །སྦྱོང་བ་རྣམས་ནི་དོན་ཇི་བཞིན་མཐོང་བས་གྲོལ་ལོ། །དེ་ལྟར་ན་གཞན་དབང་གི་ཆོས་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པས། ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་ནི་གཅིག་ཐ་དད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་དོ།

以下是完整直译成简体中文：
名言训练的道路，如同愚者欲体验意义般的加行，如同愚者虽体验意义却不能表达般的正行，如同非愚者体验意义般的后得智，如前所述，三种智慧被如是宣说。又如眼识等五种识欲体验对象般的加行，如同五识虽直接体验对象却无分别般的正行，如同意识体验对象般的后得智，三种智慧被如是宣说。又如不解论典而欲体验论典文义，体验论典的法语与义理，了知论典而体验此二者的次第，如是加行
12-15-59a
所生等，三种智慧应当了知。无分别正行与后得的比喻，如人闭眼时什么都不显现，正行中无"此是对象"的相不显现。无分别智如此，即如睁眼时见一切相，其后得智亦如此。无分别智，由离一切所缘相而如虚空应当了知，如虚空中色相显现，其后得智亦如此。无分别而任运成办他利，如同如意宝和天乐，虽无分别却能赐予所需所欲和发出声音，来自众生各自的业力。如是完全无分别，佛陀事业对众生作种种利益安乐而生起。若无分别智慧以依他起为所缘，如何是无分别？因为那依他起是分别的对象。其所缘非依他起者不存在，因为无非依他起的法。总而言之，或者缘于所知法，或者缘于非法的其他什么，若如第一种，以法为所缘则成分别。非法的其他则不存在，故不应缘取，若不缘法则不能证悟诸法法性。这是从境界或所缘方面的考察。再从主体方面考察，它是识还是非识？若是识，则为有知，非无分别，因为它了知所知故。若非识，则它知何物而称为无分别智慧？如是无论如何都不合理。
12-15-59b
甚深功德，不缘于依他起法，亦不缘于彼之外的，自体不知任何事物，亦非"知此相"的了知。那么知什么？所知所取与其主体之间无区分或执著差别，平等性的智慧，那就是无分别。分别所观察的遍计，中观认为一切法以自性而无，故诸法一切以自性而无可分别，因此了知一切法自性即是无分别。若问：一切众生为何未从本初解脱？因为暂时障蔽而未了知实相，而颠倒执取故。修行者通过如实见而解脱。如是，是以依他起法性为所缘，法与法性不可说为一或异。


 །ཡུལ་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་མཚན་མ་གང་གི་རྣམ་པ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་མི་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཅིང་། སྦྱོར་བྱུང་དང་རྗེས་ཐོབ་ལྟར་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བྱུང་གི་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཆོས་ཉིད་དང་མཐུན་པར་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཕྱིར་ཤེས་པ་མེད་པའང་མིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རྒྱུ་རིགས་དང་སྔོན་གྱི་འཕེན་པ་དང་ད་ལྟར་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་སོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཆོག་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དང་། སྤྲོས་
12-15-60a
པ་མེད་པས་བྱང་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། རྟོགས༡་པ་ལ་དཔྱོད་པ་དང་། རྗེས༢་སུ་དྲན་པ་དང་། རྣམ་༣པར་བཞག་པ་དང་། འདྲེས་༤པ་དང་། དཔྱོད་པ་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྟེ་གང་རྟོགས་པའི་དུས་ན་བདག་གིས་འདི་ལྟར་རྟོགས་སོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་རྟོགས༡་པ་ལ་དཔྱོད་པ་དང་། གང་ལས་ལངས་པ་ན་བདག་གིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་རྟོགས་སོ་ཞེས་དྲན་༢པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་དཔྱོད་པ་དང་། ཕ་རོལ་ལ་བདག་གི་རྟོགས་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་རྣམ༣་པར་བཞག་པ་ལ་དཔྱོད་པ་དང་།འདྲེས་༤པ་ལ་དཔྱོད་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདྲེས་ཤིང་བཟླུམས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཐོང་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྟེན་གནས་གྱུར་པ་ཉིད་དང་། གནས་གྱུར་པ་ལས། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་འབྱོར་བར་འགྱུར་ཏེ་ས་གསེར་དུ་བསྟན་པའམ་མོས་ན་དེར་འགྱུར་པ་ལྟ་བུ་འབྱོར༥་བ་ལ་དཔྱོད་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའམ་གྲུབ་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཞན་ཡང་། ཡི་དྭགས་དང་དུད་འགྲོ་མི་རྣམས་དང་། །ལྷ་རྣམས་ཆུ་གཅིག་ལ་རྣག་ཁྲག་བཏུང་བ་ཆུ་བདུད་རྩི་སོགས་ཇི་ལྟར་འོས་སུ། །དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཡང་སོ་སོའི་ཡིད་ནི་འབྱུང་ཚུལ་ཐ་དད་པས། །ཕྱི་དོན་རྣམས་གྲུབ་པ་མེད་པར་རང་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཙམ་དུ་འདོད། །འདས་མ་འོངས་སོགས་ཡུལ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་དེ་བཞིན་རྨི་ལམ་དང་། །མེ་ལོང་གི་གཟུགས་བརྙན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ལ། །སེམས་སྣང་ཙམ་ལ་དོན་གྱི་དམིགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཕྱིར་དང་། །དོན་མེད་ཀྱང་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཙམ་གྱི་སེམས་ཀྱི་མྱོང་བ་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་ནི་སེམས་ལས་ཐ་དད་པའི་དོན་དུ་གྲུབ་ན་ནི། །གཉིས་འཛིན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོག་པ་མེད་མི་འགྱུར་ཏེ་གཉིས་
12-15-60b
ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་དེ་མེད་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད། །འཐོབ་པར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་ཐོབ་པ་དང་། །ཉན་ཐོས་སོགས་བསམ་གཏན་པ་ཡི་སེམས་ཀྱི་མོས་པའི་དབང་གིས། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོའང་ཇི་ལྟར་མོས་པ་དེ་ལྟར་དམིགས་པར་འགྱུར། །འདི་ལ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ལྷག་མཐོང་གྲུབ་པ་ཡི། །བློ་ལྡན་བྱང་སེམས་ཏིང་འཛིན་ཞི་བ་ཐོབ་པ་ཡི། །མདོ་སྡེའི་ཆོས་ཀུན་དང་གཟུགས་མི་རྟག་སྟོང་སོགས་དོན་ཀུན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ། །དེ་ལྟར་དོན་དུ་རྣམ་པ་དུ་མར་སྣང་ཕྱིར་རོ། ༧ །མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱུ་བ་སྟེ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་རྟོག་པ་མེད་ལ། །དོན་རྣམས་ཐམས་ཅད་སེམས་ལ་མི་སྣང་ཕྱིར་ཡང་དོན་མེད་དོ། །དོན་ནམ་གཟུང་བ་དེ་མེད་པས་ན་རྣམ་རིག་ཀྱང་མེད་དོ། །ཞེས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཁྱད་པར་མེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ནས་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་བསྒོམས་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

以下是完整直译成简体中文：
主体智慧虽不是了知任何相之特征的知识，但也非不了知法性，也不如加行所生和后得智那样为知识，因为是无分别的缘故。由于加行所生知识为前导，且与法性相顺而生，故也非无知识。其中，无分别加行所生智慧有三种：因种性、前世引发和现在修习所生的差别故。无分别智慧也有三种：由知足的世间无分别、无颠倒的声闻无分别、无戏
12-15-60a
论的菩萨无分别故。其后得智有五种：观察所证、随念、安立、混合、成就。观察是通达，即在证悟时了解"我如是证悟"，这是观察所证；从定起时，忆念"我已证悟无分别"，这是观察随念；向他人显示自己的证悟，这是观察安立；观察混合是以智慧见到一切法混合圆融，如所依转变，从转变中如所欲得自在，如将土示现为金或信解为金等，观察成就有所差别故。成就无分别智慧的其他偈颂：饿鬼与畜生人类和，诸天于同一水中，分别见为脓血水甘露等适合者，同一事物各自心显现差异故，外境无实唯自心显现而已。过去未来等无实对象所缘，以及梦境和，镜像与禅定影像二种，唯心显现无实义所缘故，虽无实义仍有缘取的心体验故。若义实有别于心，则无二执智无分别不成，因为二
12-15-60b
实有故。由于无彼无分别智，故获得佛果，不应理。获得自在菩萨及，声闻等禅修者心信解力，外境事物亦随信解而所缘。于此具法智慧善分别修成的，智者菩萨获得寂静禅定，于经典诸法及色无常空等一切义作意时，如是显现种种相义故。无分别智慧现前时无分别，一切义于心不显故亦无义。无义或所取故，亦无了别。智慧波罗蜜多与无分别智慧无差别，如所说："菩萨以智慧波罗蜜多以无住方式而住，修习其他诸波罗蜜多而令圆满。"如是所说。
;


 །ཇི་ལྟར་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། གནས་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་ཞེ་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་ནི་ངས་ཤེས་སོང་གྲོལ་ལོ་སོགས་ངར་འཛིན་པའི་གནས་དེ་ལྟ་བུ་བྱང་སེམས་ལ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བའི་ལས་དང་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གནས་གཟུགས་མེད་ཅེས་སོགས་དང་འདི་ནི་ཤེར་ཕྱིན་ནོ་སྙམ་དུ་དམིགས་པ་ཅན་དེ་ལྟ་བུ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་ལྟར་འཁོར་བ་དང་ཉན་ཐོས་ལྟར་
12-15-61a
མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐའ་གཉིས་ཀྱི་དམིགས་པའི་གནས་སྤོང་བ་དང་། ཉན་ཐོས་ལྟར་ཉོན་སྒྲིབ་སྤངས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ལྟར་མཐར་ཐུག་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མི་ལྟ་བར་མར་མེ་ཤི་བ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱང་འདས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་གནས་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་སོ་རོ། །དེ་ལྟར་ལྔ་ལ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཁྱད་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རྣམ་པ་ལྔའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིར་མི་རྟོག །བྱང་སེམས་ནི་བྱང་ཆུབ་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཚན་མར་མི་རྟོག་གོ། དེས་ན་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་ཉན་ཐོས་པས་མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་སོགས་ལྟར་བྱང་སེམས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉི་ཚེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ཤེས་པའམ་རྟོགས་པ་ཉི་ཚེ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བདག་མེད་གཉིས་ཀ་ཟད་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཤེས་བྱ་ཉི་ཚེ་བ་མ་ཡིན་པ། ཉན་ཐོས་རྣམས་བདེན་བཞི་ཙམ་ཤེས། བྱང་སེམས་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཇུག་པ་དང་། ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཉི་ཚེ་བ་མིན་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་བདག་གི་དོན་དང་བྱང་སེམས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆེད་དུ་བྱ་བས་སོ། །འབྲས་བུ་མི་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཉན་ཐོས་ཞི་མཐའ་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་གནས། བྱང་སེམས་སྲིད་ཞི་གཉིས་ཀར་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་དུ་བཞུགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཉན་ཐོས་ལྷག་མེད་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་མར་མེ་ཤི་བ་ལྟར་ཟད། བྱང་སེམས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་
12-15-61b
སུ་ཟད་པར་ནམ་མཁའ་ཇི་སྲིད་དང་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་ཇི་སྲིད་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྟག་པ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གོང་ན་མེད་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གོང་ན་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དེའི་གོང་ན་ཐེག་ཆེན་ཡོད། བྱང་སེམས་ཀྱི་ཐེག་པ་དེའི་གོང་ན་དེ་མ་ཡིན་པའི་ཐེག་པ་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་བྱང་སེམས་རྣམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི། །རྣམ་ལྔ་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་རྣམས། །བསམ་གཟུགས་སོགས་འཇིག་རྟེན་འཇིག་རྟེན་འདས་པ་ཡི། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་དང་མི་རིང་ཏེ་ཉེ་བར་བརྗོད་དོ།

以下是完整直译成简体中文：
如何以无住方式修习而令圆满？是为舍弃五种住处的缘故。哪五种呢？外道智慧执著于"我知道""我解脱"等我执住处，菩萨无此故为舍弃；未见真实的初业菩萨分别住处，如执著"色不存在"等以及"此是般若波罗蜜多"的有所缘，舍弃如是住处；舍弃如世间人执著轮回和如声闻执著
12-15-61a
涅槃的二边所缘住处；舍弃如声闻仅断烦恼障而知足的住处；舍弃如声闻最终不顾众生利益，如灯灭般入无余涅槃界的住处，以智慧和悲心舍弃，故为不住涅槃。如是对五处以无住方式而住。若问声闻智慧与菩萨智慧有何区别？应知有五方面的差别：无分别的差别是，声闻们不分别四颠倒，菩萨则对乃至菩提的一切法不分别相。因此，对蕴等法，声闻见无常苦等，菩萨则无分别无戏论。非局限的差别，即了知或证悟非局限，完全证悟真实性两种无我，及所知非局限，声闻仅知四谛，菩萨则以智慧趣入如所有性、尽所有性的一切所知相，及所为非局限，声闻为自利，菩萨为一切众生故。无住果的差别，声闻住于寂灭一边，菩萨因不住于有寂二边的涅槃故。永久安住的差别，声闻如灯灭般尽于无余涅槃界，菩萨则于涅槃界
12-15-61b
尽，如虚空与众生边际际，法身恒常不变故。无上的差别，声闻之上有独觉乘，其上有大乘，而菩萨乘之上再无更殊胜的非此乘故。悲心本质菩萨们智慧，五种差别殊胜者，定色等世间出世间，圆满说为相近不遥远。


 །གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་ལྷག་པའི་བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་འབྱོར་བའམ་ལོངས་སྤྱོད་དམ་ནོར་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ཡི་མཐུ་མངའ་བ་དེའི་ཚེ། ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་སེམས་དེའི་སྙིང་རྗེའི་ཡུལ་སེམས་ཅན་བྲེལ་ཕོང་ཅན་དག་སྣང་བར་གྱུར་ཅེ་ན། སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་འབྱོར་བ་དེའི་གེགས་སུ་གྱུར་པའི་ལས་སྒྲིབ་མཐོང་བ་དཔེར་ན། མ་ནི་བྱིས་པའི་བུ་རྣམས་ལ། །ནུ་ཞོ་བླུད་པར་ནུས་མོད་ཀྱི། །ཁ་ཡི་བུ་ག་ཟུམ་པ་ཡི། །བུ་ལ་མས་ནི་ཇི་ལྟར་བྱ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་དང་། གལ་ཏེ་ལོངས་སྤྱོད་དེ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་ན་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ན་མི་སྒྲུབ་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཡོད་ན་མི་སྐྱོ་ལ་མེད་ན་དེས་ཡིད་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བ་མངོན་དུ་གྱུར་བར་མཐོང་ཞིང་དེ་ལས་དགེ་ཆོས་ལ་གནོད་ན་མི་སྒྲུབ་པ་དང་། ཡུལ་དེར་གལ་ཏེ་ལོངས་སྤྱོད་ཉེ་བར་སྒྲུབ་ན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་གསོག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་དང་། བློ་གྲོས་ཡངས་པ་རྣམས་ལ་ནོར་མེད་དགེར་འགྱུར་ཏེ། །ཉིས་ན་དབུལ་བར་གྱུར་ཉིད་བླ་ཡི་སྡིག་སྤྱོད་དེ་ལྟ་མིན། །མ་རབས་སེམས་རྒྱགས་གྱུར་ན་
12-15-62a
དབང་པོའི་རྟ་འཁྲུལ་ཏེ། །རིགས་པ་མིན་དང་ཕོངས་པ་ཀུན་གྱི་སྣོད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་སྒྲུབ་པ་ཉིད་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་ཆེས་མང་པོ་ལ་གནོད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མཐོང་ན་གཅིག་ལ་ཕན་ཕྱིར་དུ་མ་ལ་གནོད་པ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་མི་སྒྲུབ་པས་སེམས་ཅན་བྲེལ་ཕོངས་ཅན་དག་སྣང་ངོ་། །སེམས་ཅན་རང་གི་ལས་དང་སྒྲིབ་དང་མངོན་འགྱུར་དང་། །སོགས་དང་གནོད་བྱེད་གོང་བཤད་བཞིན་མཐོང་བའི་ཕྱིར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནོར་གྱིས་ནི། །སེམས་ཅན་གཞན་ལོངས་སྤྱོད་པ་མི་འཐོབ་པར་བརྗོད་དོ། །
第九断之殊胜
དེ་ལྟར་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས། དགུ་པ་སྤོང་བའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤོང་བ་ནི་འཁོར་འདས་ལ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་གང་ཉོན་མོངས་པ་ནི་མཐུ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གཏང་བ་དང་བཅས་པས་ཉེས་པ་མེད་ལ་དེས་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་གནས་ཏེ་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་འགྱུར་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་རང་མཚན་པའི་སྐབས་མི་འབྱེད་ལ་སྙིང་རྗེས་འཁོར་བ་ཡང་མི་འདོར་བའོ། །དེ་ལ་འཁོར་བ་ནི། གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་འཁྲུལ་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་ནི་སྐྱེ་འཆིའི་དཔྱང་ཐག་འཕྱན་ཏེ་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་སོ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆར་གཏོགས་པའོ་ཀུན་བརྟགས་པའི་རྣམ་པའི་ཆ་ནས་སོ། །མྱང་འདས་ནི་འཁོར་བའམ་ཀུན་བརྟགས་དེ་ཉིད་མེད་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆར་གཏོགས་པའོ། །གནས་ནི་དེ་གཉིས་ཀའི་ཆར་གཏོགས་པ་སྟེ་གྲོལ་འཁྲུལ་གྱི་གཞི་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་འཁྲུལ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་མི་
12-15-62b
རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་ན་གང་གཟུང་འཛིན་ཅན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆ་ལྡོག་ཅིང་གཟུང་འཛིན་མེད་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་བྱ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆར་གྱུར་པའོ། ༧ །གྱུར་པ་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཤེས་པ་ལ་འདས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཉམ་ཆུང་བར་བྱེད་ཅིང་རྣམ་བྱང་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་ནི་མོས་པའི་དབང་གིས་ཆོས་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་བསྐྱེད་པའི་སྟོབས་ལས་དེ་གཉིས་རྒྱུད་ལ་གནས་པ་དང་། དེས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ལ་འཛེམ་པ་དང་བཅས་པ་ལ་རེས་ཉོན་མོངས་ཆུང་ངུ་ཙམ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའམ། རེས་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

以下是完整直译成简体中文：
当菩萨如是具足三种增上学的圆满功德，并获得对资具或受用或一切财富的自在力时，为何菩萨悲悯的对象贫困众生仍然显现？因见众生具有障碍此等资具的业障，譬如："母亲对婴儿，能够哺乳喂养，口若闭合的，孩子母何为？"如是所说，以及若提供受用而见到将会障碍善法生起时则不予提供，或有受用则不厌离而无则心生厌离，见此将害善法则不予提供，或在某处若供给受用，见彼依此将积集不善法之因，以及"对于广博智慧者无财成善，二中贫穷为上而非行恶。下劣者心骄傲
12-15-62a
感官之马迷乱，非理贫困一切器皿将成。"如是所说。若见提供受用将成为损害其他更多众生之因，为一人利益而害多人不合理，故不予提供，因此贫困众生显现。众生自业及障碍现行等，及所害如上所说所见故，菩萨们以财富，令其他众生不获受用所述。
第九断之殊胜
如是已说增上智慧殊胜，第九断殊胜如何观照？菩萨们的断舍是不住轮回涅槃的涅槃。其相是：烦恼无力而具舍离故无过失，由此不舍轮回的处所，如是转依是以智慧不令烦恼自相有机会，以悲心亦不舍轮回。其中轮回是：依他起自性迷乱的心心所，生死之绳摇动而相续不断，是杂染支分，从遍计分别相而言。涅槃是无彼轮回或遍计，是清净支分。所依是彼二者支分，即解脱迷乱的基础依他起自性。转变是依他起自性的迷乱本身的对治无分别智慧
12-15-62b
生起时，所取能取的杂染分转变，成为无所取能取、自证不可言说的清净分。此转变略说有六种：异熟识中过去烦恼习气减弱而清净增长转变，是由信解力而听闻法的习气生起力，使彼二者住于相续中，由此对烦恼方面有防护，有时仅生少许随烦恼或有时完全不生故。


 ༧ །རྟོགས་ནས་གྱུར་པ་ནི་ས་དང་པོ་སོགས་སར་ཆུད་པའི་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། ས་དྲུག་པའི་བར་དུ་མཉམ་བཞག་ཏུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྣང་བ་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་སྣང་བ་སྟེ་བར་མེད་པ་མིན་པར་རེས་འཇོག་ཏུ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམ་པས་གྱུར་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། ས་བརྒྱད་པ་ནས་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་གྱུར་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྣང་བ་དང་། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་འབྱོར་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྱུར་པ་དམན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་སྟེ།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་རྟོགས་པ་དང་། འཁོར་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྒྱབ་ཀྱིས་བལྟས་པས་འཁོར་བ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གྱུར་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་རྟོགས་པ་དང་། འཁོར་བ་དེ་ཉིད་ལ་ཞི་
12-15-63a
བར་མཐོང་བས་ཀུན་ཉོན་སྤོང་ཞིང་། འཁོར་བ་དེ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གྱུར་བ་དམན་པའང་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཡིན་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མི་ལྟ་བས་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལས་འདས་ཏེ། ཐེག་པ་དམན་པ་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་མཚུངས་པའི་ཉེས་དམིགས་སུ་འགྱུར་རོ། །བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་གྱུར་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་ཕན་ཡོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རང་གི་གནས་གྱུར་པའི་གཞིས་རྟོགས་པའི་གཞི་དེ་ཡིས་ཞེས་སོ་འཁོར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་འབྱོར་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་སུ་སྟོན་པས་འདུལ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མངོན་པར་མཐོ་བ་ཡི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་དག་ལ་འདུལ་ཞིང་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པས་འགོད་པ་ནི་ཕན་ཡོན་ནོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡེ་ནས་དེ་ལྟར་གནས་ཀྱང་མ་རིག་པས་བསླད་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་བསྒྲིབས་ནས། །ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་ཏུ་སྣང་ངོ་། །མི་ཤེས་པ་དེ་བསལ་བས་ཡང་དག་པར་ཐམས་ཅད་དུ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་སྣང་། །སྟེ་རིགས་པས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འཐད་དོ། །དོན་མེད༡་པ་ཀུན་བརྟགས་དང་དོན་ཡོད་༢པ་ཡོངས་གྲུབ། །མི་སྣང༡་སྣང་༢བར་ཤེས་པར་བྱ། །འདི་ནི་གནས་ནི་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ། །ཀུན་ཉོན་གྱི་ཆོས་རྣམས་དག་པར་རང་དབང་ཡོད་པས་འདོད་དགུར་སྒྱུར་ཕྱིར་ཐར་པ་ཡིན་ཏེ་དེས་མི་འཆིང་བས་སོ། །དེ་ལྟར་འཁོར་བ་དང་ནི་མྱ་ངན་འདས་ཏེ་ལོགས་སུ་མེད་དོ། །མཚུངས་པར་མཉམ་པར་ཤེས་པ་ནམ་སྐྱེ་བ། །དེ་ཚེ་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཕྱིར་བྱང་སེམས་དེ་ལ་
12-15-63b
ནི། །འཁོར་བ་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་པར་འགྱུར་ཏེ་ལོགས་སུ་མེད་དོ། །དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་འཁོར་བ་ནི། །གཏོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་མི་སྤོང་ལ་མི་གཏོང་མིན་ཏེ་མི་འཆིང་བས་སོ། །དེ་ཕྱིར་མྱ་ངན་འདས་པ་ཡང་། །འཁོར་བ་ལས་གུད་དུ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་མི་ཐོབ་མིན་འཁོར་བ་ཉིད་མྱང་འདས་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལྟར་སྤང་བའི་ཁྱད་པར་མྱང་འདས་བསྟན་ནས། སྤང་བྱ་སྤངས་པས་ཡེ་ཤེས་དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བས་ན་སྤོང་བའི་རྗེས་སུ་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པ། ༧ །
第十智慧殊胜
བཅུ་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་པོ་བཅོས་མ་མིན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུའོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གསུམ་གྱིས་སྒོ་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是完整直译成简体中文：
证悟后转变是初地等入地菩萨们的，即在第六地前入定时真如显现，后得时非真如显现，因为不是无间断而是间断安住故。修习后转变是尚有所知障余者们的，即从第八地至第十地，一切相不显现而真如显现故。果位圆满后转变是无障碍佛陀们的，即一切相不显现，极清净真如显现，及获得对一切相的自在力故。劣等转变是声闻们的，即证悟人无我，对轮回极其背离而完全舍离轮回故。广大转变是菩萨们的，即证悟法无我，见轮回本身即为寂
12-15-63a
静而断杂染，不舍轮回故。若广大转变也是菩萨的，劣等转变有何过失？因不顾众生利益而超出菩萨法性，成为与小乘解脱相同的过患。菩萨们的广大转变有何利益？由自己转依的基础而证悟基础，对轮回一切法获得自在力，在一切趣中示现为一切众生之身，以种种善巧调伏方便，成就增上圆满，安立于三乘并令证悟法性，此为利益。一切法之法性本来如是安住，然为无明所染的凡愚遮蔽了真实，显现为非真实。除去无明后，一切皆为真实，显现于菩萨，因以理性也了达非真如不存在故，如是应理。无义的遍计和有义的圆成，知为不现和显现。此为转依，杂染诸法清净而有自在，能随意转变故为解脱，因不被束缚故。如是轮回和涅槃无差别，平等智生起时，因此理由故，对彼菩萨
12-15-63b
轮回即涅槃，无差别。因此轮回，非舍即不断且非不舍即不系故。故涅槃，非离轮回别得非不得，因轮回本身即涅槃故。如是已说断舍殊胜涅槃，由断所断而智慧无垢无碍，故于断后说智慧。
第十智慧殊胜
第十智慧殊胜如何观照？佛陀三身，非造作自性身及诸法身是法性身。圆满受用身和化身，三身从这方面观照智慧殊胜。其中自性身是如来们的法身，因为是对一切法行使自在的所依故。


 །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི། གང་བདེ་བ་ཅན་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་མྱོང་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། ༧ །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་གང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་དེ། དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ན་བཞུགས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། འཕོ་བ་དང་། བལྟམས་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་གན་དུ་གཤེགས་པ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་སྐལ་བ་ཅན་གྱི་རྒྱུད་
12-15-64a
གཞན་ལ་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྣང་བའི་རྣམ་རིག་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སྡོམ་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། མཚན་ཉིད༡་དང་ནི་འཐོབ་༢པ་དང་། ད༣བང་དང་གནས་༤དང་ཡོངས་བསྡུས༥་དང་། །དབྱེ་༦དང་ཡོན་༧ཏན་ཟབ་པ་དང་། །དྲན་དང་ཕྲིན་ལས་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ཅེས་སོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མ༡ཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །མདོར་བསྡུ་ན་མཚན་ཉིད་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གནས༡་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་པ་ཀུན་ཉོན་གྱི་ཆར་གཏོགས་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་ལོག་ནས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བར་ཉེ་བར་གནས་པ་རྣམ་བྱང་གི་ཆར་གཏོགས་པའི་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཀར་པོའི་ཆོ༢ས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཉོན་མོངས་ཙམ་སྤངས་པའི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་དཀར་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་གྱི། བྱང་སེམས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དཀར་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ལ་ལུང་མ་བསྟན་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱང་མེད་ན་ཉོན་མོངས་ཅན་ལྟ་ཅི་སྨྲོས། དེས་ན་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་འདི་ལྟར་དབང་བཅུ་ཐོབ་སྟེ་ཚེ་དང་སེམས་དང་ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བ་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལས་དང་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པས་དང་། མོས་པ་ལ་དབང་བ་བཟོད་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པས་དང་། སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བ་བརྩོན་འགྲུས་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པས་དང་། མངོན་ཤེས་ལྔས་བསྡུས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པས་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་ཆོས་ལ་དབང་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ཡོངས་
12-15-64b
སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ༧ །གཉིས༣་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་༤བྱས་དང་།འདུས་མ་བྱས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ལས་དང་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་ཉིད་དང་། འདུས་བྱས་སུ་སྣང་བ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་ལ་དབང་འབྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་དད་༥པ་དང་གཅིག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཆོས་སྐུ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཐོབ་པ་པོའི་རྒྱུད་སྣ་ཚོགས་ཚད་མེད་པ་དག་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཆོས་སྐུ་ལ་ཐ་དད་ཡོད་མ་ཡིན། །སྔོན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ན། །དེ་ལ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ཐ་དད་བྱེད། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་རང་བཞིན་གནས་རིགས་དང་རྒྱས་འགྱུར་ཐ་དད་པའི་རིགས་ཀྱི་ཕྱིར་དང་སངས་རྒྱས་གཅིག་ལས་མེད་ན་རྒྱུད་སོ་སོས་སྒྲུབ་པ་དོན་མེད་ཕྱིར། །སེམས་ཅན་ཀུན་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དུ་མར་སྟོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ལ་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྔ་མ་དག་སྟོན་པ་ཡིན་ལ་ཕྱི་མ་སློབ་མ་ཡིན་ནོ།

 །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི། གང་བདེ་བ་ཅན་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་མྱོང་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། ༧ །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་གང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་དེ། དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ན་བཞུགས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། འཕོ་བ་དང་། བལྟམས་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་གན་དུ་གཤེགས་པ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་སྐལ་བ་ཅན་གྱི་རྒྱུད་
12-15-64a
གཞན་ལ་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྣང་བའི་རྣམ་རིག་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སྡོམ་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། མཚན་ཉིད༡་དང་ནི་འཐོབ་༢པ་དང་། ད༣བང་དང་གནས་༤དང་ཡོངས་བསྡུས༥་དང་། །དབྱེ་༦དང་ཡོན་༧ཏན་ཟབ་པ་དང་། །དྲན་དང་ཕྲིན་ལས་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ཅེས་སོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མ༡ཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །མདོར་བསྡུ་ན་མཚན་ཉིད་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གནས༡་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་པ་ཀུན་ཉོན་གྱི་ཆར་གཏོགས་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་ལོག་ནས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བར་ཉེ་བར་གནས་པ་རྣམ་བྱང་གི་ཆར་གཏོགས་པའི་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཀར་པོའི་ཆོ༢ས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཉོན་མོངས་ཙམ་སྤངས་པའི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་དཀར་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་གྱི། བྱང་སེམས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དཀར་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ལ་ལུང་མ་བསྟན་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱང་མེད་ན་ཉོན་མོངས་ཅན་ལྟ་ཅི་སྨྲོས། དེས་ན་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་འདི་ལྟར་དབང་བཅུ་ཐོབ་སྟེ་ཚེ་དང་སེམས་དང་ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བ་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལས་དང་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པས་དང་། མོས་པ་ལ་དབང་བ་བཟོད་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པས་དང་། སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བ་བརྩོན་འགྲུས་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པས་དང་། མངོན་ཤེས་ལྔས་བསྡུས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པས་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་ཆོས་ལ་དབང་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ཡོངས་
12-15-64b
སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ༧ །གཉིས༣་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་༤བྱས་དང་།འདུས་མ་བྱས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ལས་དང་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་ཉིད་དང་། འདུས་བྱས་སུ་སྣང་བ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་ལ་དབང་འབྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་དད་༥པ་དང་གཅིག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཆོས་སྐུ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཐོབ་པ་པོའི་རྒྱུད་སྣ་ཚོགས་ཚད་མེད་པ་དག་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཆོས་སྐུ་ལ་ཐ་དད་ཡོད་མ་ཡིན། །སྔོན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ན། །དེ་ལ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ཐ་དད་བྱེད། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་རང་བཞིན་གནས་རིགས་དང་རྒྱས་འགྱུར་ཐ་དད་པའི་རིགས་ཀྱི་ཕྱིར་དང་སངས་རྒྱས་གཅིག་ལས་མེད་ན་རྒྱུད་སོ་སོས་སྒྲུབ་པ་དོན་མེད་ཕྱིར། །སེམས་ཅན་ཀུན་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དུ་མར་སྟོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ལ་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྔ་མ་དག་སྟོན་པ་ཡིན་ལ་ཕྱི་མ་སློབ་མ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
藏文直译 - 简体中文
第一部分：
圆满受用身是什么？是以极乐净土等佛陀眷属的各种坛城而显现，并且依靠法身。因为（它）是佛土的清净，以及体验大乘法的受用。
化身是什么？是依靠法身而存在的，从住于兜率天开始，经过降临、诞生、享受欲乐、出家、前往外道处、修苦行、现前圆满成佛、转法轮、以及大般涅槃，这些对于有缘者的相续，以及对于其他具有同等因缘者显现的遍知示现。
此处总结偈颂：【特性、获得、自在、住处、摄集、分类、功德、甚深、忆念、事业、成佛】。
诸佛的特性是怎样的？是法身。简而言之，应当了知有五种特性：
转依特性，是因为一切障碍、所有烦恼部分的依他起自性已经转变，从一切障碍中解脱，对一切法自在而安住，转化为清净部分的依他起自性。
白法自性特性，是因为声闻们仅仅断除烦恼而区分，所以不是白法自性，而菩萨圆满六波罗蜜多的白法自性，于此甚至无有无记状态，更何况是烦恼？因此，圆满六波罗蜜多后，获得十种自在：寿命、心、资具自在是布施波罗蜜多圆满的果；业和出生自在是持戒波罗蜜多圆满而得；信解自在是忍辱波罗蜜多圆满而得；发愿自在是精进波罗蜜多圆满而得；由五神通所摄的神变自在是禅定波罗蜜多圆满而得；智慧和法的自在是智慧波罗蜜多圆满的缘故。
第二部分：
无二特性，是以有和无二者不二的特性，因为一切法是无实体和空性特性的实有。
无有有为无为二相的特性，是因为非由业和烦恼所造作，而且于有为现相的显示上自在。
无有差别与同一二相的特性，是因为于此一切诸佛的住处法身无有差别，而获得者的相续无量无数皆证菩提。
此处偈颂：
"因无我执故，
诸佛住处法身无差别。
随行昔日菩萨而获果，
于彼施设名称差别。
因六处差别、自性住种性和修习转变种性的区别，以及若仅有一佛，则各别相续修行无义故，
为一切众生示现多佛。
因佛无始故，前者是师，后者是徒。"


 །དེའི་ཕྱིར་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་མེད་པའི་གནས་ཆོས་དབྱིངས་ལ་ནི་ཐ་དད་མེད་པས། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་གཅིག་མིན་མང་པོའང་མིན། ༧ །རྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་ཉིད་མི་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། བྱང་སེམས་དེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མཛད་པའི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཤུགས་དང་། སེམས་ཅན་
12-15-65a
མ་ཟད་པས་བྱང་སེམས་དེའི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་ཇི་སྲིད་དུ་གནས་པས་རྟག་པའོ་རོ། ༧ །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ལས་ཤེས་པ་གཞན་པའི་ཡུལ་མིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ན་དེ་མཚོན་པའི་དཔེ་མེད་པ་དང་། ཚུར་མཐོང་ཙམ་ལ་རྟེན་པའི་རྟོག་གེ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་འདི་མོས་པ་དང་ཆོས་སྤྱོད་རྣམས་ཀྱིས་རིག་པས་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཐོབ་ཅེ་ན། ཐེག་པ་བ་ཆེན་པོའི་ཆོས་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་གནས་ངན་ལེན་འཇིག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ཐོབ་པ་སོགས་རྣམ་པ་ལྔ་ལེགས་པར་བསྒོམས་པས་ཚོགས་ལེགས་པར་བསགས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་སྲབ་མོ་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་གཞིག་པར་དཀའ་བ་བཤིག་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་མོ་བཅོམ་ནས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་གནས་གྱུར་པ་ཐོབ་བོ། །ཡང་དབང་འབྱོར་བ་རྣམ་པ་དུས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཆོས་ཀུན་ལ་དབང་འབྱོར་བ་ཐོབ་ཅེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔས་ཐོབ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཉན་ཐོས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇིགས་པས་མཛེ་ཅན་གྱི་ལུས་འདོར་བ་བཞིན་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་གཅོད་དོ། །བྱང་སེམས་ནི་ཐབས་བཅུད་ལེན་སྨན་ལྟ་བུས་ལུས་མཛེ་ཅན་སྐྱོན་མེད་པའི་ལུས་དག་པར་སྒྱུར་བ་བཞིན་དུ་གནས་གྱུར་པའི་ཞིང་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་དག་པ་དང་། ལུས་ཇི་འདོད་དུ་སྟོན་པ་དང་། མཚན༣༢་དང་། དཔེ་བྱད༦༠་བཟང་པོ་དང་། གསུང་དབྱངས་མཐའ་ཡས་པ་དང་། སྤྱི་གཙུག་བལྟར་མི་མཐོང་བ་ལ་དབང་འབྱོར་བ་ཐོབ་པ་
12-15-65b
དང་། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཅིང་སྣ་ཚོགས་ཚད་མེད་ལ་ཁམས་གསུམ་གྱི་བདེ་བ་ལས་འདས་པའི་རྒྱ་ཆེ་བའི་བདེ་བར་གནས་པ་ལ་དབང་འབྱོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་དབང་འབྱོར་བ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་སྤྲུལ་པ་དང་། ས་གསེར་དུ་བསྒྱུར་བ་སོགས་དང་། གདུལ་བྱའི་འཁོར་བསྡུ་བ་དང་། དཀར་པོའི་ཆོས་བསྡུ་བ་ལ་དབང་འབྱོར་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་འབྱོར་བས་དབང་འབྱོར་པ་ཐོབ་པའོ། ༧ །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གནས་དུ་ཞིག་གི་གནས་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། རྒྱས་པར་ཕྱེ་ན་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པའི་གནས་ཡིན་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་གསུམ་གྱི་གནས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པ་ལྷ་དང་འཕགས་པ་དང་ཚངས་པའི་གནས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ནི། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ནི་འཕགས་པའི་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་སོ། །ལྷའི་གནས་པའི་ནང་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པར་མཛད་དོ། །ཚངས་གནས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་སྙིང་རྗེ་ལ་གནས་སོ། །ཞེས་འགྲེལ་བ་ལས་སོ།

藏文直译 - 简体中文
因此，在无有暂时垢染的法界住处中没有差别，所以佛既非一个，也非多个。
常住的特性是：以不变的特性作为清净真如的本质，以及菩萨为一切众生利益而发的前世愿力，以及因为众生无尽，故菩萨事业未圆满，因此只要众生边际存在，即为常住。
不可思议的特性是：因为清净真如唯由自己亲证而知，非其他认知的对境，在世间没有能比喻它的譬喻，并且不是仅依凭世俗见解的推理家的行境。
又问，如何通过信解和修法而首先获得法身？通过大乘混合法为所缘的无分别智，以及后得智，在每一刹那中断除习气，获得法的喜悦等五种相的良好修习，积聚资粮，为了摧毁难以被他知所破的微细障碍，以金刚喻定摧毁微细障碍，紧接着因远离一切障碍，而获得转依。
又问，以几种自在获得法身对诸法的自在？简而言之，由五种获得：
色蕴转变，声闻因畏苦如舍弃麻风病身一样断绝蕴体相续。菩萨则如以妙药疗法将麻风病身转变为无瑕之身一样，获得转依的净土随欲显现，随意显示身相，获得三十二相、六十种随好、无量音声、顶髻不可见等自在。
受蕴转变，获得无过失、无烦恼、无量、超越三界之乐的广大安乐住的自在。
想蕴转变，获得以一切名句文的集合说法的自在。
行蕴转变，获得随意化现、将土变为金等，摄受所化眷属，摄集白法的自在。
识蕴转依，获得镜智、平等性智、妙观察智、成所作智的自在，由此获得自在。
问：法身应了知为几处的住处？详细分别则是无量功德的住处，简要说则是三处的住处：佛住处、天圣梵的诸住处。其中，佛在圣住中安住于空性；在天住中多次安住于第四禅；在梵住中安住于悲心。如注释所说。


 །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། གང་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རང་གི་དབྱིངས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བརྙེས་ནས། །རྣམ་པ་ལྔ་ཡི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དགྱེས་པས་མཉེས་ལ། །ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ཆོས་དབྱིངས་དེ་མ་ཐོབ་པས་དེ་ཡི་གནས་པའི་དགའ་བ་ལྔ་དང་བྲལ་གྱུར་པ་ཉན་ཐོས་ནི་མགོ་བཅད་པས་སྲོག་འགགས་པ་འདྲ་བའི་ཕུང་པོ་རྒྱུད་ཆད་པའི་མྱང་འདས་ལ་གནས་པའི་དགའ་བ་ལྔ་པོ་མ་ཐོབ་པའོ། །
12-15-66a
དེ་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགའ་བ་ཆེན་པོ་དེ་འདོད་པས་ན་བྱང་སེམས་ཀྱིས་ཆོས་དབྱིངས་དེ་ཐོབ་བྱོས། །རྣམ་པ་ལྔ་ནི་མཐུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་དཔག་མེད་གྲུབ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཚད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཆོས་སྐུ་ལ་ཐ་དད་མེད་པས་ཐམས་ཅད་མཐུ་མཚུངས་ཤིང་མཐུ་ལ་ཕ་མཐའ་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །བྱ་བ་གྲུབ་པ་ནི་ནམ་མཁས་ཁྱབ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཕན་བདེ་འགོད་དེ་དུས་གསུམ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པས་དང་མདོ་སོགས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་རོ་ལྟ་བུ་ཉམས་སུ་བལྟར་བ་དང་། །གནས་གྱུར་པའི་འབྱོར་བ་དོན་དང་མངོན་ཤེས་སོགས་ཡོན་ཏན་འབྱོར་པ་དཔག་མེད་པ་ལྔ་དང་ཁ་ཅིག་དོན་མྱང་འདས་དང་ཡོན་ཏན་སྟོབས་ལ་སོགས་ཞེས་བཤད། །ལྔ་པོ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་རོ་མཉམ་པས་རྟག་ཏུ་མི་ཟད་གཟིགས་པས་སངས་རྒྱས་རྣམས། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་དགྱེས་པའི་མཆོག་ཁ་ན་མ་ཐོ་མེད་པ་སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་བཅས་སྤངས་པ་བརྙེས་སོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་རིགས་ལྔ་ལྟ་བུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ཆོས་སྐུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ཆོས་སྐུ་ནི་ཕལ་ཆེར་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་བྱང་སེམས་བསྡུས་སོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དུ་ཞིག་གིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་བསྡུས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པས་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨན་ནད་མེད་ཀྱིས་དུག་ཉིད་སྨན་དུ་གྱུར་པ་ལྟར་གནས་གྱུར་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་པས་བསྡུས་པ་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གྱུར་ནས་
12-15-66b
རྣམ་པར་སྨིན་པ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པས་བསྡུས་པ་ནི་འདོད་པ་ཡི་ཁམས་ལ་གནས་པའམ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་སྒྲས་མོས་སྤྱོད་བསྡུ་པར་གནས་གྱུར་ནས་ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་པས་གནས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་འབྱོར་བས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཞིང་ལས་ཚོང་སོགས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ལས་སྣ་ཚོགས་གྱུར་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་སྙད་པས་བསྡུས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ན་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་བརྗོད་པར་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཚིམ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བསྟན་པ་མཁྱེན་པ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེལ་བ་པས་བསྡུས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པ་སེལ་བའམ་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བའམ་ཞི་བར་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བ་མཁྱེན་པ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འདི་དྲུག་གིས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསྡུས་པར་རེག་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱའམ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གནས་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་བདེ་དགོངས་པ་དང་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཕྲིན་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྔོན་གྱི་བྱང་སེམས་ཀྱི་ལུས་ཚད་མེད་དག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱའོ།

藏文直译 - 简体中文
此处偈颂：
因佛获得自己的界即法界，
以五种自性喜悦而满足。
声闻未得彼法界故，无彼安住之五喜，
声闻如同断头命绝般，住于蕴相续断绝的涅槃中，未获五喜。
故欲求佛大喜乐者，菩萨当获此法界！
五种相即：不可测量的威力，无量众生利益事业成就，如来不可量，诸佛法身无差别故，一切威力相同且威力边际不可量。事业成就是使遍及虚空的一切众生获得利乐，于三世无碍，以及如同品味大乘经典等法之味，转依的成就、意义及神通等无量功德圆满的五种，有些解释为意义涅槃和功德力等。此五者与法界同味，恒常不竭观见，诸佛获得出世间最胜喜悦，无过失，断除二障及习气。
圆满受用身如五部等各种形态的法身住处，是为了使菩萨完全成熟。
化身各种形态的法身住处，大多摄集修信解行的菩萨，为了使声闻圆满成熟。
问：应知佛法中几种摄集法身？简言之，为六种所摄：
佛清净法所摄，是因为一切种子阿赖耶识如同无病药转变毒为药般转依而获得法身。
异熟所摄，是因为异熟的色根转变后获得异熟智慧。
住所摄，是因为住于欲界或行等词所表示的信解行转变后，以无量智慧获得住处。
自在所摄，是因为世间域农商等各种执持事业转变后，获得于一切世界无碍神通智慧的自在。
名言所摄，是因为世间所见、所闻、辨别及识的名言表述转变后，获得于为一切众生宣说令心满足之法的智慧自在。
遣除所摄，是因为息除世间的损害或一切过失或平息后，获得息除一切众生一切损害的智慧。
应了知这六种佛法摄集诸佛法身。
问：诸佛法身是称为有差别还是无差别？因为住处真如及对一切众生的利乐意乐，以及一切都为利益众生而行，故事业无差别，称为无差别。因为前世无量菩萨身完全现证菩提，故称有差别。


 ༧ །ཆོས་སྐུ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡང་གནས་ཆོས་སྐུ་ཡིན་པ་དང་དགོངས་པ་དང་
12-15-67a
ཕྲིན་ལས་ཐ་དད་མེད་པས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་གྱི་འཁོར་གྱི་གནས་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་འཁོར་སོགས་གནས་ཚད་མེད་པས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། ༧ །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ཡོན་ཏན་དུ་ཞིག་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྒྲིབ་གཉིས་སྤངས་པའི་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་བ་བརྒྱད་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང་། ཉོན་མོངས་མེད་པ་དང་། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་སྐུ་ལ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་བཞི་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། བསྲུང་པ་མེད་པ་གསུམ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་གསུམ་དང་། བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་། བསྙེལ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། རྣམ་པའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་ལྡན་ནོ། །འདིར་དེ་དག་གི་དོན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བ་གང་གིས། །བདེ་བ་དང་ཕྲད་འདོད་བྱམས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བྲལ་བར་དགོངས་པ་སྙིང་རྗེ་ཅན། །བདེ་བ་དང་མི་འབྲལ་དགོངས་ཤིང་སྟེ་དགའ་བ་བདེ་དང་ཕན། །དགོངས་
12-15-67b
པ་བཏང་སྙོམས་ཀུན་ཉོན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །རྣམ་པར་ཐར་པས་དེ་དེའི་སྒྲིབ་པ་ཀུན་ལས་ངེས་པར་གྲོལ། །ཐུབ་པའི་མཁྱེན་པས་འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཟིལ་གནོན་ཏེ་ཟིལ་གནོན་པ་དང་། ཁྱོད་ཀྱི་མཁྱེན་པས་ཤེས་བྱ་ཟད་པར་ཁྱབ་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་ལས་སེམས་གྲོལ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཉོན་མོངས་མེད་པའི་ཁྱད་པར་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཉོན་མོངས་དག །མ་ལུས་པ་དག་འདུལ་མཛད་པ། ཉོན་མོངས་སེལ་བ་ཡི་མཐུ་མངའ་ཞིང་སེམས་ཅན་ཉོན་མོངས་པར། །བརྩེར་བཅས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ༧ །སྨོན་ནས་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་རྩོལ་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་ཉོན་སྒྲིབ་འབྲལ་བས་ཆགས་མི་མངའ། །ཤེས་སྒྲིབ་བྲལ་བས་ཐོགས་པ་མི་མངའ་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བས་རྟག་ཏུ་ཡང་། །མཉམ་པར་བཞག་ཅིང་འདྲི་བ་ཀུན་གྱི། །ལན་ལྡོན་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ༧ །སོ་སོ་རིག་བཞི་གནས་ཆོས་དང་གནས་པ་དོན་གཉིས་ནི་གང་བཤད་བྱ་དང་། །ངེས་པའི་ཚིག་དང་ཤེས་པ་ཡི་སྤོབས་པ་སྟོན་པ་ལ། །དུས་རྟག་ཏུ་བློ་གྲོས་མི་ཐོགས་པ་སྟེ་ཐོགས་པ་མེད་པ། །སྟོན་མཆོག་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ༧ །མངོན་ཤེས་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་དེའི་གན་དུ་ཆེད་དུ་བཞུད་དང་ལྷའི་རྣ་བས་དེ་དག་གི། ཚིག་དང་སེམས་ཤེས་ཀྱིས་སྤྱོད་མཁྱེན་སྔོན་གནས་ཀྱིས་གང་ནས་འོངས་པ་དང་། །ལྷའི་མིག་གིས་གང་དུ་སྐྱེ་བའམ་འགྲོ་བ་དང་ཟག་ཟད་ཀྱིས་ལམ་ངེས་འབྱུང་སེམས་ཅན་ལ། །ལེགས་པར་འདོམས་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ༧ །སེམས་ཅན་ཀུན་གྱིས་ཁྱོད་མཐོང་ན། །སྐྱེས་བུ་མཆོག་ཏུ་རྟོགས་པར་འགྱུར། ། མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་མཚན་སོ་གཉིས་དང་དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུ་ལྡན་པས་དང་འགྱུར་བར། །མཛད་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།

藏文直译 - 简体中文
法身如是，圆满受用身也是住处法身，因为意趣和事业无差别故非差别，但因眷属住处差别故非无差别，因为佛及眷属等住处无量而生起的缘故。化身也应如圆满受用身般观看。
问：应当了知法身具有多少功德？极为清净、断除二障的四无量心，八解脱，八胜处，十遍处，无烦恼，愿智，四无碍解，六神通，由此所生的色身具有三十二大士相，八十种好，四种一切相清净，十力，四无畏，三不护，三念住，断尽习气，不忘失法性，大悲心，十八不共佛法，一切相最胜智，圆满六波罗蜜多。
此处，对这些意义的偈颂：
"对众生心怀慈爱者，
欲与乐相遇的慈心与欲离苦的悲心，
希望与乐不离的喜心，
平等舍心无有烦恼特性者，我向您顶礼。
解脱一切障碍的诸解脱，
牟尼智慧胜伏世间一切禅定为胜处，
您的智慧遍覆所知为遍处，从等持障碍中解脱心，我向您顶礼。
无烦恼的殊胜，调伏一切众生的烦恼，
无余，具有息灭烦恼的力量，对有烦恼众生，
具有悲心者，我向您顶礼。
愿智殊胜，无勤任运成就，离烦恼障故无执着，
离所知障故无阻碍，离等持障故常时，
安住等持，回答一切提问，
我向您顶礼。
四无碍解：法处及其意义两者，即所说及，
词义与智慧辩才于教授，
恒时智慧无碍，
最胜导师，我向您顶礼。
神通：以神变亲临彼处，以天耳闻彼等，
言语，以他心智知行为，以宿住知从何处来，
以天眼知将生何处或往何方，以漏尽知确定出离道，于众生，
善为引导者，我向您顶礼。
一切众生见到您，
即会了知为最胜丈夫，
仅仅见到具有三十二相八十随好者便能转变，
能为如此者，我向您顶礼。"
;


 ༧ །ཡང་
12-15-68a
དག་བཞི་ནི་གནས་ཡོངས་སུ་དག་པས་ལུས་ལེན་དང་གནས་བཞུགས་པ་དང་དེ་དག་གཏོང་བ་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟར་བཞེད་པར་མངའ་བརྙེས་པ་དང་། །དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པས་སྔོན་མེད་པའི་གཟུགས་སྤྲུལ་པ་དང་ནི་སྔོན་ཡོད་པ་གཞན་དུ་སྒྱུར་བ་དང་། །ཐུགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཚད་མེད་པར་འཇུག་ལྡང་དང་མཁྱེན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ། །མངའ་བརྙེས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གནས་གནས་མིན་མཁྱེན་སྟོབས་ཀྱིས་བདེ་འགྲོ་ངན་འགྲོའི་རྒྱུ་དགེ་མི་དགེ་བསྟན་པས་ཐབས་ལ་བསླུ་བའི་བདུད་འཇོམས་པ་དང་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་མཁྱེན་པས་ལས་ཉིད་ཀྱིས་བདེ་སྡུག་བྱེད་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་སོགས་སྐྱབས་སུ་མི་བཟུང་བར་བསྟན་པས་སྐྱབས་བསླུའི་བདུད་འཇོམས་སྐྱབས་དང་བསམ་གཏན་མཁྱེན་སྟོབས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དག་པ་ལ་བསླུ་བདུད་འཇོམས་པ་དང་། །སྟོབས་ལྷག་མ་བདུན་གྱིས་ངེས་འབྱུང་བའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རབ་བསླུ་བའི། །བདུད་འཇོམས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ༧ །མི་འཇིགས་བཞི། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་དང་ནི་སྒྲིབ་གཉིས་སྤངས་པ་དང་། །ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་དང་དེ་ཡི་བགེགས་བྱེད་པ་བཞི་པོ་སྟོན་མཛད་པ། །དང་པོ་གཉིས་བདག་དང་ཕྱི་མ་གཉིས་གཞན་དོན་ལ་མུ་སྟེགས་གཞན་གྱིས། །དེ་ལྟ་མིན་ཞེས་རྒོལ་བས་མི་ཚུགས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བསྲུང་བ་མེད་པ་གསུམ་མངའ་བས་རང་ལ་ཉེས་པ་བཅབ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་དུ་ཚར་བཅད་གསུང་མཛད་པ་སྟེ་རང་ཉེས་ཅན་གྱིས་ཚར་བཅད་མི་ནུས་སོ། །ཆོས་ཉན་མི་ཉན་གཉིས་ཀ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཆགས་སྡང་གཉིས་སྤངས་པ་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་གསུམ་སྟེ། །བསྲུང་བ་མི་མངའ་དང་གཞན་
12-15-68b
དོན་ལ་བསྙེལ་མི་མངའ་བས། །འཁོར་གྱི་ཚོགས་སྡུད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ༧ །བག་ཆགས་ལེགས་པར་བཅོམ་པས་གཤེགས་བཞུགས་ཀུན་ཏུ་རྟག་པར་ཡང་། །ཉོན་མོངས་ཟད་ཀྱང་བག་ཆགས་ཀྱིས་རྒོད་པ་སོགས་ཀུན་མཁྱེན་མ་ལགས་པའི་སྤྱོད་པ་མི་མངའ་སྟེ། །དཔེར་ན་གནས་བརྟན་མཽད་གལ་བུ་ཚེ་རབས་ལྔ་བརྒྱར་སྤྲེའུར་གྱུར་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་མེད་ཀྱང་སྤྲེའུ་ལྟར་མཆོང་ཞིང་འགྲོའོ་ཞེས་གྲགས། རང་སངས་རྒྱས་གཅིག་སྨད་འཚོང་མར་གྱུར་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ལུས་བྱི་དོར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁྱོད་ནི་ཡང་དག་དོན་དུ་ན། །རྫོགས་བྱེད་སོགས་ཀུན་མཁྱེན་མིན་ཡང་དེ་ཁས་འཆེས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་ཀུན་མཁྱེན་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ༧ །བསྙེལ་པ་མི་མངའ་བ་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་མཛད་ལ། །ཁྱོད་ནི་དུས་ལས་ཡོལ་ཏེ་བསྙེལ་བ་མི་གདའ་སྟེ་མི་མངའ་བས། །རྟག་ཏུ་མཛད་པ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་སྟེ་དོན་མེད་ཆུད་མི་ཟ་བར་མཛད་པ། །མི་བསྙེལ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ༧ །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཀུན་རྫོབ་མཁྱེན་པ་སྟེ་དེས་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཏུ་གདུགས་ནི་ཉིན་ཞག་གཅིག །ལ་ཉིན་མཚན་ལན་དྲུག་དུ་ནི་སུ་ནི་འགྲིབ་སུ་ནི་སྨིན་སུ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞེས་གཟིགས་པར་མཛད་པ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེ་དང་ལྡན་པ་པོ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ལས་ཅན་དང་ཕན་འདོགས་པའི་བསམ་པ་ཚོགས་གཉིས་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྡུད་པ་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པ། དེས་ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཚུངས་པར་འཇུག་པ་དེ་ལས་ཆེས་ཁྱད་འཕགས་མེད་པས་སོ། །དེས་ན་ཕན་འདོགས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ༧ །མ་འདྲེས་བཅོ་བརྒྱད་གཤེགས་སོགས་སྤྱོད་པས་བསྡུས་པ་དྲུག་དང་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་རྟོགས་པས་བསྡུས་པ་དྲུག་དང་། །དུས་གསུམ་ཐོགས་མེད་དུ།
12-15-69a
མཁྱེན་པ་དང་ནི་ལས་གསུམ་ཡེ་ཤེས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས། །ཉན་ཐོས་དང་ནི་རང་སངས་རྒྱས། །ཀུན་མཆོག་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།

藏文直译 - 简体中文
四种清净：以住处清净，对于受身、安住、舍弃这些，依靠禅定如意自在；以所缘清净，能幻化前所未有的色身及将已有的转变为他物；以心清净，能出入无量三摩地，以及智慧清净，于总持门一切执持智慧，获得自在者，我向您顶礼。
以处非处智力，宣说善恶为善趣恶趣之因，摧毁误导方法的魔；以业报智力，说明苦乐由业本身所作，而非自在天等作为皈依处，从而摧毁皈依欺诳的魔；以禅定智力，摧毁世间与出世间清净的欺诳魔；以余七力，于出离大乘，摧毁欺诳众生的魔，我向您顶礼。
四无畏：宣称具有一切智智，断除二障，宣说出离道及其障碍四者，前二为自利，后二为他利，不会被外道以"不是如此"的诘问所摧伏者，我向您顶礼。
具足三不护，因自己无过失可隐，故在眷属中行惩罚语，有过失者无法惩罚您。对于听法与不听法二者都断除贪嗔烦恼的三念住，无需防护且对他利无有忘失，摄集眷属众者，我向您顶礼。
善断习气，行走安住一切时常，虽尽烦恼但无因习气而有喧笑等非遍智行为，例如大德目犍连因五百世为猴子的习气，虽无烦恼却如猴般跳跃行走而闻名。又如一位独觉因前世为妓女的习气而修饰身体。您在真实义上，虽非遍智却如同宣称遍智般非虚妄，故为遍智者，我向您顶礼。
无忘失，为一切众生做利益，您不会错过时机而有忘失，常行有果事业，不会无义虚耗，无忘失者，我向您顶礼。
大悲即世俗智慧，以此观察世间，如伞盖一日，昼夜六次观察谁在衰退，谁在成熟，谁在解脱。具大悲者，对世间一切具有观察之业和利益之意，积集二种广大资粮，远离三苦之相，缘于三界一切，平等趣入一切众生，无有比此更殊胜者。因此，行利益者，我向您顶礼。
十八不共法：行走等行为所摄六种，通达证悟所摄六种，三时无碍了知，以及三业智慧随行的事业，超胜一切声闻及独觉者，我向您顶礼。
;
HUMAN: 请继续直译
ASSISTANT: # 藏文直译 - 简体中文（续）
一切相智者具足六种波罗蜜多功德，从布施到般若。布施波罗蜜多中以无分别智慧所摄的法布施、以财物布施救济众生、以无畏布施息除恐惧，我向您顶礼。
持戒波罗蜜多，净化一切戒律，能摄伏根门，能令入正行，正确止息违逆、正念正知而住，能圆满生起各种功德，我向您顶礼。
忍辱波罗蜜多，能令得到安乐，解脱一切痛苦，成就一切功德，为众生的依怙，能摧毁一切过失，具足所有胜义功德，我向您顶礼。
精进波罗蜜多，以无量智慧，净化无量无边的身语意业，具足一切功德，成熟一切众生，清净无量佛土，供养一切诸佛，我向您顶礼。
禅定波罗蜜多，离欲于一切，获得自在，善能安住，成就一切，能令摧毁一切颠倒，能令圆满一切功德，我向您顶礼。
智慧波罗蜜多，能知一切所知，永断所有疑惑，究竟了知真实无我，通达寂静涅槃，闻思修智慧平等摄集，于一切了知无碍者，我向您顶礼。
法身甚深，因无生无死故，犹如虚空；无垢，远离一切障碍；无二，远离能取所取；无分别，自性远离戏论；遍行一切处，平等遍及一切法，我向您顶礼。
问：法身以何种甚深方式安住？简言之，有七种甚深：
无生甚深：如来无生，因为无取蕴的出生，色身亦无自性，无实法出生者无有死亡。
无灭甚深：自性清净，随烦恼客尘所染的自性具足无漏白法，一切众生皆有佛性，无烦恼染的自性无生灭。


 ༧ །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་པ་ནི། །སྐུ་གསུམ་དག་གིས་བརྙེས་གྱུར་པ། །ཀུན་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །ཐེ་ཚོམ་གྱི་དོགས་པ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པར་མཛད་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ༧ །ཕར་ཕྱིན་དྲུག་སྦྱིན་པ་ལ་སྲི་བ་མི་མངའ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་འཆལ་བའི་སྐྱོན་མི་མངའ། །བཟོད་པ་ལ་གནོད་སེམས་ཀྱི་རྙོགས་པ་མི་མངའ་བརྩོན་འགྲུས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལས་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞུགས་པ་མི་མངའ། །བསམ་གཏན་ལ་ཡོ་བ་མི་མངའ་ཤེས་རབ་ཆོས་ཀུན་ལ། །མི་སྤྲོས་ཏེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་ནི། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་འདི་དག་དང་ལྡན་ནོ། །གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་དང་། དེའི་རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ཕྲིན་ལས་དང་། ལྡན་པ་དང་། འཇུག་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ཡང་ལྡན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བླ་ན་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདིར་དེ་དྲུག་གི་དོན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ཁྱོད་ནི་དམ་པའི་དོན་གྲུབ་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་ནི་ངོ་བོའི་སྟེ། །ས་བཅུ་པོ་རྣམས་ཀུན་གྱིས་དེ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལགས་ཏེ་རྒྱུའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ནི་མཆོག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བརྙེས་པ་ནི་འབྲས་བུའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམ་འགྲོལ་བ་ལས་སོ། །མི་ཟད་པས་མཚུངས་པ་མ་མཆིས་པའི། །ཡོན་ཏན་ལྡན་ཞིང་འཇིག་རྟེན་དང་། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་
12-15-69b
འཁོར་གྱི་ནང་ན་གདའ་ལ་གཉུག་མ་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་གསུམ་རྣམ་ཀུན་ཏུ། །ལྷ་མིས་ཆོས་སྐུ་མཐོང་བ་ཡང་མ་ལགས། ༧ །ཡང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་ནི། །འཇིག་རྟེན་པ་མཁས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན་པ་ཟབ་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཡུལ་མིན་པས་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་སྟེ། །དེའི་ཟབ་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ལས་ཉོན་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་སྐྱེ་བ་ལྟར་སྣང་སྟེ་སྐྱེ་བ་དང་། །འཁོར་བ་དང་མྱང་འདས་ལ་མི་གནས་ས་ལ་རབ་ཏུ་བཞུགས་པ་མྱང་འདས་དང་། །འབད་རྩོལ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཐམས་ཅད་མཛད་པ་ཕྲིན་ལས་དང་། །ཟས་ལ་བརྟེན་མི་དགོས་ཀྱང་གཞན་དོན་དུ་ཁ་ཟས་སོགས་ཟས་བཞི་པོ་ནི་གསོལ་བ་ལགས་གནས་པ་ལ་ཟབ་༡ པའོ། །འགྲོ་བ་རྣམས་ཟས་ཀྱིས་གནས་ཏེ། །མ་དག་པ་འདོད་ཁམས་ཀྱི་རྟེན་གནས་བྱེད་ཁམས་ཟས། །དག་མ་དག་གི་རྟེན་གནས་བྱེད་གཟུགས་གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་རེག་པ། ཡིད་ལ་སེམས་པ། རྣམ་ཤེས་གསུམ། རྒྱུན་ཞུགས་སོགས་ཀྱང་ལུས་དག་མ་དག་སྟེ་སློབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟས་བཞིས་ཅི་རིགས་སུའོ། །རྣམ་དག་ནི་རྟེན་གནས་པ་དགྲ་བཅོམ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་པོའོ། །སངས་རྒྱས་ནི་ཟས་བཞིས་གནས་པ་མིན་ལ་དེ་དག་གསོལ་དགོས་པ་མེད་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་ལ་ཕན་གདགས་པ་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པས་ཟས་གསོལ་ལོ། །རྣམ་པར་གནས་པ་ཆོས་སྐུ་ཐ་དད་མེད་ཅིང་རྟེན་དུ་མ་ལས་མངོན་བྱང་བརྙེས་པས་གྲངས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཕྲིན༡་ལས་ཟབ་པ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཕྲིན་ལས་དཔག་ཏུ་མེད་ཅིང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་གཅིག་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་མི་བརྟན་ལོངས་སྐུས་བརྟན་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་གྱི། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་སྐུ་གསུམ་ལྡན། །མངོན༣་པར་བྱང་ཆུབ་བར་ཟབ་པ་ཆོས་གང་ཡང་མངོན་རྫོགས་སངས་རྒྱས་
12-15-70a
མེད་དེ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་མེད་པས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་མིན་ཏེ་སངས་རྒྱས་སོ་སྟེ་འདི་ལྟར་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ལས་སོ། །དེའི་མངོན་པར་རྫོགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་སྐད་ཅིག་རེ་ལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དངོས་པོའི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ་དེས་སངས་རྒྱས་རྣམས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་༤ལ་བ་ཟབ་པ་འདོད་ཆགས་མེད་པས་ཆགས་པ་མ་ཡིན་ཆགས་པ་མེད་པས་མི་ཆགས་མིན་ཏེ་གྲོལ་ལོ།

 ༧ །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་པ་ནི། །སྐུ་གསུམ་དག་གིས་བརྙེས་གྱུར་པ། །ཀུན་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །ཐེ་ཚོམ་གྱི་དོགས་པ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པར་མཛད་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ༧ །ཕར་ཕྱིན་དྲུག་སྦྱིན་པ་ལ་སྲི་བ་མི་མངའ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་འཆལ་བའི་སྐྱོན་མི་མངའ། །བཟོད་པ་ལ་གནོད་སེམས་ཀྱི་རྙོགས་པ་མི་མངའ་བརྩོན་འགྲུས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལས་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞུགས་པ་མི་མངའ། །བསམ་གཏན་ལ་ཡོ་བ་མི་མངའ་ཤེས་རབ་ཆོས་ཀུན་ལ། །མི་སྤྲོས་ཏེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་ནི། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་འདི་དག་དང་ལྡན་ནོ། །གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་དང་། དེའི་རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ཕྲིན་ལས་དང་། ལྡན་པ་དང་། འཇུག་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ཡང་ལྡན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བླ་ན་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདིར་དེ་དྲུག་གི་དོན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ཁྱོད་ནི་དམ་པའི་དོན་གྲུབ་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་ནི་ངོ་བོའི་སྟེ། །ས་བཅུ་པོ་རྣམས་ཀུན་གྱིས་དེ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལགས་ཏེ་རྒྱུའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ནི་མཆོག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བརྙེས་པ་ནི་འབྲས་བུའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམ་འགྲོལ་བ་ལས་སོ། །མི་ཟད་པས་མཚུངས་པ་མ་མཆིས་པའི། །ཡོན་ཏན་ལྡན་ཞིང་འཇིག་རྟེན་དང་། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་
12-15-69b
འཁོར་གྱི་ནང་ན་གདའ་ལ་གཉུག་མ་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་གསུམ་རྣམ་ཀུན་ཏུ། །ལྷ་མིས་ཆོས་སྐུ་མཐོང་བ་ཡང་མ་ལགས། ༧ །ཡང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་ནི། །འཇིག་རྟེན་པ་མཁས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན་པ་ཟབ་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཡུལ་མིན་པས་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་སྟེ། །དེའི་ཟབ་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ལས་ཉོན་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་སྐྱེ་བ་ལྟར་སྣང་སྟེ་སྐྱེ་བ་དང་། །འཁོར་བ་དང་མྱང་འདས་ལ་མི་གནས་ས་ལ་རབ་ཏུ་བཞུགས་པ་མྱང་འདས་དང་། །འབད་རྩོལ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཐམས་ཅད་མཛད་པ་ཕྲིན་ལས་དང་། །ཟས་ལ་བརྟེན་མི་དགོས་ཀྱང་གཞན་དོན་དུ་ཁ་ཟས་སོགས་ཟས་བཞི་པོ་ནི་གསོལ་བ་ལགས་གནས་པ་ལ་ཟབ་༡ པའོ། །འགྲོ་བ་རྣམས་ཟས་ཀྱིས་གནས་ཏེ། །མ་དག་པ་འདོད་ཁམས་ཀྱི་རྟེན་གནས་བྱེད་ཁམས་ཟས། །དག་མ་དག་གི་རྟེན་གནས་བྱེད་གཟུགས་གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་རེག་པ། ཡིད་ལ་སེམས་པ། རྣམ་ཤེས་གསུམ། རྒྱུན་ཞུགས་སོགས་ཀྱང་ལུས་དག་མ་དག་སྟེ་སློབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟས་བཞིས་ཅི་རིགས་སུའོ། །རྣམ་དག་ནི་རྟེན་གནས་པ་དགྲ་བཅོམ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་པོའོ། །སངས་རྒྱས་ནི་ཟས་བཞིས་གནས་པ་མིན་ལ་དེ་དག་གསོལ་དགོས་པ་མེད་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་ལ་ཕན་གདགས་པ་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པས་ཟས་གསོལ་ལོ། །རྣམ་པར་གནས་པ་ཆོས་སྐུ་ཐ་དད་མེད་ཅིང་རྟེན་དུ་མ་ལས་མངོན་བྱང་བརྙེས་པས་གྲངས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཕྲིན༡་ལས་ཟབ་པ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཕྲིན་ལས་དཔག་ཏུ་མེད་ཅིང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་གཅིག་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་མི་བརྟན་ལོངས་སྐུས་བརྟན་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་གྱི། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་སྐུ་གསུམ་ལྡན། །མངོན༣་པར་བྱང་ཆུབ་བར་ཟབ་པ་ཆོས་གང་ཡང་མངོན་རྫོགས་སངས་རྒྱས་
12-15-70a
མེད་དེ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་མེད་པས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་མིན་ཏེ་སངས་རྒྱས་སོ་སྟེ་འདི་ལྟར་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ལས་སོ། །དེའི་མངོན་པར་རྫོགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་སྐད་ཅིག་རེ་ལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དངོས་པོའི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ་དེས་སངས་རྒྱས་རྣམས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་༤ལ་བ་ཟབ་པ་འདོད་ཆགས་མེད་པས་ཆགས་པ་མ་ཡིན་ཆགས་པ་མེད་པས་མི་ཆགས་མིན་ཏེ་གྲོལ་ལོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
藏文直译成简体中文
༧ 一切相智即是大菩提、一切相智，通过三身获得，能断除一切众生的一切疑虑，向您顶礼。
༧ 六波罗蜜：于布施无悭吝，于持戒无毁犯之过，于忍辱无嗔恚之扰，于精进不对众生利益保持舍离，于禅定无散动，于智慧不分别一切法、无戏论，向您顶礼。
诸佛的法身，具有这些无漏功德。此外，还具有极其清净的如来藏、自性身以及其因、果、事业、相应和趣入的功德。因此，应当了知诸佛的功德是无上的。此处，这六种含义的偈颂：您成就了胜义，清净如来藏自性身是本体；通过十地皆必然出现于此，这是因；为众生获得一切智，这是果；解脱一切众生，[这是事业]；具有无尽无与伦比的功德，处于世间和佛众之中，常住金刚三身于一切中；然而天人不见法身。
༧ 又，诸佛的法身，非世间智者的境界故甚深，非声闻的境界故极为甚深。其甚深应如何观呢？偈颂：虽无业惑所生，却示现如佛出生，这是生的甚深；既不住于轮回也不住涅槃而安住于大地，这是涅槃的甚深；无需勤勉而自然成办一切事业，这是事业的甚深；虽不需依靠食物，却为利他而享用食物等四食，这是住的甚深。
众生依靠食物而住：不净的欲界依靠段食；净不净的色界无色界所生者依靠触食、意思食、识食三种；预流等也因为身净不净而为有学，故依靠四食的适宜者。完全清净的阿罗汉依靠四食。诸佛不依靠四食而住，虽然不需受用它们，但为利益世间随顺世人而受用食物。
法身住持无有差别，从多种依处证悟菩提故数量无量，这是住持的甚深。诸佛的事业深广无量，一切佛的事业是一体，这是事业的甚深。化身的事业无常，报身具有稳定的事业，诸佛具有三身。
证悟菩提的甚深：无有任何法为现证圆满佛，因为无有人法自性。一切佛既非佛亦非非佛，而是佛，这是因为安立名言的缘故。其现证如何呢？每一刹那证得无量现证圆满菩提。如来藏是实相的无实，由此区分诸佛即是佛。
贪欲甚深：无贪故非贪，无无贪故非无贪，而是解脱。


 །སྟོང་ཉིད་ལ་འདུན་པས་ཆགས་པའི་འདོད་ཆགས་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་དེ་ཉིད་བྱུང་བ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དེ་འདོད་ཆགས་མིན་པར་མཁྱེན་ནས། །འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཡང་ཞུགས་པའམ་སྣོན་པ་ནི། །ཕུང་པོ་སྤངས༥་པ་ལ་ཟབ་པ་སངས་རྒྱས་ནི་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་འདས། །དེ་དག་མི་དམིགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལའང་རྣམ་པར་བཞུགས། །ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་དག་སྤངས་ནས་དེ་ལས་གཞན་མིན་ཏེ་དེ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པས་སོ་གཞན་མིན་ཏེ་གཅིག་ཡིན་པའང་མིན་ཏེ་ཀུན་བརྟགས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དམིགས་པས་སོ། །དེ་དག་གི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕུང་པོ་དེ་མ་བཏང་བས་ལེགས་པར་མྱ་ངན་འདས་ཏེ་མི་གནས་སོ། །ཡོངས༦་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་ལ་ཟབ་པ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀུན་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཛད་པར་འདྲེས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན། །དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོར་ཆུ་རྣམས་དབྱེར་མེད་པར་དེར་གནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉེར་སྤྱད་མིན་པ་དང་འདྲ་བར་རྒྱལ་བ་རྣམས་སོ། །སྔར་བྱས་སོ་ད་ལྟ་བྱེད་དོ་མ་འོངས་པ་ན་བྱའོ་ཞེས། །གཞན་གྱི་དོན་ལ་རྣམ་རྟོག་གིས་འདུ་བྱེད་པའི་དགོངས་པ་མེད་ཀྱང་
12-15-70b
ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་མཛད་དོ། །མཐོང་༧བ་ཟབ་པ། རྟག་ཏུ་བཞུགས་ན་ཀུན་གྱིས་ཅིས་མི་མཐོང་སྙམ་ན་སེམས་ཅན་རང་རང་གི་ཉེས་པས་མི་སྣང་སྟེ། །དཔེར་ན་ཆུ་སྣོད་ཆག་པ་ཡི་ཟླ་བ་ཡི་གཟུགས་བཞིན་ཞི་གནས་ཀྱི་རླན་མེད་པའི་རྒྱུད་ལ་མི་སྣང་ངོ་། །དེ་དངོས་སུ་མ་མཐོང་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་ཇི་ལྟར་ཉི་བཞིན་དུ། །སངས་རྒྱས་དེ་དག་གི་མདོ་སོགས་ཆོས་བསྟན་པའི་འོད་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་མཛད་དོ། །མངོན་བྱང༨་དང་མྱང་འདས་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་ཟབ་པ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སེམས་ཅན་ལ་ལར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་སྟོན་ལ་མར་མེ་བཞིན་ཏེ་མེ་ལ་ལར་འབར་ལ་ལར་ཤི་བ་བཞིན་མྱ་ངན་འདས་པར་སྟོན་ཀྱང་། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་ན་ནམ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྐུའོ། །བཞུགས༩་པ་ལ་ཟབ་པ་སངས་རྒྱས་ཆོས་སྐུ་ནི་འཕགས་མིན་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྣམ་ཐར་གསུམ་གྱི་ངོ་བོར་དམིགས་ནས་བཞུགས་དང་། །མི་དང་ངན་སོང་བ་རྣམས་བསམ་གཏན་སྙོམས་འཇུག་གི་ལྷའི་གནས་པས་དེ་ལ་དམིགས་ནས་བཞུགས་དང་། །ཚངས་སྤྱོད་མ་ཡིན་ཆོས་རྣམས་ལ་ཚད་མེད་བཞི་ཚངས་པའི་གནས་པས་དམིགས་ནས་བཞུགས། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་མཆོག་རྣམས་དང་ནི་བཞུགས་པ་མཆོག་གིས་བཞུགས་ཏེ། འཕགས་པས་བཞུགས་པའམ་གནས་པ་སྟོང་པ་ཉིད། ལྷའི་བཞུགས་པ་བསམ་གཏན། ཚངས་པའི་བཞུགས་པ་ཚད་མེད་བཞིའོ། ༧ །སྐུ་ཀུན༡༠་ཏུ་སྟོན་པ་ལ་ཟབ་པ། རྗེས་ཐོབ་ཀྱིས་དགེ་མི་དགེ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་འདུས་བྱས་མ་བྱས་སོགས་ཇི་སྙེད་པའི་ཤེས་བྱའི་ཆོས་དེ་དག་ཀུན་ཏུ་རྣམ་པར་དཔྱོད། །མཉམ་བཞག་མི་རྟོག་པས་གང་དུའང་རྣམ་པར་དཔྱོད་མི་མངའ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དེ་ཉིད་གནས་རྣམས་ཀུན་ཏུའང་མཐོང་མོད་ཀྱི། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་སོགས་ཀྱིས་མཐོང་
12-15-71a
པའི་སྤྲུལ་པ་དེ་ནི་དེར་སྐྱེས་པ་འདུལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་སྤྲུལ་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་མིན་ཏེ་དམྱལ་བ་པ་དེ་དག་གིས་འདི་ཡང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པས་དེ་དག་གི་དབང་པོ་དྲུག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན་ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཏུ་ཡང་སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པ་མཐོང་མོད་ཀྱི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་དབང་པོ་དྲུག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན་ཞེས་སོ། །ཉོན་མོངས༡༡་སྤངས་པ་ལ་ཟབ་པ་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཐུལ་ལ་དེའི་བག་ཉལ་སྤངས་པ་མེད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་ཉེས་པ་མི་སྐྱེད་དེ་ཉོན་མོངས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སོ། །དེས་ན་སྔགས་ཀྱིས་བསད་པའི་དུག་དང་འདྲ་དེའི་དབང་གིས་བྱང་སེམས་རྣམས་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་མི་འདའོ།

藏文直译成简体中文
对空性的欣慕而生起的贪欲，正是以无自性为特征的贪欲本身所生。因此，了知那贪欲非贪欲后，进入或增益于贪欲的法性如来藏。
蕴的舍弃之甚深：佛超越了取蕴，却安住于不可得的法性之蕴。舍弃了遍计所执的蕴，既非异于彼等，因为安住于彼等法性；亦非不异，亦非一，因为缘于遍计所执的清净。由于未舍弃彼等圆成实蕴，故善入涅槃而无住。
成熟众生的甚深：安住于法界的一切诸佛，皆具有融合于成熟众生之事业的事业。譬如海中诸水不可分别，虽处其中却非一切所用之物，诸佛亦复如是。虽无"过去已做、现在正做、未来将做"这样分别造作利他的意念，却自然成办。
见的甚深：若想"若常住，为何众人不见？"，因众生各自过失而不显现。如同破碎水器中的月影，于无止观滋润的相续中不显现。虽然不直接见到彼等，然如日光照耀一切世间，诸佛以经等法教之光遍及一切。
现证菩提与涅槃示现的甚深：对于已成熟的某些众生示现圆满菩提，如灯；如同火有时燃烧有时熄灭，虽示现涅槃，然于一切世间从不不存在，这是如来法身。
安住之甚深：佛法身以三解脱门的本性缘于非圣者的不善法而安住；以天的等持、等至缘于人与恶趣众生而安住；以四无量梵住缘于非梵行法而安住。具如来藏本性的殊胜诸佛以殊胜安住而安住：圣者的安住或住处是空性，天的安住是禅定，梵天的安住是四无量。
༧ 示现诸身之甚深：后得智彻底观察一切所知法，包括善不善、有漏无漏、有为无为等；入定无分别时则不作任何观察。虽然化身可在一切处所见到，但地狱等众生所见的化身是为调伏彼等所生者，那些并非化身的本性，因为那些地狱众生认为"这也是地狱众生"，故非彼等六根境界；或者说，虽然世间皆可见到佛的化身，但佛的法身非世间六根境界。
断除烦恼的甚深：菩萨制服烦恼，虽未断除其习气，但不生烦恼过失，因为完全了知烦恼。因此，如同被咒术控制的毒药，菩萨们不因其力而像声闻那样入涅槃。


 །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་དེ་འདྲའི་ཉོན་མོངས་ལས་ཀྱང་། །ཉོན་མོངས་ཟད་པ་དང་ཀུན་མཁྱེན་བརྙེས་སོ། །བསམ་གྱིས་མི་༡༢ཁྱབ་པ་ལ་ཟབ་པ་ཐབས་ཆེན་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ལ། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ལམ་དུ་འགྱུར། །སྡུག་བདེན་འཁོར་བའང་ཞི་བའི་རང་བཞིན་འགོགས་པའི་བདག་ཉིད་དེ། །དེ་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་བསམ་ཡས། ༧ །འདི་དག་ནི་ཟབ་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་དང་། གནས་པ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་གནས་པ་དང་། གྲངས་དང་། ཕྲིན་ལས་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། ཕུང་པོ་སྤངས་པ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། མཐོང་བ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཉིད་དང་མྱ་ངན་
12-15-71b
ལས་འདས་པ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། བཞུགས་པ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཟབ་པ་ཉིད་དོ། ༧ །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་རྗེས་སུ་དྲན་ན། རྗེས་སུ་དྲན་པ་དུ་ཞིག་གིས་རྗེས་སུ་དྲན་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྒོམ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངའ་དབང་བསྒྱུར་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནོ། །ཞེས་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྒོམ་མོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་ཡིན་ན་དེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་ཅིས་མི་བཟླ་ཞེ་ན། འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། གང་ལ་ལས་ཉོན་རྣམ་སྨིན་གྱིས་བསྒྲིབས་ཤིང་མྱ་ང ན་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཉིད་རྒྱུ་རིགས་དང་མི་ལྡན་ལ། །ལས་བྱས་པར་ངེས་པ་དང་རྣམ་སྨིན་སོ་སོར་མྱོང་བར་ངེས་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡི། །སེམས་ཅན་ཁམས་ལ་ཀུན་ཏུ་ཡང་། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་མངའ་དབང་བྱེད་མེད། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དྲི་མ་ལས་གྲོལ་བ་ཡི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་བརྙེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མཆོག་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མི་མངའ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་རྒྱུན་མི་གཅོད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའོ། །ཞེས་
12-15-72a
བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཟག་མེད་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་མངའ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་གོས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་གོས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མ་བྱས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དོན་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྒོམ་མོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ།རང་གི་སེམས་ལ་རག་ལས་པ་སྟེ་བཞེད་པ་ཙམ་གྱིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཆོས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་དང་། རྟག་པ་དང་ཁ་ན་མ་ཐོ་མེད་པའི་དགེ་ལྡན་དང་བསྩལ་མི་དགོས་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་རྣམས། །རྗེས་སུ་སྦྱིན་མཛད་པ་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ནི་བདུན་པོའི་མཐར་སྦྱར་རོ།

藏文直译成简体中文
诸佛从如是烦恼中，获得烦恼尽与一切智。
不可思议之甚深：具有大方便者，集谛的烦恼也转变为菩提分道；苦谛的轮回亦成为寂静本性灭谛的自性。因此，如来不可思议。
༧ 这些应当了知为十二种甚深，是哪些呢？即：生的甚深、涅槃的甚深、事业的甚深、住的甚深、安住的甚深、数量的甚深、事业的甚深、现证菩提的甚深、离贪的甚深、舍蕴的甚深、成熟众生的甚深、见的甚深、示现现证菩提与涅槃的甚深、安住的甚深、示现诸身的甚深、断除烦恼的甚深和不可思议的甚深。
༧ 菩萨们若忆念佛法身，以几种忆念来忆念呢？简言之，以七种方式修持忆念：由于在一切世界获得无碍神通，诸佛世尊对一切法具有自在掌控的特性。如是修持忆念佛。若问：如果对一切法有自在掌控，为何不使一切众生超越涅槃？此处偈颂：对于被业烦恼异熟所障蔽、不入涅槃的法性因缘，不具足者；具足业已作定和异熟各别感受定两者的众生界；诸佛对此亦无掌控权。
由于诸如来恒常解脱垢染、获得如来藏身，故如来身是常住的；由于远离一切烦恼障和所知障，故如来最极无过；由于佛的一切事业自然成办而不间断，故如来自然成办；由于佛土清净和无漏法的广大受用，故如来具有大受用；由于虽出现于世间却不被一切世间法所染，故如来无染；由于示现现证菩提和涅槃使未成熟的众生成熟、使已成熟的众生解脱，故如来是大义自性，如是修持忆念佛。
此处偈颂：依赖自心即仅由意愿而对圆满法有自在掌控，常住、无过、具德、无需勉强而自然成办，大法受用，随后施予，七种圆满应归结于此。


 །སྡུག་བསྔལ་ལམ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྐྱོན་གྱི་དབང་དུ་མ་གྱུར་པར་འཇིག་རྟེན་ན་རབ་ཏུ་རྒྱུ། །སྐྱེ་བོ་མང་པོར་རང་གི་ཕུན་ཚོགས་དེ་ལ་འགོད་པར་འདོད་པ་སྟེ་དོན་ཆེན་པོ་མཛད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བདུན་པོ་འདི་དག་ཀུན། །བློ་ལྡན་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་དྲན་པར་བྱའོ། །གོང་བཤད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པའི་མདོ་
12-15-72b
སྡེའི་གླིང་བཞི་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གསེར་དང་། དངུལ་དང་། བཻ་ཌཱུརྱ་དང་། སྤུག་དང་། ཤེལ་དང་། རྡོའི་སྙིང་པོ་དང་། མུ་ཏིག་དམར་པོའོ། །རྡོའི་སྙིང་པོ་ནི་ཨཎྚ་རྙིལ་དང་། མཐོན་ཁ་དང་། མཐོན་ཁ་ཆེན་པོ་སོགས་སོ། །མུ་ཏིག་དམར་པོ་ནི་སྲོག་ཆགས་དམར་པོའི་ཁོང་ནས་བྱུང་བའོ། །དེ་ཡང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་འོད་འབར་བར་དབྱིབས་ལ་བཀོད་པ་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས༡་པ། རིན་ཆེན་དེ་དག་ལས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྒྱས་པར་འགེངས་པའི་འོད་ཟེར་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་འབྱུང་བའོ། །དབྱིབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་༢པ་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡུལ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཚད་དང་མཚན་ཉིད་ལྡན་པ་ཚད་མེད་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཚད་ཕུན་ཚོགས༣། དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱ་ཚད་འདི་ཙམ་ཞེས་རྒྱ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ཡུལ་ཕུན་ཚོགས༤། འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་སྨིན་མིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཁམས་སོགས་ཁམས་གསུམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །རྒྱུ་ཕུན་ཚོགས༥། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་དེའི་རྗེས་ཐོབ་བླ་མའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བ་འབྲས་བུ་ཕུན་ཚོགས༦། དབང་སྒྱུར་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡིད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཏེ་དབང་ཐོབ་པའི་ཡིད་འབྱུང་མཚན་ཉིད། བདག་པོ་ཕུན་ཚོགས༧། ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས། ཕྱོགས་ཕུན་ཚོགས༨་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སངས་རྒྱས་དེའི་ཕྱོགས་འཛིན་པ་གནས་པའི་རྟེན། ཞབས་འབྲིང་ཕུན་ཚོགས༩་ལྷ་དང་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་དང་། དྲི་ཟ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་མིའམ་ཅི་དང་ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་སྦྲུལ་ཏེ་ཀླུ་དང་མི་དང་མི་མ་ཡིན་པ་ཚད་མེད་པ་རྣམ་པར་རྒྱུ་བ། ཉེ་བར་སྟོན་པ་ཕུན་ཚོགས༡༠་ཆོས་
12-15-73a
ཀྱི་རོས་སམ་ཟས་ཀྱིས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོས་སྟོན་པ། ཕྲིན་ལས་ཕུན་ཚོགས༡༡་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་མཛད་པས་ཉེ་བར་གནས་པ། ཕན་འདོགས་པ་ཕུན་ཚོགས༡༢་ཉོན་མོངས་པ་དང་དེ་ལས་གྱུར་པའི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། འཇིགས་པ་མེད་པ་ཕུན་ཚོགས༡༣་བདུད་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ། རྟེན་ཕུན་ཚོགས༡༤་བྱང་སེམས་སོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདོག་པ་ལས་ལྷག་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཀྱིས་བཀོད་པ། ལམ་ཕུན་ཚོགས༡༥་ཐོས་བྱུང་དྲན་པ་དང་བསམ་བྱུང་གི་བློ་གྲོས་དང་བསྒོམ་བྱུང་གི་རྟོགས་པ་ཆེན་པོས་འབྲས་བུ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བ། གཞོན་པ་ཕུན་ཚོགས༡༦་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ། སྒོ་ཕུན་ཚོགས༡༧་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ནས་འཇུག་པ། ༧ །གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས༡༨་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པས་བརྒྱན་པ་ཡང་། ས་གཞི་རླུང་དཀྱིལ་ལ་བརྟེན་པ་ལྟར་རིན་པོ་ཆེ་པདྨའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཀོད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ན་བཞུགས་སོ།

藏文直译成简体中文
不为苦或世间过失所控而游行于世间，欲安立众多众生于自己的圆满之中，即是行大利益。
诸佛一切圆满功德这七种，具慧菩萨们应当忆念。
上述的差别，如何了知诸佛的佛土清净？如菩萨藏百千经典的四大洲中所说：世尊处于大宫殿，七宝——金、银、琉璃、玛瑙、水晶、石髓和赤珠所成。石髓是指砗磲、青金和大青金等。赤珠是从赤色生物体内产生的。
这些殊胜放光，形状庄严，色彩圆满，从这些珍宝中发出极大光芒，广遍充满无量世界。
形状圆满：处所差别，区域极其分明，具有尺度和特征，无量安立，尺度圆满。
坛城广大，其量无法言说"有这么大"，区域圆满。
因超越世间异熟，故超越欲界等三界，是佛的境界，因圆满。
出世间无分别智慧及其后得的上品善根所生，果圆满。
自在的识，极其清净的意，即获得自在之意的特征，主尊圆满。
一切中最胜如来住处，方位圆满，大菩萨持佛方位住处依止。
侍从圆满：天、龙、夜叉、香阴、阿修罗、迦楼罗、紧那罗、摩睺罗伽（大蛇即龙）以及人与非人无量游行。
教示圆满：以法味或食物示现大喜乐。
事业圆满：通过成办一切众生的一切利益而安住。
饶益圆满：远离一切烦恼及由此产生的损害。
无畏圆满：完全断除四魔。
依止圆满：超胜一切菩萨等所有，由如来加持所庄严。
道圆满：通过闻所生忆念、思所生智慧和修所生大证悟而必然趣向果位。
乘圆满：止观大乘。
门圆满：大解脱门——从空性、无相和无愿而入。
༧ 基础圆满：以无量功德聚庄严，如大地依于风轮，依于珍宝大莲王庄严而安住。
;


 །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདིའི་ཁ་དོག་ཕུན་ཚོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དབྱིབས་དང་། ཚད་དང་། ཡུལ་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། བདག་པོ་དང་། ཕྱོགས་དང་། ཞབས་འབྲིང་དང་། སྟོན་པ་དང་།ཕྲིན་ལས་དང་། ཕན་འདོགས་པ་དང་། འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། རྟེན་དང་། ལམ་དང་། བཞོན་པ་དང་། སྒོ་དང་། གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ། །ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེའི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་ཕྱིས་
12-15-73b
སོགས་མེད་པས་ཤིན་ཏུ་གཙང་པའམ་ཤིན་ཏུ་དག་པ། ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་འབའ་ཞིག་ལྡན་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་བཏང་སྙོམས་མེད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མི་དགེ་དང་ལུང་མ་བསྟན་མེད་པ། ཤིན་ཏུ་དབང་བསྒྱུར་བ་རང་སེམས་ལ་རག་ལས་པའོ། །ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བརྙེས་པ་ཆོས་སྐུ་དེ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཕྲིན་ལས་ལྔ་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ལོང་བ་དང་། འོན་པ་དང་། སྨྱོན་པ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་ལས་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གནོད་པ་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་དང་། མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བླངས་ཏེ་དགེ་བའི་གནས་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ངན་སོང་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་ཐབས་མིན་པས་ཐར་པར་བྱ་ཕྱིར་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱི་འདུན་པ་བཟློག་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་འགོད་པའི་ཕྱིར། ཐར་པའི་ཐབས་མ་ཡིན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་དང་། ཁམས་གསུམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ལམ་ཆོས་བསྟན་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་དང་། ༧ །མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་བྱང་སེམས་ཐེག་པ་དམན་པ་གཞན་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པ་ལ་རབ་ཏུ་འགོད་པའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ནི་ཕྲིན་ལས་ལྔ་པོ་འདི་ལ་ཕྲིན་ལས་མཚུངས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ལྷ་མི་སོགས་སུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཐ་དད་པ་དང་གནས་ནི་སེམས་ཅན་སོ་སོའི་དབང་རྟེན་ཁོག་པ་ལུས་ཐ་དད་པ་དང་ཞིང་ལས་འཚོ་སྐྱོང་སོགས་
12-15-74a
བྱ་བ་ཐ་དད་དང་ནི་དགེ་སོགས་བསམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་དང་། རྩོལ་བ་ཆེ་ཆུང་འབྲིང་སོགས་འདུ་བྱེད་ཐ་དད་ཕྱིར་ན་དེ་ཡི་དབང་གིས་ནི། །འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ནི་ཐ་དད་གྱུར་པར་འདོད། །དེ་མེད་པས་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ནི་རྒྱུ་ཚོགས་ཐ་དད་པ་མེད། གནས་ཆོས་སྐུ་ཐ་དད་པ་མེད། དེའི་ཕྱིར་འཕྲོ་བའི་དོན་དང་། ཕན་པ་དེའི་བསམ་པ་དང་རྩོལ་བ་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་གཅིག་ཅིང་ཐ་དད་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་འདྲེན་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་ལྟར་ཐ་དད་དེ་ལྟ་བུ་མིན་ནོ།

藏文直译成简体中文
如是，这样清净佛土的色彩圆满，同样地形状、尺度、区域、因、果、主尊、方位、侍从、教示、事业、饶益、无畏、依止、道、乘、门和基础圆满亦已显示。
又，那清净佛土的受用极其清净或极其纯净，无有灰尘等；唯具极乐，无有苦和舍；极无过，无有不善和无记法；极自在，依靠自心。
又，应了知诸佛获得法界的法身于一切时具有五种事业：由于仅见佛身即能救护盲、聋、狂等害，故有救护众生诸害的事业；由于从不善处带出而令入善处，故有救护恶趣的事业；由于转变外道以非方便求解脱者的意乐，令其安立于佛教，故有救护非解脱方便的事业；由于示现超越三界的道法，故有救护萨迦耶见的事业；༧ 由于令已入小乘的不定种性菩萨和诸声闻安立于成就大乘，故有救护于乘的事业。应当观察一切诸佛在这五种事业中事业相同。
此处偈颂：因为生为天人等的因各异，住处即众生各自的根依身躯各异，耕种养护等事业各异，以及善等心意各种各异，大小中等精进造作各异，因此由其力，认为世间的业是各异的。由于无彼等，诸佛无有因聚各异、法身住处各异，因此，所流利益和利益之意乐及精进自然成办一体无别，故不如世间导引者的世间人那样各异。
;
USER:这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ནི་སྔོན་བྱང་སེམས་སའི་གནས་སྐབས་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བར་དཀའོ། །ཐབས་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་ཙམ་དུ་བཞག་པ་སྟེ་ཕྲིན་ལས་གཅིག་པུ། ༧ །བཞུགས་པ་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་གནས། །ཐུབ་པས་བདག་ཉིད་བསམ་པ་མེད་ཀྱང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པས་ན། །བཞུགས་པ་དང་གཞན་དོན་འདུ་བྱེད་དེ་ཀུན་ཀྱང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་སྟེ། །དེ་ཕྱིར་དེ་དག་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ངོ་མཚར་མཛད་པར་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཉིད། །ཕྱིན་ཆད་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཡུལ་མིན་ཕྱིར། ༧ །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་བསྟན་བཅོས་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་སྦྱར་བ་ལས། མཐར་ཐུག་པ་ལ་དབྱེ་བ་མི་མངའ་བར་གསུངས་པ་དོན་འདི་ཡིན་ནོ། །རྫོགས་སངས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཉིད་ལམ། །ཞེས་བྱ་བས་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་བསྟན་ནོ། །དེ་ལ་ལམ་
12-15-74b
གསུམ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་གདུལ་བྱའི་ཆེད་དུ་ཇི་ལྟར་ལམ་སྒྲུབ་པ་དང་། བགྲོད་ཚུལ་དང་། རིམ་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་ཚུལ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་མཁྱེན་པ་སྟེ། རང་གི་ལམ་དུ་མི་འགྲོའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་དམན་པར་ཐོབ་པའི་ལམ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གིས་རིག་པར་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟོད་ཀྱང་ཕྲག་དོག་མེད་པ་དང་། དགེ་སློང་ཕལ་ཆེར་དག་གིས་བཀུར་བར་བྱས་ཀྱང་ཁེངས་པ་མི་འབྱུང་ཞིང་། གང་ལས་ཀྱང་རེས་འགའ་ཡང་ཞུམ་པ་མེད་པ་ནི་བརྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ།;
ཤཱཀྱ་འོད༴
ཆོས་རྗེ་ས་པཎ་གྱི་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱི་རྣམ་བཤད་ཀྱི་དང་པོ་ལས་བཏུས་སོ།
12-15-75a


 །ཐེག་གཅིག་བསྟན་པའི་དགོངས་པ་བཤད་པ་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཐུན་མོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་འདི་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན། དེ་མ་ཐོབ་པའི་ཉན་རང་གི་འབྲས་བུ་དེ་ལས་དམན་པས་དགོངས་པ་གང་གིས་ཐེག་པ་གཅིག་ལས་མེད་ཅེས་བསྟན་ཅེ་ན། དེའི་དགོངས་པ་འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་ཉན་ཐོས་ཁ་ཅིག་དག་ནི་ཐེག་ཆེན་ལས་གཞན་གྱིས་འབྲས་བུ་མི་ཐོབ་པར་བསྟན་ནས་ཐེག་ཆེན་ལ་དྲངས་ཕྱིར་དང་། ། གཞན་ཡང་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་བྱང་སེམས་ཐེག་ཆེན་གྱིས་ཀུན་ཏུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །མ་ངེས་རྣམས་ལ་ཐེག་གཅིག་བསྟན། །དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་ལས་མེད་པ་དང་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་ཉོན་སྒྲིབ་གྲོལ་བར་རིགས་མཐུན་ཕྱིར་ན། །རིགས་ནི་ཐ་དད་པར་ཡང་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཡོད་པ་དང་། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདག་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐུར་དགོངས་པ་བརྙེས་པའི་བསམ་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་བྱང་སེམས་ལུང་བསྟན་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་བདག་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་སངས་རྒྱས་པའི་བསམ་པ་རྙེད་པ་སྟེ་བསམ་པ་གཉིས་
12-15-74b
བརྙེས་ཕྱིར་ཡང་ཐེག་གཅིག་དང་དགེ་སློང་དག་ངས་མངོན་པར་ཤེས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཉིད་དུ་ལན་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མར་བྱས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཉན་ཐོས་སུ་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར། །ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་གཅིག་ལས་མེད་པས་ན་དེ་ལ་དགོངས་ནས་ཐེག་པ་གཅིག་ཅེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཐུན་པ་ཐ་དད་མེད་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་མང་པོར་བལྟ་ཞེ་ན། ཚིགས་སུ་བཅད་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ན་ནི་སངས་རྒྱས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་མེད་པའི་ཕྱིར། །བྱང་སེམས་དཔག་མེད་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཚོགས་བསགས་ཕྱིར། །ཚོགས་བསགས་པ་རྫོགས་པ་དེ་དག་ཁམས་གཅིག་ཏུ་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་མི་རིགས་ཕྱིར། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སོ་སོར་འདུལ་བ་སྟོན་པའི་སངས་རྒྱས་མང་པོར་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་བལྟའ་ཞེ་ན། འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། འདི་ལ་ཉན་ཐོས་ཁ་ཅིག་སངས་རྒྱས་ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་དུ་གཏན་མྱ་ངན་འདས་པར་འདོད། ཐེག་ཆེན་ཁ་ཅིག་ལྷག་བཅས་མྱང་འདས་ཀྱི་བསམ་པས་གཏན་དུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་ཏེ། དགོངས་པ་སོ་སོའི་ཆ་ནས་གཏན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ། །དགོངས་པ་འགས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་སོ།

藏文直译成简体中文
关于一乘教法意趣的解释：如果诸佛法身具有如此圆满功德，那么未获得此法身的声闻缘觉果位更为低劣，以何意趣说"唯有一乘"？此中意趣偈颂：某些不定种性的声闻，为了显示除大乘外无法获得果位而引导他们趋向大乘，以及为了摄受其他不定种性的菩萨，圆满诸佛对不定者示现一乘。因为唯有一个如来藏、法无我和人无我相同，以及烦恼障解脱种类相同的缘故；又因为有不同种性及不定种性的缘故；又因为佛陀证悟一切法后获得意趣，认为一切众生与自己无二无别之身，以及声闻和菩萨受到授记者也获得意趣"我将成佛"，因此为获得二种意趣故也是一乘；又因为佛说："比丘们，我知道自己曾多次百生为声闻后涅槃"，是示现为声闻的缘故；又因为一切乘的究竟唯一，故考虑到这点而说为一乘。
如果诸佛法身如此一致无差别，为何视为多佛？偈颂：因为一世界中不同时有两佛；无量菩萨同时积集资粮；那些圆满积聚资粮者不应在一界中次第出现；在各个世界中示现调伏教法的多佛广为人知。
如何看待诸佛法身不永远完全涅槃？此处偈颂：对此，某些声闻认为佛在无余涅槃中永远涅槃；某些大乘以有余涅槃的意趣说永远不入涅槃，这两者皆非。从个别意趣方面，永远完全涅槃；从某些意趣方面，并未完全涅槃。


 །དེ་བཤད་པ་སྒྲིབ་པ་ཀུན་ལས་ངེས་གྲོལ་ཕྱི༡ར། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་རྣམས་ཀྱང་༢མ་རྫོགས་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་གཏན་དུ་༡མྱ་ངན་འདས། །མྱ་ངན་༢འདས་པའང་མིན་པར་འདོད། ༧ །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཅིའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུ་དྲུག་གི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་སྣང་བ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུར་གཟུགས་སྣང་བ་མེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་
12-15-75a
གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཚད་མེད་པ་དག་ན་ཐ་དད་པར་སྣང་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་སྣང་བ་མེད་པ་དང་། མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་སྐུ་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་སོགས་སུ་མཐོང་བས་མ་ངེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྣང་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མ་ངེས་པར་སྣང་བ་མེད་པ་དང་། གནས་སྐབས་གཞན་དང་གཞན་དུ་སྣང་བས་གཡོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྣང་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པ་དང་། བྱང་སེམས་དང་ཉན་ཐོས་དང་ལྷ་ཚོགས་འཁོར་སྣ་ཚོགས་དང་འདྲེས་པས་འདྲེས་པར་སྣང་བ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གང་དུ་ཡང་མ་འདྲེས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་གནས་གྱུར་པ་དང་ལོངས་སྐུ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་ཤེས་གནས་གྱུར་པ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་གནས་གྱུར་ཐ་དད་པས་མི་རིགས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུར་མི་རིགས་སོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཅིའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཏེ། གྲངས་མེད་གསུམ་གྱི་ཚོགས་བསགས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུར་བྱང་ཆུབ་ནས་སྤྲུལ་པའི་རོལ་པ་སྟོན་གྱི་དངོས་སུ་སྣང་བ་ལྟར་མིན་ཏེ། དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་མི་ཉམས་པའི་ཏིང་འཛིན་ཐོབ་པ་རྣམས། འདོད་ཁམས་དགའ་ལྡན་དང་མི་ཡི་ནང་དུ་ཡང་དངོས་སུ་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་ཀྱང་འདུལ་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པས་སོ། །སྐྱེ་བ་དྲན་པ་རྣམས་ཡི་གེ་དང་། རྩིས་དང་། གྲངས་དང་། ལག་རྩིས་དང་། བཟོད་དང་། བསྟན་བཅོས་དང་། འདོད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་མི་མཁྱེན་པར་གསར་དུ་སློབ་པའང་མི་རིགས་སོ། །ཉེས་བཤད་དང་ལེགས་བཤད་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་མཁྱེན་པ་རྣམས། གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་གན་དུ་བསམ་གཏན་བསླབ་ཕྱིར་བཞུད་པ་མི་རིགས་སོ། །ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལམ་གྱི་ཆོས་བཟང་པོ་མཁྱེན་པ་རྣམས་ལུས་གདུང་བའི་དཀའ་བ་སྤྱད་
12-15-75b
པ་མི་རིགས་སོ། །འཛམ་བུ་གླིང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་བོར་ཏེ་འཛམ་གླིང་གི་གནས་གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་པར་མི་རིགས་སོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་ལྟ་བུར་མཚུངས་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བསྟན་པའི་ཐབས་མེད་པར་རམ་མི་དགོས་པར་ཡང་ལྷག་མ་རྣམས་སུ་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མཛད་དོ་ཞེ་ན། འོ་ན་དགའ་ལྡན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ལ། འཛམ་བུ་གླིང་ཐམས་ཅད་མཚུངས་པར་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་མངོན་དེ་ལྟར་གླིང་བཞི་ལ་ལན་སངས་རྒྱས་མེད་པའམ་མི་མངོན་པ་ལས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ནི་ལུང་དང་རིགས་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་ལྷན་ཅིག་སངས་རྒྱས་གཉིས་མི་འབྱུང་བ་དང་འགལ་ཞེན་མི་འགལ་ཏེ། སྤྲུལ་པ་གླིང་བཞིའི་འཇིག་རྟེན་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱར་མང་དུ་བྱུང་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གླིང་བཞི་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཉིས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བའི་མདོ་དང་འགལ་བ་མེད་དེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་གཉིས་གླིང་བཞི་པའི་འཇིག་རྟེན་གཅིག་ན་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་མིན་ནོ།

藏文直译成简体中文
其解释：因为从一切障碍中确实解脱，因为佛陀的事业尚未完成，佛既永远涅槃，又不是涅槃，[如是]认为。
༧ 为什么受用圆满身不是自性身？因为六种原因：彼等显现为色身，而自性身无色显现；在佛的无量眷属坛城中显现差别，自性身无差别显现；随信解所见彼等身相各种不同色彩等，虽显现为不定自性，但自性无不定显现；显现于不同时机，虽显现为动态自性，但自性无动摇；与菩萨、声闻和天众等各种眷属混合而显现混杂，但自性于任何[情况]都未混杂；法性自性身是阿赖耶识转依，而受用身是转识转依，因为这两者转依不同，故显现为不合理。因此，受用圆满身不合理为自性身。
为什么化身不是自性身？因为八种原因：[虽然]通过三无数劫积累资粮而在自性身中证菩提后示现化身游舞，但并非如直接显现那样。就实义而言，菩萨长久以来获得不退失三昧者，不应该实际出生于欲界兜率天和人间，但为调伏[众生]而化现。那些能忆念前世者不应该新学文字、算术、数目、手算、容忍、论典、欲行和受用而不知。那些了知善说与恶说法教者不应该前往外道处学习禅定。那些了知三乘道法善法者不应该实修身体苦行。舍弃亿百个瞻部洲而仅在瞻部洲一处现证菩提和转法轮是不合理的。因为所有这些都被平等地如此见到。
若问：如果不需要或无必要示现现证菩提，为什么剩余处的化身们行佛事业？那么，若在兜率天即现证圆满佛果，为何不在所有瞻部洲同时显现佛出世？这样四大洲有时无佛或不现佛。若说对此无经证和理由。那么，这与"一世界中不同时出现两佛"相矛盾？不矛盾。若化身多现于四大洲百亿世界，所谓"世界"是指四大洲为一世界，因此与"二如来不同时出现于世间"的经典不矛盾。如同两位转轮王不同时出现在一个四大洲世界中，但在其他世界则不同。


 །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པ་ཕྲ་བ་ནི། རྣམ་ཀུན་མངོན་རྫོགས་བྱང་ཆུབ་པ། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཏུ་བསྟན་པ་མཛད་པའི་ཕྱིར། །མཚུངས་པར་མང་པོ་མངལ་དུ་ཞུགས། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དང་། དེའི་དོན་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པས་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མི་རུང་སྟེ། སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་
12-15-76a
དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གཉིས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་རྟག་པའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བྱ་ཞེ་ན། རྒྱུ་མཐུན་པ་ལོངས་སྐུ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གཉིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་ཡང་ཡང་སྟོན་པས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རིག་བར་བྱ་སྟེ། ལོངས་སྐུར་དཔེར་འཇིག་རྟེན་ན་རྟག་ཏུ་བདེ་བར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལུང་མ་བསྟན་སོགས་ཡོད་ཀྱི་བདེ་བ་འབའ་ཞིག་མིན་ཡང་རྒྱུན་ལ་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །སྤྲུལ་སྐུའི་དཔེ་རྟག་ཏུ་ཟས་སྤྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་སྦྱིན་པ་མེད་པ་མིན་གྱི་སྦྱིན་པ་མི་གཏོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་ཡང་ཡང་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རྙེད་སླ་བ་ལ་དགོངས་པ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་དྲུག་གིས་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་ཏེ་སྐུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་དུ་མི་བཞུགས་ཏེ། ཡོངས་སུ་སྨིན་བྱའི་སེམས་ཅན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཛད་པས་མཛད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་རྟག་པར་འདོད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འདུན་པ་མེད་པ་བཟློག་པ་དང་། དོན་དྲིས་ཀྱང་དེའི་དོན་རང་གིས་མ་ཤེས་ལ་ཆོས་ཟབ་མོ་བསྟན་པ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལེགས་པར་མ་བསྟན་ཏོ་སྙམ་དུ་སངས་རྒྱས་ལ་བརྙས་པ་བཟློག་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་མཐོང་ན་ཁྱད་དུ་བསད་པས་འདས་ནས་དཀོན་པར་ཤེས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ལ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྟོན་པ་མ་དམིགས་པའམ་མ་མཐོང་བས་གདུལ་བྱ་སོ་སོ་རང་གིས་བརྩོན་འགྲུས་བསྐྱེད་བར་བྱ་བ་དང་། སོ་སོ་རང་བརྩོན་འགྲུས་མི་འདོར་བས་མྱུར་བ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དེ་འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། མཛད་པ་རྫོགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། །ཞི་བ་ལ་མྱུར་བར་མི་འདོད་པའི་ཕྱི་བཤོལ་བཟློག་པའི་ཕྱིར།
12-15-76b
འདི་ནི་རྙེད་མཐོང་མི་དཀའ་འོ་སྙམ་པ་སོགས་སངས་རྒྱས་བརྙས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་དཀོན་པས་སངས་རྒྱས་ལ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །སོ་སོ་རང་གིས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་བྱའི་ཕྱིར། །དགེ་བརྩོན་པ་དེས་མྱུར་དུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱའི་ཕྱིར་ན། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུས། །གཏན་དུ་བཞུགས་པར་མི་བཞེད་དོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། །དེའི་ཕྱིར་འབད་པར་མི་བྱའོ།

藏文直译成简体中文
此处偈颂：诸佛微妙化身，以一切相现证菩提，为于一切世间示现教法，同时多入胎。
为一切众生发愿，并通过成就其义而圆满成就大菩提，因此永远完全涅槃是不合适的，因为这会使发愿和成就变得毫无意义。因为受用圆满身和化身两者无常。那么，如何说"诸如来身是常住的"？因为相似因的受用身和化身两者依于法身。应当了知受用圆满身不间断相续以及化身反复示现，故为常住。受用身的比喻：如同世间所说"常时受乐"，虽然并非唯有乐而无无记等，但是就相续而言的表述。化身的比喻：如同所谓"常时施食"，并非没有一刹那不施予，而是因为无有不施舍，所以常常施予，考虑到容易获得而言。
因六种原因诸佛不以化身永久住世：通过解脱所化众生而圆满事业；遣除欲求常住佛身而不希求涅槃者；遣除询问义理却自己不了解，未通达所教甚深法而轻蔑佛陀，认为"佛未善说"者；若常见则轻视，涅槃后知其稀有而对佛生起欢喜；因不见或不睹导师，所化众生自己生起精进；因自己精进不舍而迅速成熟。
此义在此偈颂：因为事业已圆满，为遣除不求迅速寂静的拖延，为遣除"此不难见闻"等轻蔑佛者，因佛出世稀有而令生起对佛的欢喜，为使自己发起精进，为使精进者迅速成熟，诸佛不欲以化身常住。
诸佛法身即使从无始时以来无量存在，但不因此而努力。


 །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙེས་པ་ལ་ཁྱད་མེད་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེར་འབད་པ་ཉམས་པའི་རྒྱུ་སྟེ་བརྩོན་པ་འདོར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ན། །སྔར་བརྙེས་པ་རྟག་ཏུ་རྒྱུ་མེད་ཉིད་དུ་གྱུར་པའམ། །དེ་མི་འཐད་པ་རྒྱུ་ཡོད་ན་དེ་དག་གིས་བརྙེས་པ་ལྟར་རང་ལ་ཡང་རྒྱུ་ཡི་རྒྱུན་གཅོད་པ་ནི་རིགས་པའི་ཚུལ་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་སངས་རྒྱས་པའི་སངས་རྒྱས་དཔག་མེད་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གཅིག་གིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བར་ནུས་པས། ད་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་དེ་ཐོབ་པར་འབད་པ་བྱ་མི་དགོས་སོ་ཞེ་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འབད་མི་རིགས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་ལ་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་ཐལ་བའམ། ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པར་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནའང་། ད་ཡང་རྒྱུ་ཡོད་བཞིན་རྒྱུ་ཡི་རྒྱུན་གཅོད་པ་ག་ལ་རིགས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདེ་ཆེན་རྟག་པ་རང་གིས་ཐོབ་པའང་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ཡོད་པས་ཆུང་བར་མི་འགྱུར་ལ། རང་གི་སྨོན་ལམ་བཏབ་པའི་འབྲས་བུའང་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ཡོད་པས་ཆུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་སླད་ནས་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཀྱང་སངས་རྒྱས་སྔ་མའི་ཕྲིན་ལས་ཡིན་པས། རྒྱུ་ལ་འབད་པ་ཉམས་པ་ཚུལ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་
12-15-77a
ཡང་སྙིང་རྗེས་རྒྱུད་བསྒོས་པའི་བྱང་སེམས་རྣམས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པ་ལྟར་བརྩེ་བ་འབྱུང་བས། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གཞན་གྱིས་བྱེད་ཀྱང་རུང་མི་བྱེད་ཀྱང་རུང་བདག་གིས་མི་བྱའོ་ཞེས་མི་རིགས་ཏེ། མས་བུའི་གནོད་པ་བསལ་བ་དང་བདེ་བསྒྲུབ་པ་བཞིན་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དོན་འབད་པ་ཉམས་པར་བྱེད་མི་རིགས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་སློབ་དཔོན་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། །པཎྜི་ཏ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་ཤཱི་ལེནྟྲ་བོ་དྷི་དང་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་བསྒྱུར་བའོ། །ཤིང་རྟ་ཆེ་གསུང་མཚོ་ལྟར་རྒྱ་ཆེ་བས། །ཤེས་བརྩོན་ཞན་རྣམས་དེར་འཇུག་སྤོབས་པ་དམན། །རང་བློ་གོམས་ཕྱིར་སྐབས་སུ་ཚིག་སྣ་བསྡུས། །དོན་ཀུན་ཚང་པར་བཀོད་དོ་དགེ་གྱུར་ཅིག །རབ་ཚེས་ལྕགས་ཕག་ཟླ་ཚེས་ལ་གྲུབ་མི་ཕམ་པས་སོ། །དགེའོ། །མངྒ་ལཾ། །མཆན་འདི་ཡང་དབྱིག་གཉེན་གྱི་འགྲེལ་བ་དང་། དོན་གསང་བ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་བསྡུས་པ་གཉིས་དང་ཡང་སྒོ་བསྟུན་ཞིང་། གཙོ་བོར་བཙུན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་མཛད་པའི་འགྲེལ་བ་ལོ་ཙཱ་བ་ཡེ་ཤེས་སྡེ་སོགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའི་སྔ་འགྱུར་དང་མཐུན་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མི་ཕམ་ཆོས་རྗེའི་ཕྱག་བྲིས་ལས་བཅོས་བསྒྱུར་མེད་པར་ཞེ་ཆེན་དུ་ཞལ་བཤུས་པའོ། །འདིས་ཀྱང་བདག་གཞན་སྐྱེ་ཀུན་ཏུ། །ཟབ་དང་རྒྱ་ཆེ་བླ་མེད་པའི། །ཐེག་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་གྱུར་ཏེ། །ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་མངོན་བྱེད་ཤོག །མངྒ་ལཾ་དགེའོ།

藏文直译成简体中文
此处偈颂：若无量获得佛身无差别，是众生放弃努力的因，是舍弃精进的因；或者先前所获永远无因，或不合理有因，如他们所获，自己也断因之相续，非理之道。
若因无始时以来法身佛无量存在，彼等任一也能成办一切众生利益，因而现在也不需为众生利益而努力获得彼果，[对此回答：]为何如此努力不合理？若佛有无始时，则会导致一切过失，或一切无因获得；若因有而无断获得，现今有因而断因相续岂合理？自己获得佛的常恒大乐也不因诸多佛存在而减少，自己所发愿的果也不因诸多佛存在而减少，因为此后千佛也是前佛事业，故努力于因而退失非理。
再者，大悲浸染心续的菩萨们对一切众生如同独子般生起爱怜，不论他人做或不做众生之利，自己说"我不做"是不合理的，因为如母亲除去儿子的损害及成办快乐一般，故不应使为佛之义而努力退失。
《大乘集论》由大车轨圣者无著所造圆满。由班智达吉那弥札、室利兰陀菩提和译师耶谢德所译。
大车之语如海广大，智慧精进弱者难以勇于趣入。为熟悉自己的智慧，在此摘录少量文句，完整陈述一切义。愿成善业！
胜纪铁猪月日完成，弥帕作。善哉！芒嘎朗！
注释也参考了世亲的注释和《辨别秘密义摄》两者，主要与尊者无自性所作的注释、译师耶谢德等所译的旧译相符，全知弥帕法王的手写本无改动而在谢钦抄写。愿此使自他生生世世成为甚深广大无上大乘法之器，现证遍智智慧！芒嘎朗！善哉！


། །།



藏文直译成简体中文
།།
（注：这只有藏文的标点符号，表示文本的结束。在藏文中，"།" 是句号，"།།" 是段落或文本结束的标记。由于仅有标点符号，无实质内容可翻译。）


